Hem Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında devlet kadrolarında ve mecliste görev alan Ali Şefik Başman, 1889 yılında Trabzon'da dünyaya geldi. Eğitim hayatını Mülkiye Mektebi ve Paris Siyasal Bilgiler Mektebi gibi dönemin en prestijli kurumlarında tamamlayan Başman, ülkesine iktisat ve siyaset alanında uzun yıllar hizmet etti. 1 Nisan 1968 tarihinde vefat eden devlet adamı, ardında bürokrasiden parlamentoya uzanan geniş bir kariyer mirası bıraktı.
Eğitim Hayatı ve İlk Bürokrasi Görevleri
Eğitim hayatına Türkiye'nin en köklü okullarından biri olan Mülkiye Mektebi'nde başlayan Ali Şefik Başman, daha sonra iktisat eğitimini Paris Siyasal Bilgiler Mektebi'nde tamamlayarak diplomasını aldı. Yurt dışı eğitiminin ardından yurda dönerek devletin mali ve idari mekanizmalarında kritik pozisyonlar üstlendi. İlk olarak Temettu Temyiz Encümeni bünyesinde çalıştı ve Varidat 3. Şube 1. Mümeyyizliği görevini yürüttü. Sonrasında Bursa Bölgesi İktisat Müdürlüğü yaparak bölgesel ekonominin yönetiminde etkin rol oynadı. Başman'ın finansal yetkinliği, Düyun-u Umumiye ve Muamelâtı Nakdiye Şubeleri Umum Müdür Yardımcılığı makamına getirilmesiyle yeni bir aşamaya taşındı.
Finansal Uzmanlık, Eğitmenlik ve Lozan Konferansı
Devletin mali yapısını güçlendirmek adına birçok farklı alanda sorumluluk üstlenen Ali Şefik Başman, İaşe Vekâleti Başmüfettişliği görevinde bulundu. Aynı zamanda Millî İktisat Bankası Muamelât Müdürlüğü koltuğunda oturarak finans dünyasında pratik tecrübeler kazandı. Genç nesillere birikimini aktarmayı ihmal etmeyen Başman; Maliye Meslek Okulu, Mülkiye Mektebi ve Hukuk Mektebi gibi saygın kurumlarda hocalık yaptı. Maliye Vekâleti bünyesinde Teftiş Heyeti Başkanlığı yaptı. Türkiye'nin bağımsızlık senedi niteliğindeki Lozan Barış Konferansı'nda ise mali müşavir sıfatıyla yer alarak yeni devletin ekonomik çıkarlarını savundu.
Siyasi Hayatı ve Parlamento Görevleri
Bürokratik ve akademik alandaki engin birikimini siyaset sahnesine aktarmayı hedefleyen Ali Şefik Başman, Osmanlı Meclis-i Mebûsan'ının son döneminde Trabzon mebusu seçilerek parlamento çatısı altına girdi. Osmanlı Devleti'nin sona ermesinin ardından, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde de siyasi faaliyetlerini sürdürdü. TBMM'nin II. ve III. Dönemlerinde de Trabzon Milletvekili olarak halkını temsil etmeye devam etti. Meclis dışında uluslararası arenada da yer aldı. Brüksel Beynelmilel Parlamentolar Konferansı Üyeliği yaptı. Düyun-u Umumiye bünyesinde Türk Borçlarını Tasfiye Encümeni Delegeliği yaptı. Özel yaşamında evli ve üç çocuk babası olan Başman, 1968 yılında vefat etti.
Başlıca Görevleri ve Hizmetleri
Ali Şefik Başman, uzun kariyeri boyunca hem Osmanlı döneminde hem de Türkiye Cumhuriyeti'nde önemli makamlarda bulundu. Bu görevlerden öne çıkan bazıları şunlardır:
- Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Dönem Trabzon Mebusluğu
- TBMM II. ve III. Dönem Trabzon Milletvekilliği
- Lozan Barış Konferansı Mali Müşavirliği
- Düyun-u Umumiye Türk Borçlarını Tasfiye Encümeni Delegeliği
- Maliye Vekâleti Teftiş Heyeti Başkanlığı
- Mülkiye Mektebi ve Hukuk Mektebi Öğretmenliği