Türk mizahının ve sinemasının en üretken kalemlerinden biri olan Suavi Süalp, 23 Nisan 1926 tarihinde İstanbul'un tarihi semti Üsküdar'da dünyaya geldi. Kurtuluş Savaşı gazisi olan Arif Hikmet Bey'in oğlu olan Süalp, çizdiği karikatürler, çıkardığı öncü dergiler ve kaleme aldığı tiyatro oyunları ile sinema senaryolarıyla ülkenin sanat dünyasına derin izler bıraktı. 14 Nisan 1981 tarihinde yine İstanbul'da geçirdiği bir kalp krizi neticesinde aramızdan ayrılan usta sanatçı, arkasında absürt mizah ekolünü ve yüzlerce eserden oluşan zengin bir miras bıraktı. Mizah ve sinema alanındaki yenilikçi çalışmaları, onun Türkiye genelinde tanınan bir yazar olmasını sağladı.
Akademiden Babıali'ye Uzanan Renkli Yaşam Serüveni
Eğitim hayatına Haydarpaşa Lisesi'nde başlayan Suavi Süalp, burayı bitirdikten sonra İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi afiş bölümünde yükseköğrenimine devam etti. Ancak 1948 senesinde akademi eğitimini yarıda bırakarak askere gitmeye karar verdi. Vatani görevini tamamladıktan sonra geçimini sağlamak adına oldukça sıra dışı ve farklı işlerde çalıştı. Sünnet düğünlerindeki saz heyetlerinde kanun çalarak geçim mücadelesine başladı. Ardından Babıali yollarını aşındırarak grafikerlik yaptı. Geleneksel Türk gölge tiyatrosuna merak salarak Karagöz oynatıcılığı gibi işlerle de uğraştı. Akademi yıllarında edindiği görsel birikimi, daha sonra karikatür çizimlerinde ve Babıali'deki grafikerlik işlerinde sıklıkla kullandı. Bu dönemde farklı iş kollarında edindiği hayat tecrübeleri, onun gelecekteki mizahi bakış açısını şekillendiren temel taşlar oldu.
Türk Mizahında Salata Devrimi ve Dergicilik Yılları
Yazın dünyasına ilk adımını 1954 yılında dönemin popüler mizah yayını olan TEF dergisi bünyesinde yayımlanan yazılarıyla attı. Bu başlangıcın ardından, 1959'da kendi yazıp çizdiği Çapkın Hırsız isimli çizgi roman dergisini okuyucularıyla buluşturdu. Süalp, çizgi dünyasında gösterdiği üstün yeteneğiyle kısa sürede adını Babıali çevrelerinde duyurmayı başardı. Kariyeri boyunca dönemin en etkili ve popüler yayın organlarında kesintisiz olarak karikatüristlik yaptı. Bu mecralar arasında Dolmuş, Gölge, Karakedi, Taş, Pardon ve Akbaba gibi efsaneleşmiş yayınlar yer almaktaydı. Türk mizah tarihi açısından asıl büyük dönüm noktası ise 1972 yılında yaşandı. Sanatçı bu tarihte, absürt mizah anlayışının en özgün örneklerinin sergilendiği Salata dergisi'ni kurdu. Salata'dan sonra ise Gırgır, Çarşaf ve Atmaca gibi popüler dergilerde yazıp çizerek mizah üretmeye devam etti. Yayımladığı dergiler ve çizdiği karikatürler sayesinde Türkiye'de absürt mizah türünün ilk tohumlarını başarıyla ekti. Dergilerdeki üretkenliği ve kendine özgü çizimleri, onu dönemin mizah okurları nezdinde çok popüler bir isim haline getirdi.
Beyaz Perdede ve Tiyatro Sahnesinde Suavi Süalp İmzası
Suavi Süalp, sadece dergilerde kalmayarak kaleminin gücünü tiyatro sahnelerine ve Yeşilçam sinemasına da gururla taşıdı. Tiyatro yazarlığı kariyerine 1968 yılında Üç Maymun Kabare topluluğu için yazdığı 'Aç koynunu ben geldim' isimli oyunla başladı. Bu oyunun kazandığı büyük ilginin ardından Nejat Uygur, Gazanfer Özcan ve Muammer Karaca gibi Türk tiyatrosunun duayen isimlerinin kabare tiyatroları için yirminin üzerinde oyun kaleme aldı. Sinema dünyasında da üretkenliği sürdüren usta yazar, çok sayıda Türk filminin senaryo yazarı olarak künyede yer aldı. Yeşilçam'daki senaryo yazarlığı serüvenine 1960'lı yıllarda neşeli aile komedileriyle başlayan Süalp, 1970'li yıllarla birlikte değişen sinema trendlerine uyum sağlayarak seks komedileri türünde senaryolar kaleme aldı. Yazdığı tiyatro oyunları dönemin ünlü salonlarında sahnelenirken, sinema senaryoları da salonları dolduran izleyiciler tarafından ilgiyle takip edildi. Sinema ve tiyatro için ürettiği bu zengin içerikler, onun çok yönlü bir yazar olduğunu kanıtladı.
Yazılı eserlerini kitaplaştırarak kalıcılığını artıran usta mizahçı, edebiyat dünyasına da değerli katkılar sağladı. Usta sanatçı, vefatından önce absürt güldürü tarzındaki üç önemli kitabını okurlarıyla buluşturmuştu. Sanatçının edebiyat dünyasına bıraktığı bu kitaplar şunlardır:
- Zavallı Behçet
- Meşhur Rezaletler
- Gene İyi Dayandık
Bu kitaplar, yazarın absürt mizah anlayışını yazılı edebiyatta da ne denli başarıyla uygulayabildiğini gösteren en somut belgelerdir.
Türkiye'de absürt mizahın öncü ismi kabul edilen Suavi Süalp, 14 Nisan 1981'de ani bir kalp krizi geçirdi. Hayata veda eden değerli sanatçı, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Sanatçının erken yaşta vefatı, Türk mizah ve sinema dünyasında derin bir boşluk yarattı. Geride bıraktığı eserler, bugün bile absürt mizahın en kıymetli klasikleri arasında kabul edilmektedir.