Osmanlı'nın son dönemi ile cumhuriyetin ilk yıllarında kritik görevler üstlenen devlet adamı Sezai Selek, İstanbul Şehreminliği ve Hazine-i Hassa gibi kurumlardaki çalışmalarıyla şehircilik ve maliye tarihine yön vermiş önemli bürokratlar arasında yer almaktadır. Mart 1871 tarihinde İstanbul'un tarihi Fatih Altımermer semtinde dünyaya gelen Selek, uzun memuriyet hayatı boyunca dürüstlüğü ve başarılarıyla tanınmıştır. Osmanlı donanmasının modernizasyonu için Paris'te gerçekleştirdiği tarihi mücevher satışı, onun en kritik finansal başarılarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. Bürokrat, 26 Mart 1961'de İstanbul'da vefat etmiştir.
Yetimlikten Devlet Hizmetine Uzanan İlk Yıllar
Henüz altı yaşındayken babasını kaybeden Sezai Selek, çocukluk yıllarındaki zorluklara rağmen eğitim hayatında büyük bir azim sergilemiştir. Darüşşafaka'dan 1889 yılında başarıyla mezun olan genç Sezai, burada aldığı nitelikli eğitim sayesinde doğu ve batı kültürlerine yakınlık kurmuştur. Okul yıllarında Arapça, Farsça ve Fransça dillerini çok iyi derecede öğrenerek dönemin aranan bürokrat adaylarından biri haline gelmiştir. Mezuniyetinin hemen ardından, 13 Eylül 1890 tarihinde Hazine-i Hassa bünyesinde memuriyet hayatına resmen adım atmıştır. İlk görevi Muhasebe Kaleminde memurluk olmuştur. Görevindeki titizliğiyle kısa sürede yükselerek sırasıyla Kuyudat Kalemi Müdürlüğü ve Emlak Kalemi Müdürlüğü muavinliği görevlerini başarıyla yürütmüştür. Finans ve yönetim alanındaki üstün becerileri, onun 1911 yılında Hazine-i Hassa Muhasebe-i Maliye Müdürlüğü makamına terfi etmesini sağlamıştır. Bu terfi kariyerinde dönüm noktasıdır.
Paris'teki Tarihi Satış ve Donanmaya Büyük Destek
İttihat ve Terakki Partisi yönetimi tarafından el konulan Sultan Abdülhamid'e ait değerli mücevherlerin satışı görevi, 1911 yılında Hazine-i Hassa Muhasebe-i Maliye Müdürü olan Selek'e verilmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın yaklaşmakta olduğu bu kritik dönemde, Osmanlı ordusunun acil askeri teçhizata ve yeni gemilere ihtiyacı bulunmaktaydı. Mücevherlerin İstanbul'da titizlikle tasnif edilerek Paris'e gönderilmesi süreci, Sezai Selek'in doğrudan yönetiminde ve sorumluluğunda gerçekleştirilmiştir. Fransa'nın başkentinde düzenlenen açık artırmada üstün diplomatik ve ticari kabiliyetlerini sergileyen bürokrat, takdir edilen muhammen bedelin yüzde 57,5 üzerinde bir satış başarısı yakalamıştır. Elde edilen yedi milyon franklık devasa gelir sayesinde Osmanlı donanması için kritik alımlar gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda satın alınan teçhizatlar şunlardır:
- İki adet savaş gemisi
- Denizaltı
- Torpido ve çeşitli toplar
Bu dürüst ve başarılı çalışması nedeniyle Nezaret makamı tarafından kendisine özel bir takdir ve teşekkür tezkiresi sunulmuştur. Bu belge onun mesleki mirasıdır. Bürokratik tecrübesi ve mali konulardaki hassasiyeti, zor zamanlarda devlet bütçesinin doğru yönetilmesini mümkün kılmıştır. Disiplinli çalışmayı ilke edinmiştir.
İstanbul Şehreminliği ve Nişantaşı'ndaki Mirası
Hazine bünyesindeki başarılı hizmetlerinin ardından Sezai Selek, 8 Temmuz 1917 tarihinde İstanbul Şehreminliği, yani belediye başkanlığı görevine vekaleten getirilmiştir. Zorlu savaş koşullarında yaklaşık bir yıl süren bu görevi, 27 Ağustos 1918 tarihindeki kabine değişimi sonrasında görevden alınmasıyla son bulmuştur. Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından gerçekleştirilen ilk demokratik seçimlerde halkın ve delegelerin büyük güvenini kazanmayı başarmıştır. Bu kapsamda Cemiyet-i Umumiye-i Belediye üyeliğine seçilen Selek, aynı mecliste reislik görevini de üstlenerek şehre hizmet etmeye devam etmiştir. Yaşamının sonraki evrelerinde Milli Saraylar Müdürlüğü ve mezun olduğu Darüşşafaka'nın Yönetim Kurulu Başkanlığı gibi önemli sivil toplum görevlerinde bulunmuştur. Toplumsal fayda odaklı çalışmalar yürütmüştür. İstanbul'un seçkin semtlerinden Nişantaşı'nda tam yirmi beş yıl boyunca ikamet ettiği sokak, onun kente yaptığı katkılarının bir nişanesidir. Vefatından yıllar sonra, 1969 yılında alınan kararla bu sokağa resmen Sezai Selek Sokak adı verilerek hatırası ölümsüzleştirilmiştir. Hizmetleri nesiller boyu yaşayacaktır.