V. Murat Kimdir?

Gençliği ve eğitimi

V. Murad, 21 Eylül 1840'ta İstanbul'da Mehmed Murad adıyla doğdu. Babası Abdülmecid, annesi Megrel asıllı Şevkefza Kadınefendi'dir. II. Abdülhamid, V. Mehmed ve Vahdettin'in ağabeyi, Abdülaziz'in yeğeniydi. Babasının ilk erkek çocuğu olduğu için eğitimine özen gösterildi. Doğu kültürü ve fen alanında dönemin tanınmış bilginlerinden ders aldı, 14 yaşında öğrenmeye başladığı Fransızcasını geliştirdi. Guatelli Paşa ve Augusto Lombardi'den piyano dersleri aldı, Batı müziğinde ilerledi ve kendi kendine birçok şarkı besteledi.

Veliahtlık

Abdülaziz ile çıktığı Avrupa gezisinde Avrupa'ya hayran kaldı ve İngiltere'de tanıştığı VII. Edward ile yakın dostluk kurdu. Kurbağalıdere'deki köşkünde rahat bir yaşam sürdü; Jön Türkler ve aydınlar kendisini ziyaret ediyordu. Meşruti rejimi savunan Yeni Osmanlılarla temas kurdu, Şinasi, Namık Kemal ve Ziya beylerle görüştü. Bu buluşmalar nedeniyle bölgeye Fikirtepe adı verildi.

Saltanatı

Abdülaziz'in tahttan indirilmesinin ardından 30 Mayıs 1876'da Sultan Beşinci Murad unvanıyla padişah oldu. Yaşanan olaylar yüzünden korkuya kapıldı; cülus ve biat töreni sırasında zorlandı, kılıç alayı yapılamadı. Abdülaziz'in ölüm haberi ve Hüseyin Avni Paşa'nın bir subay tarafından öldürülmesinin ardından durumu iyice kötüleşti. Tedavi girişimleri işe yaramayınca, iyileşme umudu kalmadığı için devlet adamlarının kararıyla 93 günlük saltanatın ardından 31 Ağustos 1876'da tahttan indirildi. Osmanlı tarihinde en kısa süre yönetimde kalan padişahtır ve 33. Osmanlı padişahı ile 112. İslam halifesi sayılır. Tahttan indirildikten sonra çeşitli siyasi gruplar onu yeniden yönetime getirmeye çalıştı, ancak girişimlerin hiçbiri başarılı olmadı.

Çırağan yılları ve ölümü

II. Abdülhamid onu ailesiyle birlikte zorunlu ikamete mecbur etti. Taraftarlarının onu yeniden tahta çıkarma girişimleri oldu; bunların sonuncusu, 20 Mayıs 1878'deki ve Ali Suavi'nin öldürülmesiyle sonuçlanan Çırağan Baskını'dır. Sonrasında Çırağan Sarayı'nın harem binasında sıkı denetim altında, 28 yıl boyunca yaşadı. Günlerini piyano çalarak ve torunlarının müzik eğitimiyle ilgilenerek geçirdi; Batı formunda besteler yaptı; Türk müziği formlarını eserlerinde kullanmadı. Okumaya ve edebiyata düşkündü, Fransızcayı iyi derecede öğrenmişti ve Fransa'dan kitap getirtirdi. Aydın Hevâsı başlığıyla armonize ettiği Zeybek bunlardandır. 29 Ağustos 1904'te öldü. II. Abdülhamid, vasiyet ettiği türbeye gömülmesine izin vermedi; Yeni Cami haziresindeki Cedid Havatin Türbesi'nde annesinin yanına defnedildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki V. Murat maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.