Türkiye'nin tıp tarihinde çığır açan ünlü hekim Siyami Ersek, 6 Haziran 1920 tarihinde Uşak'ta dünyaya geldi. Meslek hayatı boyunca modern göğüs, kalp ve damar cerrahisinin ülkemizdeki öncülüğünü üstlendi. Başarılı hekim, 1960'lı yıllarda İstanbul'da kurduğu gelişmiş sağlık merkezinde ekibiyle birlikte ilk açık kalp ve yapay kapakçık ameliyatlarını gerçekleştirdi. Bu dönemde gerçekleştirdiği operasyonlar, ülkemizde sağlık alanındaki gelişimi sağlamak adına hayati önem taşıyordu. Ersek, yüksek azmi ve gelişmiş teknikleri sayesinde Türkiye'deki ikinci kalp naklini de başarıyla sonuçlandırarak adını altın harflerle yazdırdı.
İlk Yılları ve Eğitim Hayatı
Gençlik yıllarının ilk adımlarını İzmir'de atan Ersek, ilkokul öğrenimini İzmir İkiçeşmelik'te tamamladı. Ortaokul eğitimini ise İzmir Erkek Lisesi bünyesinde aldı. Daha sonra yönünü İstanbul'a çeviren genç öğrenci, İstanbul Erkek Lisesi'ne geçiş yaptı ve burayı 1938 yılında birincilikle bitirdi. Lise yıllarındaki bu yüksek başarı, gelecekteki parlak akademik döneminin de habercisi niteliğindeydi.
Tıp eğitimi almak amacıyla girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1944 yılında mezun oldu. Aynı yıl cerrahi bölümünde asistanlık görevine başladı. Genç hekim, mesleki becerileri sayesinde 1946 yılında başasistanlık unvanını elde etti. Ardından 1947 yılında genel cerrahi dalındaki uzmanlık sınavını vererek ihtisasını tamamladı.
Mesleki Gelişim ve Tıpta Öncü Adımlar
Siyami Ersek, cerrahi ihtisasını tamamladıktan sonra bilgi ve deneyimini artırmak amacıyla yurt dışına yöneldi. Bu amaçla 1948-1949 yılları arasında İngiltere'de göğüs cerrahisi ve anesteziyoloji alanlarında kapsamlı çalışmalarda bulundu. Yurda döndükten sonra, 1951 yılında Heybeliada Sanatoryumu'nun cerrahi uzmanlığına getirildi.
Başarılarıyla dikkat çeken hekim, 1956'da Bursa-Uludağ Sanatoryumu'nun başhekimliği görevine atandı. İki yıl sonra, 1958 yılında Süreyyapaşa Hastanesi'nde de görev almaya başladı. Ersek, 1961 yılına kadar bu üç önemli sorumluluğu da bir arada yürütmeyi başardı.
Tıbbi yöneticilik ve cerrahi alanındaki en büyük atılımı ise 1962 yılında gerçekleşti. Deneyimli cerrah, Haydarpaşa Göğüs Hastalıkları Hastanesi bünyesinde İstanbul Göğüs Cerrahisi Merkezi'ni kurdu. Yaklaşık yirmi yıl boyunca bu seçkin merkezin hem başhekimliğini hem de cerrahi servis şefliğini yürüttü. Söz konusu merkez, kısa sürede akciğer ve kalp hastalıklarının tedavisinde memleketimizin en ileri gelen sağlık kurumlarından biri hâline geldi.
Kalp Cerrahisinde Çığır Açan Ameliyatlar
Siyami Ersek ve yetkin ekibi, 1963 yılında İstanbul Göğüs, Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezi'nde ülkemizin ilk açık kalp ameliyatını gerçekleştirdi. Bu başarının hemen ardından, yine aynı yıl ilk yapay kalp kapakçığı ameliyatını da başarıyla uyguladı. Avrupa çapında üç kalp kapağını birden değiştiren ilk cerrah unvanını da elde ederek uluslararası alanda büyük ses getirdi.
Tıbbi gelişmeleri yakından takip eden Ersek, 3 Aralık 1967 tarihinde Dr. Christiaan Barnard tarafından dünyada ilk kez yapılan kalp nakli ameliyatını yerinde incelemek üzere Güney Afrika'ya seyahat etti. Türkiye'de ilk kalp nakli denemesi 22 Kasım 1968'de Ankara'da yapılmış ancak hasta kısa süre yaşayabilmişti. Bunun üzerine Ersek, 27 Kasım 1968 tarihinde İstanbul'da ülkemizin ikinci kalp nakli ameliyatını gerçekleştirdi ve bu operasyon başarıyla sonuçlandı.
Kalp nakli sonrası yaşanan doku reddi ve yüksek ölüm oranları, verici bulmadaki güçlükler ile yasal engeller nedeniyle Ersek, bu nakil denemelerine devam etmedi. Bunun yerine ülkemizde sık görülen doğuştan gelme kalp hastalıkları ve romatizmal rahatsızlıklara bağlı kapakçık bozukluklarının tedavisine odaklandı. Göğüs cerrahisi alanındaki ilk dönemlerinde ise akciğer tüberkülozu tedavisi için pnömektomi ve lobektomi ameliyatları gerçekleştirmişti.
Akademik ve Siyasi Sorumlulukları
Mesleki başarılarını akademik ve idari alanlara da taşıyan Ersek, kariyeri boyunca pek çok önemli görev üstlendi:
- 1972 yılında Sağlık Bakanlığı Yüksek Sağlık Şurası üyeliğine seçilerek bu görevi 20 yıl boyunca yürüttü.
- 1973 yılında gösterdiği üstün başarılar neticesinde profesörlük unvanına yükseltildi.
- 1981-1983 yıl döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi Danışma Meclisi İstanbul Üyesi olarak siyasi hayatta rol aldı.
- 1985 yılında Milliyetçi Demokrasi Partisi İl Başkanlığı görevini yürüttü.
Hayatı boyunca yaklaşık 30 kalp ameliyatı gerçekleştiren başarılı cerrahın, yabancı dillerde kaleme alınmış elliden fazla bilimsel makalesi bulunmaktadır. Kendisi gibi hekim olan Dr. Fela Ersek ile evlilik birliği kuran Siyami Ersek, ülkemizde modern kalp cerrahisinin gelişmesine en büyük katkıyı sunarak çok sayıda uzman yetiştirdi.
Değerli bilim insanı, 26 Ekim 1993 tarihinde İstanbul Kadıköy'de yer alan ve kendi adını taşıyan Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 73 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Ölüm nedeni akciğer ve sol kalp yetmezliği olarak kayda geçen Ersek, ardında sayısız şifalı hasta ve modern cerrahi klinikleri bıraktı.