Turgut Kut, Türk-Osmanlı kültür dünyasında derin izler bırakmış önemli bir araştırmacı ve kütüphanecidir. 13 Mart 1936 tarihinde İstanbul’un tarihi Fatih ilçesinde dünyaya gözlerini açan Kut, ömrünü yazılı kültür mirasını korumaya ve incelemeye adamıştır. Ailesinden edindiği kitap sevgisi sayesinde küçük yaşlardan itibaren kütüphanelerin yolunu tutmuş ve sahaflarla iç içe bir yaşam sürmüştür. İstanbul Üniversitesi'ndeki kimya eğitiminin ardından, hem yurt içinde hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde kütüphanecilik alanında üstlendiği görevlerle tanınmıştır. Kültür tarihine yaptığı sayısız katkıyla bilinen kıymetli araştırmacı, 2 Temmuz 2021 günü hayata veda etmiştir.
Kütüphanecilik Yılları ve Akademik Katkıları
Gençlik dönemlerinde Millet Yazma Eser Kütüphanesi gibi köklü kurumlara sıklıkla giden ve Beyazıt Sahaflar Çarşısı’nın daimi ziyaretçileri arasında yer alan araştırmacının eğitim hayatı da oldukça parlaktır. Saint Benoît Fransız Lisesi'nden mezun olduktan sonra yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Kimya Bölümü'nde tamamlamıştır. Ancak kimya yerine, asıl tutkusu olan kitap dünyasına yönelmeyi tercih etmiştir.
Kut'un mesleki kariyeri, 1969 ile 1979 yılları arasında yurt dışına uzanmıştır. Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Chicago Üniversitesi Ortadoğu Kitaplığı bünyesinde uzman bibliyograf olarak görev almıştır. Türkiye'ye dönüş yaptıktan sonra Atatürk Kitaplığı kadrosuna dahil olan Kut, burada müdürlük makamına kadar yükselmiştir. Ne var ki, buradaki yöneticilik görevi 12 Eylül Darbesi'nin yaşanmasıyla birlikte kısa bir süre sonra son bulmuştur.
Kültürel Çalışmaları ve Gastronomi Araştırmaları
Turgut Kut, yaşamı boyunca çok yönlü araştırmalar yürütmüş ve özellikle belirli alanlara odaklanmıştır. Bu doğrultuda öne çıkan çalışma konuları şu şekildedir:
- Ermeni harfleriyle basılmış Türkçe kitapların incelenmesi
- Karamanlıca yazılmış eserlerin taranması
- Kitabiyat ve matbuat tarihinin aydınlatılması
- Geleneksel yemek ve gastronomi kültürünün belgelenmesi
Bu kapsamlı çalışmaları sayesinde 2017 yılında Dünya Kitap tarafından düzenlenen organizasyonda Gastronomi Kültürü Emek Ödülü ile onurlandırılmıştır.
Ayrıca TDV İslâm Ansiklopedisi için kaleme aldığı 7 farklı maddeyle ansiklopedik literatüre de katkı sunmuştur. 1996 senesinde Yapı Kredi Yayınları (YKY) Sanat bünyesinde gerçekleştirilen Yazmadan Basmaya: Müteferrika, Mühendishane, Üksüdar adlı serginin hazırlık çalışmalarını üstlenmiştir. Eşi Günay Kut ile birlikte yürüttüğü bilimsel çalışmalar ve paylaştığı yaşam, onun entelektüel birikimini besleyen en önemli unsurlardan biri olmuştur.
Vefatı ve Yaşatılan Mirası
Mehmet Asım Kut ile Seniha Hanım'ın oğlu olan değerli araştırmacı, 2 Temmuz 2021 tarihinde vefat etmiştir. Ölümünün ardından cenazesi Kemer Mezarlığı’nda toprağa verilmiştir. Turgut Kut'un ve eşinin zengin kitap koleksiyonu ve ismi, günümüzde Rami Kütüphanesi bünyesinde kurulan Günay - Turgut Kut İhtisas Kitaplığı ile yaşatılmakta ve araştırmacılara hizmet vermeye devam etmektedir.