1903 yılında Bursa'da dünyaya gelen ve Türk sanat tarihine adını altın harflerle yazdıran Şefik Bursalı, fırçasıyla tuvale yansıttığı manzaraların yanı sıra geleneksel yazı sanatındaki ustalığıyla da bilinen, Cumhuriyet döneminin en üretken ressam ve hattatlarından biridir. Sanat eğitimini İstanbul'da birincilik derecesiyle tamamladıktan sonra yurt dışındaki kültür merkezlerinde kendini geliştiren usta sanatçı, doğup büyüdüğü toprakların ruhunu eserlerine yansıtarak resim dünyasında derin bir iz bırakmayı başarmıştır. Hem yurt içinde öğretmenlik yaparak yeni nesiller yetiştirmiş hem de uluslararası sergilerle Türk sanatını dünyaya tanıtmıştır. Hayata 20 Nisan 1990 tarihinde gözlerini yuman Bursalı, geride bıraktığı paha biçilemez tabloları ve adını taşıyan ilk özel müze eviyle ülkemizin kültür hazinesini zenginleştirmeye devam etmektedir.
Akademiden Avrupa'ya Uzanan Sanat Yolculuğu
Gençlik yıllarında resme olan yeteneğiyle öne çıkan Şefik Bursalı, dönemin en prestijli eğitim kurumu olan Sanayi-i Nefise Mektebi bünyesinde öğrenim görmeye hak kazandı. Burada Türk resminin efsanevi isimlerinden İbrahim Çallı'nın atölyesinde sanatın inceliklerini kavrayan genç yetenek, yüksek disiplini ve estetik duyarlılığı sayesinde İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi olarak da anılan bu okulu en yüksek dereceyle, yani birincilikle bitirdi. Henüz öğrencilik yıllarında, 1923 yılından itibaren düzenli olarak katıldığı Galatasaray Sergileri ve Akademi etkinliklerinde doğduğu kentin büyüleyici sokaklarını konu alan Bursa manzaralarıyla sanat çevrelerinin ilgisini çekmeye başladı. Akademik başarısının ardından bilgisini ve görgüsünü artırmak üzere Avrupa'nın önde gelen sanat merkezlerine giden Bursalı, buralarda bir süre aktif olarak resim çalışmaları yürüttü.
Anadolu'nun Renkleri ve Mevlevi Esintileri
Yurda dönüşünün ardından vatanının dört bir yanında sanat sevgisini aşılamak için kolları sıvadı. Sırasıyla İzmir, Konya ve İstanbul illerinde resim öğretmenliği görevini üstlenerek çok sayıda gencin hayatına dokundu. Özellikle Konya'da geçirdiği yıllar, onun sanat anlayışında adeta yeni bir ufuk açtı. Şehirde soluduğu tarihi hava ve Mevlevilik kültürü, tablolarına doğrudan yansıdı. Sanatçı, bu dönemde ürettiği mistik temalı Selçuk ve Mevlana eserleriyle geniş kitleler tarafından büyük bir hayranlıkla takip edilerek haklı bir üne kavuştu. Tablolarında sadece Anadolu'yu değil, aynı zamanda şu şehirlerin tarihi ve turistik siluetlerini de tuvale aktardı:
- Göz alıcı doğasıyla çocukluğunun geçtiği Bursa,
- Selçuklu mirasını barındıran mistik atmosferiyle Konya,
- Eşsiz boğaz manzarası ve köklü geçmişiyle İstanbul.
Doğduğu kent olan Bursa'nın sokaklarını, mimarisini ve ruhunu tablolarına o kadar başarılı bir şekilde aktardı ki adeta bu kenti resim sanatında ölümsüzleştiren isim haline geldi. Bu başarılarının ardından, 1936 yılından itibaren Ankara Devlet Güzel Sanatlar Akademisi kadrosuna öğretim üyesi olarak katıldı ve Ankara'da uzun yıllar boyunca akademik çalışmalarını sürdürdü. 1987 yılına gelindiğinde ise sanata katkılarından ötürü Mimar Sinan Üniversitesi tarafından kendisine profesörlük unvanı takdim edildi.
Ressam kimliğinin gölgesinde kalmış olsa da Şefik Bursalı aslında son derece yetkin bir hattat kimliğine sahipti. Bu alandaki yeteneğini pekiştirmek için devrin en büyük yazı ustalarından olan Necmeddin Okyay ile çalıştı. Ondan ta'lik yazı türünü meşkederek eğitimini tamamladı ve icazet aldı. Resimlerindeki güçlü kompozisyon yeteneğini bu köklü hat sanatının disiplinli çizgileriyle birleştirmeyi başardı. Öte yandan, ulusal sınırları aşan başarısı büyük önder Mustafa Kemal Atatürk'ün de dikkatini çekmişti. Atatürk'ün bizzat dile getirdiği özel istek üzerine, Bursalı'nın nadide eserleri 1937 ve 1938 yıllarında Sovyetler Birliği ile Avrupa'nın pek çok önemli kentinde düzenlenen sergilerde görüceye çıktı. Bu prestijli sergiler, genç Türk Cumhuriyeti'nin sanat yüzünü dünyaya gösteren önemli adımlardan biri oldu.
Kazanılan Ödüller ve Şefik Bursalı'nın Mirası
Hayatı boyunca durmaksızın üreten ve Türk resim sanatına yön veren usta sanatçı, katıldığı ulusal etkinliklerde çok sayıda prestijli ödüle layık görüldü. Sanat kariyerinde kazandığı resmi ödüller şu şekildedir:
- 1966 Devlet Resim ve Heykel Sergisi bünyesinde kazanılan Birincilik Ödülü,
- 1973 Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde takdim edilen Başarı Ödülü,
- 1980 Devlet Resim ve Heykel Sergisi kapsamında verilen Başarı Ödülü,
- 1983 Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde elde edilen Başarı Ödülü.
20 Nisan 1990 tarihinde aramızdan ayrılan Şefik Bursalı, vefat etmeden önce ardında çok önemli bir vasiyet bırakmayı ihmal etmedi. Ankara'da ömrünü adadığı ve uzun yıllar boyunca yaşadığı evi, vasiyeti doğrultusunda Kültür Bakanlığı tarafından düzenlenerek Şefik Bursalı Müze Evi adıyla ziyarete açıldı. Bu yapı, Türkiye'de resim alanında kurulan ilk özel müze olma unvanına sahiptir. Sanatçının hatırasını yaşatmak adına doğduğu şehir olan Bursa'da bir sokağa ve prestijli bir sanat galerisine adı verilmiştir. Ayrıca kentin gözde dinlenme alanlarından biri olan Kültürpark içerisine Şefik Bursalı'nın bir büstü yerleştirilmiştir. Usta sanatçının adını yaşatmak ve genç yetenekleri teşvik etmek amacıyla, Kültür Bakanlığı tarafından 2000 yılından beri her yıl onun adına özel bir resim yarışması düzenlenmeye devam etmektedir.