Türk resim sanatının en önemli ve saygın temsilcilerinden biri olan Şefik Bursalı, 1903 yılında Bursa'da dünyaya gelmiştir. Öncü sanatçı, henüz öğrencilik yıllarından itibaren Türk resminde kendine has bir yer edinmek için büyük çaba sarf etmiştir. Yarattığı eserler kalıcı izler bırakmıştır. Sanayi-i Nefise Mektebi bünyesindeki İbrahim Çallı Atölyesi'nde gördüğü eğitimle yeteneklerini taçlandıran ressam, dönemin usta eğitmenlerinin gözetiminde yetişmiştir. Türk sanat tarihine adını yazdıran Bursalı, 1930 yılında bu saygın okuldan birincilik derecesiyle mezun olmayı başarmıştır. Okuldan sonra devlet sınavını kazanarak eğitim için Paris'e gitmiştir. Anayurt güzelliklerini tuvaline aktaran değerli ressam, 20 Nisan 1990 tarihinde Bursa'da 87 yaşındayken vefat etmiştir.
Akademik Yıllar ve Avrupa Deneyimi
Genç yaşlarda resme gönül veren Şefik Bursalı, Sanayi-i Nefise Mektebi'nde eğitim gördüğü esnada hocaları olan İbrahim Çallı, Hikmet Onat, Feyhaman Duran, Namık İsmail ve Avni Lifij gibi Türk resminin dev isimlerinin dikkatini çekmeyi başarmıştır. Henüz akademide öğrenciyken bu büyük ustaların kurduğu "Türk Ressamlar Birliği" sergilerine katılarak sanat dünyasına erken yaşta adım atmıştır. Sanatçı, 1923 yılından itibaren Galatasaray ve Akademi bünyesinde düzenlenen prestijli sergilere doğup büyüdüğü kentin doğasını yansıtan Bursa manzaraları ile dahil olmuştur. Mezuniyetin ardından Avrupa gezisine çıktı. Oradaki birçok önemli sanat merkezinde çalışmalar gerçekleştirdi. Yurt dışı deneyiminin ardından Türkiye'ye geri dönen Bursalı; İzmir, Konya ve İstanbul gibi farklı şehirlerde resim öğretmenliği yaparak genç nesillerin yetişmesine katkı sağlamıştır. Başarılı öğretmenlik kariyerinin ardından, 1936 yılından itibaren Ankara Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev almaya başlamıştır. Akademideki özverili çalışmaları ve Türk sanatına katkıları vesilesiyle, 1987 yılında Mimar Sinan Üniversitesi tarafından kendisine profesörlük unvanı takdim edilmiştir.
Anadolu Coğrafyasının İzinde Bir Kariyer
Şefik Bursalı'nın sanatsal serüveninde Anadolu'nun farklı köşelerinde geçirdiği öğretmenlik yıllarının etkisi büyüktür. Tablolarında ağırlıklı olarak Konya, Bursa ve İstanbul'un tarihi, kültürel ve turistik görünümlerini ele alan ressam, özellikle doğduğu şehir olan Bursa'yı tuvallerinde adeta ölümsüzleştirmiştir. Konya'daki öğretmenlik yıllarında Selçuk ve Mevlana temalarını işleyen sanatçı, bu yapıtlarıyla geniş kitleler tarafından tanınmış ve büyük ün kazanmıştır. Sanatçının başarılı çalışmaları ülkesinin sınırlarını da aşmıştır. Eserleri yurt dışında da sergilenmiştir. Bu sergiler Atatürk'ün arzusuyla gerçekleşmiştir. 1937 ve 1938 yıllarında Moskova, Leningrad ve Kiev'de sergiler düzenlenmiştir. Ayrıca Bükreş, Belgrad, Atina ve Paris'te de tabloları sergilenmiştir. Figür ve nü çalışmalarının yanı sıra yurt köşelerini konu edinen tabloları, olgunluk döneminde yerel renklerin kaynaşımına seçkin örnekler oluşturur.
Sanat Anlayışı ve Türk Resmindeki Özgün Yeri
Sanat tarihçileri tarafından 1910 kuşağının yarı empresyonist, yarı akademik eğilimine yakın olduğu belirtilen Şefik Bursalı, Türk resminde "yurt resimleri çığırı" olarak adlandırılan yöresel manzara geleneğinin en tipik ve öncü temsilcilerinden biri olarak kabul edilir. Sanatçının özellikle Bursa ve Konya dönemlerine ait eserlerinde, vatan doğasını içten, samimi ve katıksız bir anlatımla yansıtma çabası açık bir biçimde gözlemlenmektedir. Manzara resimlerinin yanı sıra özellikle portrelerinde ve çıplak temalı figürlerinde, desenle rengi, çizgisel yapı ile boya tadını bir araya getirme gayretinden doğan klasik bir yorum biçimi hakimdir. Empresyonist palete olan yakınlığı, sanatçıda asla katı bir okul disiplini veya şaşmaz bir kuralcılık şeklinde tezahür etmemiştir. Taze yeşiller, sarı ve kahverengi tonlarla doğayı kuru bir akademizme sapmadan yansıtma kaygısı, sanatına son derece özgün bir boyut kazandırır. Akademi eğitimi esnasında edindiği bilgi birikimi, sonraki yıllarda doğrudan doğruya yurt doğasıyla baş başa kalmanın getirdiği kişisel sanatsal tercihleri engellememiştir. Gölge, açıklı koyulu tonlar ve hacimsel anlatım arasında figürün etkinliğini kaçırmayan ince sezişi, izleyicide derin doğa sevgisi uyandırır. Bursalı, küçük dönem ayrımları hariç tutulursa bu sanatsal çizgisini her zaman kalıcı kılmayı bilmiş ve gerçek sanatın doğayla bütünleşen sanatçı hassasiyetiyle gelişebileceği fikrini savunmuştur.
Ölümsüzleşen Mirası ve Başarıları
Bu değerli sanatçının mirası özenle korunmuştur. Başta Devlet Resim ve Heykel Müzesi ile Milli Kütüphane olmak üzere, pek çok resmi kurumda ve özel koleksiyonlarda sanatçının nadide eserleri yer almaktadır. Ankara'da ömrünü geçirdiği ve çalışmalarını yürüttüğü evi, ressamın vasiyetine sadık kalınarak T.C. Kültür Bakanlığı tarafından Şefik Bursalı Müze Evi adıyla ziyarete açılmıştır. Bu müze evi, resim sanatı alanında ülkemizde hayata geçirilen ilk özel müze olma unvanına sahiptir. Doğduğu şehir olan Bursa'da bir sokağa ve prestijli bir sanat galerisine adı verilirken, Bursa Kültürpark içinde sanatçının bir büstü yerleştirilmiştir. Ayrıca, 2000 yılından itibaren her yıl Kültür Bakanlığı tarafından anısına prestijli bir resim yarışması organize edilmektedir.
Sanatçının kariyeri boyunca kazandığı saygın ödüller ise şekildedir:
- 1930 — Avrupa Konkuru, Birincilik Ödülü
- 1966 — Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Birincilik Ödülü
- 1973 — Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Başarı Ödülü
- 1980 — Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Başarı Ödülü
- 1983 — Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Başarı Ödülü
- 1986 — T.C. Kültür Bakanlığı, Özel Ödül