Mehmet Sıtkı Üke, Selanik'te dünyaya gözlerini açan ve tüm yaşamını ülkesinin savunması ile kalkınmasına vakfetmiş değerli bir Türk askeri ve diplomatıdır. 1877 doğumlu olan Üke, askeri kariyeri ve milli hizmetleriyle hem cephe hatlarında hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde mühim sorumluluklar üstlenmiştir. 1941 senesinde İstanbul'da hayata veda eden bu tecrübeli komutan, ömrü boyunca vatanın kurtuluşu adına aktif mücadele vermiştir. Askerlik vazifesindeki üstün başarılarının ardından, sivil hayatta da Tokat milletvekili unvanıyla milletine katkı sağlamaya devam etmiştir.
Harbiyeden Cephelere Askeri Hayatın Başlangıcı
Askeri eğitimine oldukça erken yaşta adım atan Sıtkı Üke, 26 Mart 1887 tarihinde Harp Okulu'nda eğitim görmeye başlamıştır. Buradaki zorlu eğitim sürecini başarıyla tamamlayarak 1899 yılında teğmen rütbesini kazanmıştır. Bir yıl sonrasında, yani 1900 yılında ise istihkam üsteğmen rütbesine erişerek mezuniyetini taçlandırmıştır. Görevindeki liyakati sayesinde hızla yükselen Üke, 1910 senesinde binbaşılık makamına terfi etmiştir.
Tarihin en hareketli dönemlerinde aktif roller alan tecrübeli subay, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı cephelerinde aktif mücadele etmiştir. 1914 yılında yarbaylık rütbesine terfi eden Sıtkı Üke, Kafkasya Cephesi'nde Rus kuvvetlerine karşı yürütülen çetin mücadelede ordu saflarında bulunmuştur. Askeri birikimiyle cephedeki harekatlarda kritik katkılar sağlamıştır.
Milli Mücadele Dönemi ve İstiklal Madalyası
I. Dünya Savaşı'nın ardından vatanın içinde bulunduğu kritik durumda sorumluluk almaktan çekinmeyen Sıtkı Üke, yönünü Anadolu'ya çevirmiştir. Takvimler 11 Ocak 1921 tarihini gösterdiğinde Anadolu topraklarına geçiş yapmış ve İstiklal Harbi saflarındaki yerini almıştır. Kurtuluş mücadelesinde üstün bir dirayet gösteren deneyimli komutan, cephedeki hizmetleriyle zafere giden yolda önemli pay sahibi olmuştur.
Vatan topraklarının bağđmsızlığına kavuşmasının ardından, cephe gerisinde ve ilerisinde sergilediği kahramanlıklar taçlandırılmıştır. Sıtkı Üke, İstiklal Harbi'nde sunduğu değerli hizmetlerinden ötürü kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edilmiştir. Bu şerefli madalya, onun kahramanlık dolu geçmişinin ve vatan sevgisinin en seçkin simgesi olmuştur.
Siyaset Yılları, Tokat Milletvekilliği ve Vefatı
Uzun yıllar boyunca cephelerde vatan savunması yapan Sıtkı Üke, cumhuriyetin ilanından sonra sivil kadrolarda da yer almak istemiştir. Bu amaçla, 4 Mayıs 1935 tarihinde kendi arzusu doğrultusunda askeri görevlerinden emekliliğe ayrılmıştır. Askeri üniformasına veda etmesinin hemen ardından siyasete adım atarak hizmet bayrağını parlamentoya taşımıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halka hizmet etmeyi sürdüren Üke, Tokat milletvekili olarak seçilmiştir. Parlamentoda 5. ve 6. dönem milletvekilliği görevlerini yürüten deneyimli devlet adamı, yasama faaliyetlerine aktif katkılar sunmuştur. Görevini sürdürdüğü sırada, 22 Ekim 1941 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur.
Kariyerinin Önemli Kilometre Taşları
Sıtkı Üke'nin askeri ve siyasi yaşamındaki en belirgin aşamalar şekilde özetlenebilir:
- Harp Okulu ve İlk Rütbeler: 1887 yılında başlayan askeri eğitim, 1899 yılında teğmenlik ve 1900 yılında istihkam üsteğmenlik rütbeleriyle taçlanmıştır.
- Cephe Görevleri (1910-1914): Binbaşılık ve yarbaylık rütbeleriyle Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kafkasya Cephesi'nde aktif hizmet.
- Milli Mücadele ve Madalya: 1921 yılında Anadolu'ya geçerek dahil olduğu İstiklal Harbi sonrasında kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası kazanımı.
- Parlamento Yılları (1935-1941): Emekliliğinin ardından TBMM bünyesinde iki dönem boyunca Tokat milletvekili olarak milletin temsil edilmesi.