Türkiye'nin siyasi tarihinde derin izler bırakan eski Gümrük ve Tekel Bakanı Tuncay Mataracı, 2 Şubat 1935 tarihinde Rize'de varlıklı bir ailenin evladı olarak dünyaya gözlerini açmıştır. Kentteki yerel yönetim kademelerinde görev yaptıktan sonra parlamentoya adım atan politikacı, 1970'lerin sonundaki meşhur Güneş Motel Olayı ile adından sıkça söz ettirmiştir. Kendisi, 17 Aralık 2020 günü İstanbul Okmeydanı'nda tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yummuştur.
Rize'den Ankara'ya Uzanan Siyasi Yolculuk
Tuncay Mataracı, Karadeniz'in köklü ve maddi durumu yerinde olan bir ailesinde büyüdü. Eğitim hayatını Rize İnşaat Tekniker Okulu bünyesinde tamamlayan genç tekniker, meslek hayatına atılarak memleketinde çok çeşitli kamu ve sivil toplum kuruluşlarında aktif olarak çalışmaya başladı.
Yerel düzeydeki kariyerinde üstlendiği görevler şunlardır:
- Rize İl Yol Su Elektrik Müdürlüğü
- Çay Ekicileri Kooperatifi İdare Meclisi Başkanlığı
- Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüğü
Adalet Partisi'nin Rize teşkilatlarında aktif sorumluluklar üstlendi. Farklı idari kademelerde pişen deneyimli siyasetçi, 1977 genel seçimlerinde AP listesinden Rize milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altına girdi.
Güneş Motel Görüşmeleri ve Bakanlık Dönemi
Parlamentoya girdikten kısa bir süre sonra, Türk siyasetinin yönünü değiştiren tarihi gelişmeler yaşandı. Güneş Motel Olayı olarak bilinen tarihi görüşmelerin ardından partisinden ayrılan Mataracı, Bülent Ecevit liderliğinde kurulan koalisyonda yer alarak bakanlık koltuğuna oturma hakkı kazandı. Bülent Ecevit ile anlaşan on bir milletvekilinden biriydi. Karşılığında Gümrük ve Tekel Bakanlığı görevini üstlenen politikacının bu dönemi, ilerideki yargılama sürecine temel oluşturdu.
12 Eylül Darbesi ve Tarihi Yüce Divan Yargılaması
12 Eylül Darbesi'nin ardından kurulan Milli Güvenlik Konseyi, eski bakan hakkında yolsuzluk ve rüşvet iddiaları nedeniyle soruşturma başlattı. Bunun üzerine 23 Nisan 1981 tarihinde Yüce Divan'a sevk edildi. Yargılama 15 Haziran 1981'de başladı. Dönemin ünlü isimlerini bir araya getiren dava süreci, kamuoyu tarafından çok büyük bir ilgiyle takip edildi.
Yirmi iki kişinin yargılandığı bu tarihi davada, eski Bayındırlık Bakanı Şerafettin Elçi ile yeraltı dünyasından Abuzer Uğurlu da sanık sandalyesindeydi. Dokuz aylık duruşma sürecinin ardından 16 Mart 1982 günü mahkeme kararını açıkladı. Mataracı, rüşvet suçlamalarının başı çektiği yirmi beş farklı iddiadan suçlu bulunarak 43 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Mahkeme ayrıca kendisine 787 milyon 386 lira tutarında rekor düzeyde bir para cezası kesti. Ancak bu ağır mahkumiyet kararı, Türk Ceza Kanunu'nun 77. maddesi uyarınca indirime tabi tutularak 36 yıl hapis cezasına dönüştürüldü.
Bu karar, Yüce Divan tarihinin en yüksek mahkumiyet cezalarından biri olarak kayıtlara geçti. Davanın sonunda Şerafettin Elçi beraat ederken, diğer sanıklar on ay ila altı yıl arasında değişen hapis cezaları aldılar. Yüce Divan'ın Esas Sayısı 1981/2 ve Karar Sayısı 1982/1 olan bu tarihi kararı sonrasında Mataracı, yaklaşık on buçuk yıl hapiste kaldı. 1991 yılında tahliye edildi.
Vefatı ve Popüler Kültürdeki Yeri
Yaşamının son döneminde gözlerden uzak kalmayı tercih etti. Ancak tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını nedeniyle 85 yaşında vefat etti. Tuncay Mataracı, 17 Aralık 2020 tarihinde Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi'nde COVID-19 sebebiyle hayatını kaybetti. Resmi cenaze töreni ertesi gün düzenlendi. Teşvikiye Camii'nde öğle namazını müteakip düzenlenen devlet töreninin ardından naaşı, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanlığında toprağa verildi. Ayrıca popüler dizi Kurtlar Vadisi'nde Osman Wöber'in canlandırdığı Tuncay Kantarcı karakterinin, aslında eski bakan Mataracı'yı sembolize ettiği yönünde güçlü söylentiler vardır.