Türkiye'de modern tıp tarihinin seyrini kökten değiştiren ve özellikle kalp ile damar cerrahisi alanında attığı öncü adımlarla hafızalara kazınan efsanevi Türk cerrah İsmail Siyami Ersek, 1920 yılında Uşak kentinde dünyaya gelmiştir. Tıp dünyasında devrim niteliğinde kabul edilen operasyonlara liderlik eden bu müstesna şahsiyet, ülkenin sağlık vizyonunu küresel standartlara taşımıştır. Cerrahi alanındaki benzersiz dehasını yurt dışındaki akademik çalışmaları ve ülkemizde kurduğu ihtisas merkezleriyle taçlandıran değerli hekim, ömrünü insan hayatını kurtarmaya vakfetmiştir. Modern açık kalp ameliyatlarından organ nakli denemelerine kadar pek çok ilke imza atan Ersek, tıp literatüründe silinmez izler bırakmıştır.
Eğitim Hayatı ve Cerrahi Uzmanlığı
Ersek, eğitim yolculuğuna Ege'nin incisi İzmir'de ilk adımlarını atarak başlamıştır. İlkokul öğrenimini İzmir İkiçeşmelik okulunda başarıyla tamamlayan genç Siyami, ortaokul yıllarında ise İzmir Erkek Lisesi sıralarında parlak zekasıyla dikkat çekmiştir. Lise eğitimini tamamlamak üzere gittiği İstanbul Erkek Lisesi bünyesinde sergilediği üstün başarı sayesinde, bu köklü okuldan birincilik derecesiyle mezun olmayı başarmıştır. Yükseköğrenim hayatı için kapılarını araladığı İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde tıp eğitimini sürdüren başarılı cerrah, henüz tıp fakülteleri iki ayrı kola ayrılmadan önceki dönemde, yani 1944 yılında hekimlik diplomasını almıştır. Mezuniyetinin ardından cerrahi dalında uzmanlaşmayı seçen Ersek, bu alanındaki yeteneklerini hızla kanıtlamıştır.
Mesleki birikimini ve vizyonunu dünya standartlarına ulaştırmak amacıyla 1948 ve 1949 yılları arasında İngiltere'ye gitmiştir. İngiltere'de geçirdiği bu verimli dönemde göğüs cerrahisi ve anesteziyoloji disiplinleri üzerinde son derece kritik bilimsel araştırmalara ve pratik uygulamalara imza atmıştır. Batı'daki modern tıp tekniklerini ve anestezi yöntemlerini yerinde inceleyerek cerrahi sanatını en üst düzeye çıkarmıştır.
Göğüs Cerrahisinde Öncü Adımlar ve İlk Ameliyatlar
Yabancı ülkelerdeki ihtisasını başarıyla tamamlayıp vatanına dönen Siyami Ersek, 1951 yılında Türkiye'nin önemli sağlık merkezleri olan Heybeliada Sanatoryumu ile Bursa-Uludağ Sanatoryumu bünyesinde görev almıştır. Buradaki çalışmalarıyla göğüs hastalıkları alanında ciddi tecrübeler edinen hekim, tüberkülozla mücadelede adından söz ettirmiştir. Ardından Haydarpaşa Göğüs Hastalıkları Hastanesi bünyesinde kurucu rol oynayarak İstanbul Göğüs Cerrahisi Merkezi'ni hayata geçirmiştir. Kurucusu olduğu bu modern merkezin hem başhekimliği hem de cerrahi servis şefliği görevlerini aynı anda üstlenerek kurumsal bir dönüşüm başlatmıştır.
Ersek, takvimler 1963 yılını gösterdiğinde Türkiye'de tıp literatürüne geçecek olan ve ülkemizde ilk kez gerçekleştirilen açık kalp ameliyatını başarıyla yönetmiştir. Bu büyük başarının ardından, organ nakli alanında da tarihi bir rol üstlenmiştir. Türkiye'de ilk kalp nakli operasyonu 22 Kasım 1968 tarihinde Ankara Yüksek İhtisas Hastanesi'nde meslektaşı Kemal Bayazıt tarafından yapılmış, ancak nakil yapılan hasta operasyonun ardından yalnızca 18 saat hayatta kalabilmiştir. Bu öncü denemeden sadece beş gün sonra, yani 27 Kasım 1968 tarihinde İstanbul'da Türkiye'nin ikinci kalp nakli ameliyatını gerçekleştiren cerrah Siyami Ersek olmuştur.
Siyami Ersek'in parlak kariyeri boyunca hizmet verdiği ve tıp dünyasına yön verdiği başlıca kurumlar şunlardır:
- Heybeliada Sanatoryumu ve Bursa-Uludağ Sanatoryumu
- Haydarpaşa Göğüs Hastalıkları bünyesindeki İstanbul Göğüs Cerrahisi Merkezi
- Kendi kurduğu ve vefat ettiği İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Hastanesi
Akademik Kariyeri, Siyaset ve Vefatı
Tıp dünyasına yaptığı eşsiz katkıların neticesinde 1972 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin en üst düzey tıp danışma organı olan Yüksek Sağlık Şurası üyeliğine seçilmiştir. Hekimlikteki üstün başarılarını akademik düzeyde de taçlandırarak 1973 yılında profesörlük payesine yükselmiştir. Uzun yıllar süren yoğun ameliyatlar, kurucu çalışmalar ve akademik faaliyetlerin ardından 1983 yılında resmi olarak emekliye ayrılmıştır. Emekliliği sonrasında da topluma hizmet etmeyi sürdüren Ersek, siyaset sahnesinde de aktif roller üstlenmiştir.
Siyasi kariyerinde 15 Ekim 1981 ile 6 Aralık 1983 tarihleri arasında Danışma Meclisi İstanbul Üyesi olarak parlamentoda görev yapmıştır. Bu parlamenter görevinin yanı sıra bir süre boyunca Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) İstanbul İl Başkanlığı görevini de yürüterek siyasi hayata katkı sağlamıştır. Tıp dünyasına ve ülkemize sayısız hizmetler sunan bu abidevi şahsiyet, 26 Ekim 1993 tarihinde kendi elleriyle kurduğu İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Hastanesi'nde çoklu organ yetmezliği nedeniyle yaşama veda etmiştir. Vefatının ardından cenazesi, vatan hizmetlerinin bir nişanesi olarak dualarla Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilmiştir.