Ümit Utku, 5 Ocak 1929'da Mardin'de dünyaya geldi. Beyoğlu Erkek Lisesi ve ardından Harp Okulu'nu tamamlayan Utku, Tank Yüzbaşısı rütbesine ulaştıktan sonra ordudan ayrılarak sinemaya yöneldi. Türk sinemasının henüz şekillendiği bu dönemde hem kalem hem kamera arkasında üretken bir isim olarak öne çıktı; onlarca filmde yönetmen, yapımcı ve senarist kimliğini bir arada taşıdı.
Sinemaya Geçiş ve Kervan Film
Askerlik kariyerini geride bırakan Utku, ilk adımını senaryo masasında attı. "Son Şarkı" (1954) ve "Artık Çok Geç" (1955) başta olmak üzere kaleme aldığı senaryolar kısa sürede beyazperdeye taşındı. 1958'de Kervan Film'i kurarak yapımcılık alanına adım attı; aynı yıl yönetmenlik koltuğuna da oturdu. "Yanıklar Köyü" ve "Şahinler Diyarı" gibi yapımlar bu erken dönemin izlerini taşır.
1960'lı yıllar Utku için en verimli dönem oldu. "Koçero", "Asfalt Rıza", "Burçak Tarlası" ve "Kartal Yavrusu Hamido" gibi filmler peş peşe geldi. Bu süreçte sinemaya kazandırdığı pek çok oyuncu, ilerleyen yıllarda Türk sinemasının tanınan yüzleri arasına girdi. 1970'e kadar süren yönetmenlik kariyerinde 40'ı aşkın filme imza attı.
Meslek Örgütleri ve Sosyal Katkılar
Utku'nun katkıları yalnızca filmlerle sınırlı kalmadı. Türk Film Prodüktörleri Cemiyeti başta olmak üzere çeşitli meslek kuruluşlarında başkanlık ve genel sekreterlik görevleri üstlendi. İstanbul Ticaret Odası Meslek Komitesi Başkanlığı'nı 14 yıl kesintisiz sürdürdü. Sinema çalışanlarının sosyal güvencesini sağlamak amacıyla kurulan Film-San'ın kurucu isimleri arasında yer aldı; Genel Sekreter sıfatıyla yürüttüğü çalışmalar, sanatçı ve teknik ekibin sigortalı statüsüne kavuşmasının önünü açtı.
Sinema sektörünün dışında da etkin bir iş hayatı sürdüren Utku, Kıbrıs Türk Hava Yolları yönetim kurulu başkanlığı yaptı. 1976'da ise İstanbul Birinci Film ve Pop Müziği Festivali'ni organize ederek kültürel etkinlik alanında da iz bıraktı.
Aile ve Son Yıllar
Mübeccel Ayten ile evlenen, daha sonra boşanan Utku'nun üç çocuğu vardır: sinema oyuncusu Menderes Utku (d. 1963), Nilgün Utku (d. 1960) ve Asil Utku. 1970'te yönetmenliği bırakmasının ardından yapımcılık faaliyetlerini 1990'ların başına dek sürdürdü; 1993 yapımı birkaç film, onun son üretimleri arasında yer alır. Ümit Utku, 14 Ekim 2016'da İstanbul'da 87 yaşında hayatını kaybetti.