Türk televizyon ve sinema dünyasının en üretken zihinlerinden biri olan Ali Umur Bugay, 1940 yılında Ankara'da dünyaya gözlerini açtı. Usta kalem; senarist, yazar, dramaturg ve yönetmen kimlikleriyle Türkiye'nin kültürel belleğinde silinmez izler bıraktı. Özellikle Yeşilçam'ın efsanesi Hababam Sınıfı ve ekranların unutulmaz yapımı Bizimkiler ile milyonların sevgisini kazandı. Sosyoloji eğitimi aldı. Bu alandaki birikimini ve güçlü gözlem yeteneğini toplumsal mizahla harmanlayarak eserlerine aktardı. Bugay, 2019 yılında İstanbul'da aramızdan ayrıldığında geride devasa bir sanatsal miras bıraktı.
Sahne Tozuyla Başlayan Kültürel Serüven
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden 1964 yılında mezun olan Umur Bugay, sanat hayatına henüz öğrenciyken adım attı. İlk olarak 1962 yılında Arena Tiyatrosu kadrosunda sahne alan sanatçı; tiyatro dünyasına hızlı bir giriş yaptıktan sonra Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu, Halk Oyuncuları ve Dostlar Tiyatrosu bünyesinde oyuncu, yönetmen ve dramaturg olarak çeşitli sorumluluklar üstlendi. Bu aktif dönemden sonra yönünü oyun yazarlığına çevirdi. Yazarlık kariyerine 1972 senesinde başladı. Kaleme aldığı tiyatro metinlerinin büyük bölümü, dönemin efsanevi topluluğu Devekuşu Kabare Tiyatrosu tarafından seyirciyle buluşturuldu. Kelimelerle olan güçlü bağını 1975'ten sonra basılı mecralara da taşıyan yazar, çeşitli dergi ve gazetelerde mizahi öyküler yayımladı. Aynı yıllarda Milliyet Çocuk Dergisi sayfalarında söyleşiler gerçekleştirdi.
Sinemanın Altın Çağı ve Televizyon Efsaneleri
1970'li yıllarla birlikte usta kalemin yolu beyaz perdeyle kesişti. Sinema dünyasındaki ilk ciddi senaryo çalışmasını 1974 yılında, yönetmen Atıf Yılmaz ile birlikte gerçekleştirdi. İkili, ünlü sinemacı Yılmaz Güney için bir çingenenin hayat hikayesini anlatan Cemil filminin senaryosunu kaleme aldı. Bu başarılı başlangıcın hemen ardından, Türk sinemasının zirve noktalarından kabul edilen Hababam Sınıfı'nın senaryosuna imza attı. Rıfat Ilgaz'ın eserinden uyarladığı bu kült yapıt, onun adını altın harflerle sinema tarihine yazdırdı. Ancak Umur Bugay isminin geniş kitleler tarafından asıl tanınması televizyon ekranları sayesinde gerçekleşti. Yazım çalışmalarına 1988 yılında başladığı ve 1989 yılından itibaren TRT 1 ekranlarında izleyiciyle buluşan efsanevi Bizimkiler dizisi, elde ettiği muazzam başarıyla onun ülke çapında büyük bir üne kavuşmasını sağladı. Bu yapım tam 15 sezon sürdü. Apartman sakinlerinin sıradan hayatlarını mizahi bir dille aktaran dizi, 2002 yılına kadar kesintisiz devam etti. Bugay, bu başarının ardından 1993 yılında dizinin ana kadrosunu bir araya getirerek Yazlıkçılar projesini yazdı. Bazı filmlerin yapımcılığını da üstlendi.
Usta senaristin kaleme aldığı ve kitlelerin hafızasına kazınan başlıca çalışmalar şunlardır:
- Cemil (1974): Bir çingenenin yaşamını konu alan ilk sinema senaryosu.
- Hababam Sınıfı (1975): Rıfat Ilgaz'ın eserinden sinemaya uyarladığı ünlü yapıt.
- Bizimkiler (1989 - 2002): TRT 1 ekranlarında yayımlanan ve 15 sezon süren efsanevi televizyon dizisi.
- Yazlıkçılar (1993): Bizimkiler dizisinin ana kadrosuyla kaleme alınan televizyon yapımı.
Edebi Eserleri ve Kınalıada'da Hüzünlü Veda
Üretken yazar, kariyeri boyunca edebi eserler üretmekten de geri durmadı. Mizah dünyasına kazandırdığı Türk Küçükleri adlı gülmece öyküleri kitabı okuyuculardan büyük ilgi gördü. Ayrıca yaşamı boyunca biriktirdiği anılarını ve deneyimlerini derlediği Oğlum Adam Olacak isimli kitabı 2017 yılının Ocak ayında okurlarla buluştu. Sinema, tiyatro ve televizyon dünyasına sayısız klasik armağan eden Umur Bugay, 6 Ağustos 2019 tarihinde hayata gözlerini yumdu. İstanbul'un incisi Kınalıada'da deniz keyfi yaparken geçirdiği kalp krizi sonucunda 78 yaşında aramızdan ayrıldı. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.