Türkiye'de modern reklamcılığın temellerini atan Süheyl Gürbaşkan, 19 Eylül 1931 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiş, ömrü boyunca reklamcı, gazeteci ve hukukçu kimlikleriyle adından sıkça söz ettirmiştir. Eğitimini hukuk alanında tamamlamasına rağmen rotasını basın ve tanıtım dünyasına çeviren Gürbaşkan, kurduğu İstanbul Reklam ajansı sayesinde ülkemizde sinema ile televizyon reklamcılığının başlamasına ve gelişimine liderlik etmiştir. Yaşamı boyunca çok yönlü kişiliğiyle ön plana çıkan duayen isim, 22 Haziran 1992'de yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yummuştur.
Hukuk Doktorasından Gazete Sayfalarına
Gençlik yıllarında parlak bir eğitim hayatı geçiren Süheyl Gürbaşkan, 1950 senesinde Galatasaray Lisesi'nden mezun oldu. Yükseköğrenimini ise 1954 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde tamamlayarak diplomasını aldı. Akademik kariyerini yurt dışına taşıyarak Paris Sorbonne Üniversitesi'nden hukuk alanında doktora derecesi kazandı. Akademik çalışmalarına ara vermeden devam eden başarılı hukukçu, Kriminoloji ve Kriminalistik Enstitüsü'nden de benzer şekilde doktora derecesiyle mezun olmayı başardı.
Gürbaşkan'ın medya dünyasıyla tanışması üniversite sıralarında gerçekleşti. Öğrencilik yıllarında İstanbul Radyosu bünyesinde hazırlanan "Şehirde Bu Hafta" isimli yayının sunuculuğunu üstlendi. Basın sektöründeki aktif kariyerine Tercüman gazetesinde yazı işleri müdürü olarak devam etti. Gazetecilik yeteneğiyle öne çıkan isim, ilerleyen dönemlerde Vatan gazetesinde politika yazarı, Akşam gazetesinde ise başyazar olarak mesleğini sürdürdü.
Sinema Reklamcılığı ve İstanbul Reklam Dönemi
Takvimler 24 Mayıs 1959 tarihini gösterdiğinde Gürbaşkan, Türkiye'de reklamcılığın seyrini değiştirecek olan İstanbul Reklam şirketini faaliyete geçirdi. O yıllarda yalnızca radyo ve yazılı basın üzerinden yürütülen sektöre yeni bir soluk getirmek istedi. Reklamcılık faaliyetlerine beyaz perdeyi de dahil etmek amacıyla çok önemli girişimlerde bulundu. Bu doğrultuda İstanbul'un önde gelen salonlarıyla anlaşmalar sağladı. Bu salonlar arasında şunlar yer almaktadır:
- Yeni Melek ve Atlas
- Lâle, Saray ve Konak
- Site, Opera ve Süreyya
- Bulvar ve Çemberlitaş
Bu büyük sinema salonlarıyla imzaladığı sözleşmeler sayesinde Türkiye'de sinema reklamcılığını resmi olarak hayata geçirdi. Bu yenilikçi adım, daha sonraki yıllarda başlayacak televizyon reklamlarının da yolunu açtı. Sektörün gelişimine paralel olarak televizyon reklamlarının yaygınlaşmasında da aktif görevler üstlendi.
Ajans, dönemin usta çizerlerini de kadrosunda topladı. Şirket bünyesinde yer alan değerli sanatçılar şunlardır:
- Altan Erbulak
- Oğuz Aral
- Sezgin Burak
- Yalçın Çetin
Bu yetenekli kadro sayesinde Türkiye'de canlandırma tekniğiyle hazırlanan ilk reklam filmleri üretilmeye başlandı. Dönemin animasyon sanatçısı Yüksel Ünsal, 1971'de yazdığı "Bilimsel Reklam ve Pazarlamadaki Yeri" kitabında bu girişimlerin sektöre katkısını doğrulamıştır. Ancak Ünsal, o yıllarda hazırlanan tanıtım filmlerini teknik açıdan ilkel bulduğunu ve izleyicilerin tepkisini çektiğini belirterek uygulamanın faydadan çok zarar getirdiğini ileri sürmüştür.
Mimari Mirası ve Hayata Vedası
Süheyl Gürbaşkan, sadece medya alanında değil, şehircilik ve mimarlık alanında da öncü adımlar attı. İstanbul'un modern mimari simgelerinden biri olacak İstanbul Reklam Sitesi binası için 1968 yılında Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği ile ortak bir proje yarışması başlattı. Bu organizasyon, ülkemizde kamu dışındaki özel bir kuruluş tarafından açılan ilk mimari proje yarışması olma özelliğini taşımaktadır. Yarışmayı mimarlar Günay Çilingiroğlu ve Muhlis Tunca'nın ortak projesi kazandı. İnşası üç yıl süren bu modern bina, 1972'de Cağaloğlu semtinde faaliyete başladı.
Türk reklamcılık tarihine adını altın harflerle yazdıran efsane isim hakkında farklı dönemlerde üç kitap yayımlanmıştır. Yayımlanmış olan bu önemli eserler şunlardır:
- Vural Sözer'in kaleme aldığı "Rubikon: Anılar, İzlenimler ve İstanbul Reklâm" (1976)
- Vural Sözer imzalı "Bir Reklamcı Aranıyor!" (1980)
- Birce Gürbaşkan Akyüz'ün hazırladığı "Rubikon: Bir Reklamcılık Efsanesi Süheyl Gürbaşkan ve İstanbul Reklam" (2017)
Başarılarla dolu bir yaşam süren ünlü reklamcı, 1991 yılında amansız bir hastalık olan kansere yakalandı. Ölüm ilanını vefatından önce bizzat kendisi yazmıştı. Yaklaşık bir yıl süren mücadelenin ardından 22 Haziran 1992 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Geride sektöre adanmış büyük bir miras bıraktı.