Ülkü Erakalın, Türk sinemasının altın çağı Yeşilçam'a adını altın harflerle yazdıran, melodramlardan komedilere uzanan geniş bir yelpazede yüzlerce yapıma imza atmış üretken bir yönetmen, yapımcı ve müzisyendir. 9 Temmuz 1934 tarihinde İstanbul’da hayata gözlerini açan usta sanatçı, müzikal kökenli bir ailede büyümenin verdiği avantajla sanat yolculuğunu konservatuvarda şekillendirdi. Ardından 1950'lerin sonundan itibaren sinema sektörünün mutfağına adım atarak sektörün en dinamik dönemlerine yön verdi. Yaşamı boyunca kameranın arkasında adeta nefes alan Erakalın, 6 Nisan 2016 tarihinde tedavi gördığü Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde 82 yaşında vefat edene dek üretmekten vazgeçmemştir. Sanatçı, ardında bıraktığı prestijli ödüller, samimi hatıra kitapları ve unutulmaz melodilerle Yeşilçam efsanesinin en önemli yapı taşlarından biri haline gelmiştir.
Konservatuvardan Yeşilçam Setlerine İlk Adım
Müzisyen bir ailenin ferdi olarak dünyaya gelen Erakalın, erken yaşlarda müzikle iç içe bir yaşam sürdü. Sanat eğitimini İstanbul Belediye Konservatuvarı Müzik Bölümü’nde tamamlayan genç sanatçı, mezuniyetinin ardından bir süre profesyonel olarak müzisyenlik yaptı. Ancak içindeki sinema tutkusu, onu bambaşka bir kariyer patikasına yönlendirdi. Sinema dünyasındaki profesyonel serüvenine 1958 yılında usta yönetmen Ömer Lütfi Akad’ın "Ateşten Damla" isimli filminde asistanlık üstlenerek adım attı. Bu başlangıç, onun sinema tekniğini ve set dinamiklerini en iyi isimlerden öğrenmesini sağladı. Reji asistanlığı serüveni boyunca Orhan Elmas, Alşevir Alyanak ve Hulki Saner gibi dönemin usta yönetmenleriyle çalşma fırsatı buldu. Kazandığı bu yoğun set tecrübesi, ona kısa sürede kendi filmlerini yönetme özgüvenini ve becerisini kazandırdı. Takvimler 1961 yılını gösterdiğinde ise "Unutamadığım Kadın" filmiyle ilk kez yönetmen koltuğuna oturarak uzun soluklu reji kariyerini resmen başlattı.
Yapımcılık Girişimi ve Yeşilçam'ın Zorlu Dönemleri
Sinemadaki başarısını sadece yönetmenlikle sınırlamak istemeyen sanatçı, sektörel bağımsızlığını kazanmak amacıyla 1963 yılında Duygu Film adında kendi yapımcılık şirketini kurdu. Bu girişimle birlikte yönetmenliğin yanı sıra yapımcılık kulvarında da aktif bir rol üstlenmeye başladı. Ancak 1970'li yıllara gelindiğinde Türk sineması büyük bir ekonomik kriz ve seyirci değişimiyle karşı karşıya kaldı. Bu zorlu süreçte biriken borçlarını ödemek ve sektörde ayakta kalabilmek amacıyla Erakalın, Yeşilçam'da seks furyası olarak adlandırılan dönemde çok sayıda erotik sinema filminin yönetmenliğini üstlenmek zorunda kaldı. Bu yapımlarda dönemin tanınan oyuncuları Ali Poyrazoğlu, Bülent Kayabaş, Aydemir Akbaş ve Hadi Çaman ile birlikte çalştı. Sinema tarihindeki bu sıra dışı ve zorunlu döneme rağmen, usta yönetmen kariyerinin farklı dönemlerinde "Lekeli Aşk", "Acı Yıllar", "Aldırma Gönül", "Kadınlar Koğuşu", "Dudaktan Kalbe", "Üvey Ana" ve "Ben Sana Mecburum" gibi geniş kitlelere ulaşan nitelikli dramalara ve aşk filmlerine de imzasını attı.
Ödüller, Edebi Eserler ve Müzikal Miras
Sanat hayatı boyunca ulusal ve uluslararası pek çok platformda takdir toplayan usta isim, prestijli ödüller elde etti. 1971 yılında düzenlenen Milano Çocuk Filmleri Festivali’nde "Afacan Küçük Serseri" filmiyle Birincilik Ödülü'nü kazandı. Hemen ardından 1972 yılında Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde "Üvey Ana" filmiyle En İyi 3. Film Ödülü’nü kucakladı. Başarı zincirine 1976 yılında 1. İstanbul Uluslararası Film Festivali’nde "Ben Sana Mecburum" filmiyle kazandığı Birincilik Ödülü'nü ekledi. Yönetmen, 1995 yılında ise "Bir Cahide Sonku Vardı" isimli belgesel çalşmasıyla Artemis Ödülü’ne layık görüldü. Kariyerinin olgunluk döneminde, 2009 yılında çektiği "Çığlık Çığlığa Bir Sevda" sinema filmiyle aynı yıl Altın Portakal Onur Ödülü’nü alarak Yeşilçam'a yaptığı katkıları taçlandırdı. Sanatçı, meslek hayatı boyunca durmaksızın üretti.
Aynı zamanda iyi bir yazar olarak da bilinen sanatçı, sinema anılarını ve Yeşilçam gözlemlerini aktardığı dört adet değerli kitap kaleme almıştır. Bu edebi çalşmalar şunlardır:
- 1999 yılında yayımlanan Direklerarası'nın Son Direkleri
- 2001 yılında okurla buluşan Yeşilçam'dan Son Yapraklar Belge ve Anılarla Türk Sinemasının Kırk Yılı
- 2002 tarihli Fotoğraflar Siyah-Beyaz Anılar Renkli
- 2003 yapımı Film Karelerine Gizlenen Anılar
Müzik eğitiminin getirdiği birikimle müzik dünyasında da varlık gösteren Erakalın, ayrıca 1981 yılında "Kadehler Öper Seni" adını taşıyan bir albüm yayınladı. Bu plakta "Masam Bomboş", "Yıllar Yılı Sürecek", "Zincir Vursalar", "Oy Oy", "Yalan Da Olsa", "Kalbe Biletle Girilmez", "Dönme İstemiyorum", "İşin Aslı", "Kitabımdan Sildim Seni", "Korkmuyorum Artık Senden" ve "Bir Adam Vardı" gibi şarkılar yer aldı. Özel yaşamında ise 1958 yılından vefatına dek Nebahat Erakalın ile evli kalan usta yönetmenin bu evlilikten Hakan, Murat ve Devrim isimlerinde üç oğlu dünyaya geldi.