Türk halk müziğinin en güçlü seslerinden biri olan Ümit Tokcan, 15 Kasım 1944 tarihinde Ordu'da dünyaya gözlerini açtı. Batum'dan Türkiye'ye göç eden Gürcü kökenli bir ailenin ferdi olan sanatçı, çocukluk yıllarından itibaren ezgilerle iç içe büyüdü. Kendine has geniş ses alanı ve Karadeniz ile Orta Anadolu yörelerine ait eserlere getirdiği ustaca yorumla müzik dünyasında kalıcı bir yer edindi. TRT bünyesinde uzun yıllar başarıyla görev yapan ve onlarca plağa imza atan Tokcan, Hekimoğlu gibi klasikleri derleyerek kültür mirasımıza paha biçilemez katkılar sağladı. Müzik yolculuğuna Ordu'da başlayıp İstanbul'un köklü cemiyetlerinde pişen bu değerli ses, zengin ses rengi ve yorum gücüyle halk müziğinin unutulmaz ekollerinden biri olarak hafızalara kazındı.
Gençlik Yılları ve Müzik Eğitiminin Temelleri
Ordu'nun Burhanettin Köyü nüfusuna kayıtlı olan Ümit Tokcan, ilk ve ortaöğrenimini doğup büyüdüğü bu güzel Karadeniz şehrinde tamamladı. Müzikle olan ilk ciddi teması, ortaokul sıralarındayken Ordu Musiki Cemiyeti çatısı altında gerçekleşti. Lise eğitimi için İstanbul yolunu tutan genç yetenek, tarihi Haydarpaşa Lisesi'ne kaydoldu. Bu büyük şehirde de müzik tutkusundan vazgeçmedi. İstanbul'daki lise yıllarında Türk Musikisi Cemiyeti'nin çalışmalarına aktif olarak katıldı. Burada hayatının dönüm noktalarından birini yaşayarak, Türk halk müziğinin efsanevi isimleri Neriman Altındağ Tüfekçi ve Nida Tüfekçi'nin öğrencisi olma şerefine erişti. Ustalardan aldığı bu köklü terbiye, onun müzikal karakterini şekillendiren en önemli unsur oldu.
TRT Kariyeri, Sahne Hayatı ve Sinema Yılları
Takvimler 1966 yılını gösterdiğinde, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından düzenlenen 'Türk Halk Müziği Stajyer Ses Sanatçılığı' sınavını kazanarak profesyonel dünyaya ilk adımını attı. Staj döneminde de öğrenmeye devam etti. Bu süreçte Neriman Tüfekçi, Nida Tüfekçi, Tuncer İnan ve Yücel Paşmakçı gibi dev sanatçılardan teorik ve pratik dersler alarak repertuarını zenginleştirdi. 1969 yılında vatan borcunu ödemek üzere askere gitti. Askerlik vazifesi, onun ülke çapındaki popülaritesini artıran çok özel bir dönem oldu. Ünü kısa sürede tüm Anadolu'ya yayıldı. Askerliğini bitirdikten hemen sonra TRT İstanbul Radyosu kadrosunda profesyonel ses sanatçısı olarak yerini aldı. Konservatuvar eğitimini başarıyla bitirdikten sonra ise bir süre sanat çalışmalarını Aksaray Musiki Cemiyeti bünyesinde yürüttü. Ardından yeniden İstanbul Radyosu'ndaki yuvasına dönüş yaptı.
1974 senesinde, Şirvan adlı sinema filmiyle beyaz perdeye geçiş yaptı. Bu adım, onun çok yönlü sanatçı kişiliğinin bir göstergesiydi. Beyaz perdenin büyülü dünyasından sonra sahnelere adım attı. Yaklaşık 15 yıl boyunca devam eden yoğun sahne programlarının ardından, 1987 yılında yeniden TRT çatısı altına kadrolu sanatçı olarak dönerek kariyerinin olgunluk dönemini bu köklü kurumda sürdürdü. Hem yurt içinde hem de yurt dışında sayısız başarılı konser vererek dinleyicileriyle buluştu.
Müzikal Mirası, Yorumculuğu ve Derlemeleri
Ümit Tokcan, özellikle sahip olduğu geniş ses sahası, kendine özgü tınısı ve olağanüstü gırtlak nağmeleri sayesinde müzik camiasında büyük bir kabul gördü. Sanatçı, özellikle Orta Anadolu bölgesinin yanık bozlaklarını ve türkülerini muazzam bir ustalıkla yorumladı. Aynı zamanda doğduğu toprakların ezgilerini de unutmayarak, Orta Karadeniz ile Doğu Karadeniz yörelerinin hareketli ve duygu yüklü parçalarını geniş kitlelere sevdirdi. Müzik kariyeri boyunca toplamda 22 adet kaset ve 7 adet long play (uzunçalar) yayımlayarak dinleyicileriyle paylaştı.
Sadece seslendirmekle kalmayan Tokcan, aktif bir araştırmacı ruhuyla hareket ederek Türkiye'nin farklı yörelerinden yaklaşık 60 adet türküyü derleyerek unutulmaktan kurtardı. Bu kıymetli çalışmaları sayesinde eserleri Türk Halk Müziği repertuvarına kazandırdı. Sanatçının derlediği ve seslendirdiği en ünlü eserler arasında şunlar yer alır:
- Hekimoğlu Türküsü (Karadeniz'in efsanevi ağıtlarından biri)
- Oy Bi Sigara Ver Bana
- Yayladan Mı Geliyon
- Sokak Başı Meyhane
Bu ölümsüz eserler günümüzde de popülaritesini korumaktadır. Uzun yıllar TRT'ye emek veren değerli sanatçı, 2010 yılında TRT İstanbul Radyosu'ndaki görevinden resmi olarak emekliye ayrıldı.