Türk sinema dünyasının altın çağında derin izler bırakan Tugay Toksöz, 17 Mart 1937 tarihinde ailesinin tek evladı olarak İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Asıl adı Seyyid Togay olan yetenekli sanatçı, Kars kökenli bir aileye mensuptur. Gençlik yıllarında Sultan Ahmet Ticari İlimler Akademisi bünyesinde yükseköğrenim görmüş, ancak üçüncü sınıfta buradaki eğitimini yarıda kesmiştir. Eğitim hayatından sonra bir müddet tercümanlık yapan genç adam, ardından Devlet Demir Yolları kadrosunda memuriyet görevine başlamıştır. Toksöz, sinema serüvenine ise 1964 yılında mahalle arkadaşı olan Tunç Okan ile birlikte SES mecmuası'nın prestijli yarışmasına başvurarak adım atmıştır.
Yeşilçam Sahnesine Adım Atış ve İlk Başarılar
Bahsi geçen yarışmada mahalle arkadaşı Tunç Okan birincilik kürsüsüne çıkarken, Seyyid Togay ise ikincilik derecesini elde etmiştir. Bu derecenin ardından adını duyurmaya başlayan aktör, 1965 senesinde kameraların karşısına geçerek profesyonel oyunculuk kariyerine başladı. Kendisinin ilk beyaz perde tecrübesi, senaryosunu usta yazar Sadık Şendil'in kaleme aldığı ve Türk sinemasının duayen yönetmeni Ertem Eğilmez'in yönettiği 1965 yapımı Senede Bir Gün isimli filmle gerçekleşti. Bu ilk yapımında Kartal Tibet, Selda Alkor, Reha Yurdakul, Adnan Şenses, Münir Özkul, Hüseyin Baradan, Ali Şen ve Danyal Topatan gibi isimlerle rol paylaştı. Toksöz, sergilediği başarılı oyunculukla dikkat çekerken, ayrıca aynı yıl içerisinde Horoz Nuri filminde de rol üstlendi. Bu yapımda ise Sadri Alışık, Vahi Öz, Esen Püsküllü, Mualla Sürer ve Erol Büyükburç ile birlikte izleyici karşısına çıktı. Kısa sürede yapımcıların aradığı jönlerden biri haline geldi.
Köy Filmlerinin Değişmez Yüzü ve Kariyer Dönüşümü
Zaman içerisinde Türk sinemasında kendine has bir yer edinen Tugay Toksöz, özellikle kırsal temalı yapımların aranan çehrelerinden biri olmayı başardı. 1969 yılına gelindiğinde, ünlü yönetmen Orhan Elmas'ın hem senaryosunu yazdığı hem de yönettiği Dişi Eşkıya isimli filmde başrolde yer aldı. Bu unutulmaz yapımda başrolleri Hülya Darcan, Danyal Topatan ve Kazım Kartal gibi değerli oyuncularla paylaştı. Aynı yıl, köy filmleriyle tanınan usta sanatçı, Türk sinemasının kült eserleri arasında yer alan Boş Beşik filminde ünlü oyuncu Fatma Girik ile başrolü paylaştı. Duygu Sağıroğlu, Memduh Ün ve Orhan Elmas'ın senaryosuna imza attığı bu eser, Toksöz'ün kariyerinde adeta bir dönüm noktası oldu. Başarılı aktör, bu unutulmaz filmde ortaya koyduğu üstün performansıyla birlikte artık Anadolu coğrafyasını ve köy hikayelerini konu edinen dramatik yapımların değişmez başrol oyuncuları arasında kabul edilmeye başlanmıştı. Sinema yolculuğunda hızla zirveye tırmandığı bu parlak dönemde vatani görevini yapmak üzere askere gitmesi, profesyonel yaşantısında ciddi bir kırlma noktası yarattı. Askerlik sonrasında değişen sinema ortamında yerini korumaya çalışan aktör, ilerleyen yıllarla birlikte dönemin popüler akımı olan erotik filmlerde de rol almak durumunda kalmıştır. Bu tarz yapımlarda şu isimlerle birlikte çalıştı:
- Ali Poyrazoğlu
- Hadi Çaman
- Ünsal Emre
- Yalçın Gülhan
- Bülent Kayabaş
Zorlu koşullara rağmen üretkenliğini kaybetmeyen aktör, 1979 senesinde birbirinin ardı sıra tam otuz iki filmde oynayarak o dönem Türkiye'de en çok film çeviren erkek oyuncu unvanını elde etti.
Zorlu Yıllar, Dramatik Kayıp ve Bıraktığı Miras
Ünlü oyuncunun sinema kariyerinde hayat verdiği roller temelde iki farklı grupta incelenebilir. İlk yıllarında hayat verdiği efe karakterleriyle Yunanlara kök söktürmüş, yörük tiplemesiyle de devlete başkaldıran bir türkmen beyi rolünü başarıyla canlandırmıştır. Ne var ki, kişisel yaşamında baş gösteren alkol bağımlılığı, zaman geçtikçe sanatçın hayatını ve işini olumsuz yönde etkilemeye başladı. Bu ciddi bağımlılık sebebiyle prestijli projelerden uzaklaşan usta isim, ikinci ve üçüncü sınıf yapım şirketlerinin hazırladığı düşük bütçeli derme çatma filmlerde oynamak mecburiyetinde kaldı. Özel hayatında ise altmışlı yılların sonlarına doğru dünya evine giren Toksöz'ün bu evlilikten bir kız çocuğu dünyaya geldi. Ancak çiftin birlikteliği uzun ömürlü olmadı ve boşanmayla neticelendi. Alkol probleminden kurtulmayı başaramayıp dramatik düşüşü süren oyuncunun yaşantısı, set ortamında yaşanan bir kaza ile daha da ağırlaştı. Gaziantep ilinde çekimleri sürdürülen Karanlığın İçinde adlı sinema yapımının setinde at üstündeyken kaza geçirerek bacağını kırdı. Geçirdiği bu ağır kaza sonrasında düzgün ve zamanında tıbbi tedavi göremeyen talihsiz aktör, İstanbul'a döndükten sonra bir otel odasında tek başına, bakımsızlıktan dolayı 25 Haziran 1988'de henüz 51 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Cenazesi İstanbul Üsküdar'da bulunan tarihi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.