Türk hariciyesinin en saygın isimlerinden biri olan Sami Tugay Özçeri, hem spor sahalarında hem de uluslararası diplomasi arenalarında Türkiye'yi başarıyla temsil etmiş çok yönlü bir devlet adamıdır. 7 Aralık 1939 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen Özçeri, genç yaşlarda yeşil sahalarda gösterdiği üstün performansı ilerleyen yıllarda ülkesinin dış politika vizyonunu şekillendiren en kritik bürokratik kademelere taşımayı başarmıştır. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde müsteşarlık ve NATO Daimi Temsilciliği gibi en üst düzey makamlarda sorumluluk üstlenmiştir. Tecrübeli diplomat, yakalandığı amansız hastalık sebebiyle 26 Ağustos 2003 tarihinde İstanbul'da 63 yaşında aramızdan ayrılmıştır.
Yeşil Sahalardan Hariciye Koridorlarına
Tugay Özçeri'nin hayat yolculuğu, entelektüel bir birikim ile sportif yeteneklerin harmanlandığı sıra dışı bir başarı hikayesidir. Eğitim hayatında öncelikle TED Ankara Koleji çatısı altında sağlam bir temel atan Özçeri, ardından yükseköğrenimini sürdürmek üzere Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne adım atmıştır. Siyaset bilimi ve diplomasi eğitimi aldığı bu dönemde, aynı zamanda spora olan tutkusunu da profesyonel boyuta taşımıştır. Nitekim 1959-1962 yılları arasında Türkiye 1. Futbol Ligi ekiplerinden Ankara Gençlerbirliği Spor Kulübü'nde meşin yuvarlağın peşinden koşmuştur. Sahadaki üstün performansı sayesinde dikkatleri üzerine çekti. Bu süreçte yedi kez Genç Milli Takım formasını terletti. 1963 senesinde Mülkiye'den başarıyla mezun olmasının akabinde, spor kariyerini noktalayarak hayatının kalan kısmını adayacağı Türk diplomasisine ilk adımını atmıştır.
NATO ve Dışişlerinde Yükseliş Dönemi
Diplomasi kariyerinde basamakları hızla tırmanan Özçeri, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde üstlendiği kritik görevlerle kısa sürede vazgeçilmez bir isim haline gelmiştir. Genç bir diplomat olarak 1972 ile 1974 yılları arasında Dışişleri Bakanı Özel Kalem Müdürü olarak görev yapmış ve bakanlığın yönetim merkezinde tecrübe kazanmıştır. Hemen ardından, 1974-1978 yılları arasında Türkiye'nin NATO Daimi Temsilciliği bünyesinde Müsteşar unvanıyla Brüksel'de görev almıştır. Buradaki performansı ve uluslararası diplomasiye hakimiyeti, onun 1979 yılında Dışişleri Bakanlığı'ndan özel izinle ayrılarak küresel bir görev üstlenmesinin yolunu açmıştır. Tam dokuz yıl boyunca NATO İcra Sekreteri olarak uluslararası memur statüsünde görev yapan Özçeri, ittifakın karar alma mekanizmalarında önemli sorumluluklar üstlenmiştir.
1988 senesinde ana vatana ve Dışişleri Bakanlığı kadrolarına geri dönen kıdemli bürokrat, Elçi sıfatıyla Müşterek Güvenlik İşleri Genel Müdürü koltuğuna oturmuştur. Aynı yılın ekim ayında kariyerindeki en büyük dönüm noktalarından birini yaşayarak Büyükelçilik makamına terfi etmiş ve ilk kez Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi olarak atanmıştır. Bu kritik görevdeki ilk dönemi Ocak 1989'a kadar sürmüştür. Türkiye'nin dış dünyayla ilişkilerinin en yoğun olduğu bu dönemde, Ocak 1989 - Temmuz 1989 tarihleri arasında İkili Siyasi İşlerden Sorumlu Müsteşar Yardımcılığı görevini ifa etmiştir. Gösterdiği üstün idari yetenekler neticesinde, Temmuz 1989'da bakanlığın en yüksek memurluk makamı olan Dışişleri Müsteşarlığı görevine getirilmiş ve Haziran 1991'e kadar Türk hariciyesinin mutfağını yönetmiştir.
Dış Politikada Son Dönem ve Mirası
Müsteşarlık görevinin tamamlanmasının ardından, Haziran 1991'de ikinci kez Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi olarak Brüksel'e gönderilen Özçeri, burada Ekim 1997 tarihine kadar altı yılı aşkın bir süreyle ülkesinin haklarını savunmuştur. Başarılı diplomasi kariyerinin ardından, Ekim 1997 ile Temmuz 1999 arasında TİKA Başkanlığı yaptı. Bu süreçte Türkiye adına bölgesel kalkınma ve iş birliği projelerine liderlik etmiştir. 1999-2003 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı bünyesindeki Dış Politika Danışma Kurulu üyesi olarak tecrübelerini genç diplomatlara ve politika yapıcılara aktarmıştır.
Tugay Özçeri'nin parlak hariciye kariyerinde üstlendiği en önemli görevler şu şekildedir:
- Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığı (1989-1991)
- NATO Daimi Temsilciliği (İki farklı dönemde Türkiye'yi temsil etmiştir)
- TİKA Başkanlığı (Kurumun kurucu nitelikteki liderlik dönemlerinden biri)
- NATO İcra Sekreterliği (Uluslararası memuriyet)
Meslek hayatı boyunca hem İngilizce hem de Fransızca dillerini mükemmel derecede konuşup yazabilen Özçeri, ayrıca entelektüel kişiliğiyle de meslektaşları arasında takdir toplamıştır. Erken emekliliğini Ağustos 2003'te sağlık nedenleriyle talep etti. Özel yaşamında İrge Özçeri ile evliydi. Bu evlilikten Onur ve Aslı adında iki çocuk babası oldu. Saygın diplomat, geride Türk dış politikasına ve uluslararası ilişkilere adanmış şerefli bir isim bırakmıştır.