Erzincan'da 1890 yılında dünyaya gelen Salih Cemal Gülen, Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarından Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna uzanan tarihi süreçte mülki idare amiri olarak vatanına hizmet etmiş önemli bir Türk bürokrattır. Mülkiye Mektebi mezuniyetinden sonra başladığı idari kariyerinde, Anadolu'nun ve Trakya'nın çeşitli bölgelerinde kaymakamlık görevlerinde bulunarak yerel yönetimlerin güçlenmesi ve halkın refahı için yoğun çaba sarf etmiştir. Özellikle Kurtuluş Savaşı yıllarında Trakya'da kurduğu direniş teşkilatıyla adını tarihe yazdırmayı başarmıştır. Ömrünün sonuna kadar devletine sadakatle hizmet eden Gülen, Cumhuriyet döneminde pek çok şehirde valilik yapmıştır.
Mülki İdaredeki İlk Yılları ve Eğitim Hayatı
Başarılı devlet adamı, yükseköğrenimini Osmanlı döneminin en seçkin okullarından biri olan Mülkiye Mektebi'nde tamamladı. Temmuz 1910'da bu prestijli okuldan mezun olan Salih Cemal Bey, vakit kaybetmeden devlet memuriyetine adım attı. İlk görev yeri, 25 Ağustos 1911'de tayin edildiği İstanbul Vilayeti Maiyet Memurluğu oldu. Burada stajyer memur olarak görev yaptı. Maiyet memurluğu stajını başarıyla nihayete erdirdikten sonra Ereğli Nahiyesi Müdürlüğü görevine atandı. 15 Haziran 1914 ile 24 Eylül 1914 tarihleri arasındaki bu görevin ardından kaymakamlığa yükseltildi. İlk kaymakamlık görevini 27 Eylül 1914 tarihinde Lalapaşa'da üstlendi. Daha sonra Nisan 1918'de Mürefte, 15 Mart 1919'da ise Demirköy Kaymakamı olarak çalıştı. Milli Mücadele'nin eşiğinde olan memlekette, 4 Temmuz 1919'da Lüleburgaz Kazası Kaymakamlığı'na tayin edilerek vatanın bağımsızlık mücadelesinde aktif rol oynayacağı kritik bir döneme adım atmış oldu.
Milli Mücadele Dönemi ve Trakya Direnişi
Lüleburgaz'da göreve başladığı zorlu günlerde vatan toprakları büyük bir işgal tehdidi altındaydı. Gülen, bölgedeki işgal hareketlerine karşı koymak amacıyla yerel direnişçilerle hemen işbirliği yaptı. Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti ile birlikte hareket ederek yörede Milli Mücadele Teşkilatı'nı kurdu. Ancak Yunan ordusunun Trakya'yı tamamen istila etmesi üzerine çalışmalarını gizlice sürdürmek zorunda kaldı. Düşman işgali altındaki bölgeden gizli yollarla Anadolu'ya geçmeyi başardı. Ankara'da kurulan Milli Hükûmet'in emrine giren tecrübeli yönetici, 20 Ekim 1920'de Boyabat Kaymakamlığı'na atandı. Boyabat'tan sonra sırasıyla 2 Şubat 1922'de Bafra ve cumhuriyetin ilanının hemen ardından 21 Kasım 1923'te Uşak Kaymakamlığı görevlerini başarıyla yürüttü.
Cumhuriyet Dönemi Valilik Hizmetleri ve Vefatı
Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle birlikte Salih Cemal Gülen'in kariyerinde yepyeni bir dönem başladı. Başarılı çalışmaları sayesinde 1924 yılında valilik makamına terfi ettirildi. Tecrübeli devlet adamının ülkemizin çeşitli illerinde üstlendiği valilik görevleri şunlardır:
- 1924-1926 yılları arasında Niğde Valiliği
- 1928-1932 yılları arasında Muğla Valiliği
- 1932-1934 yılları arasında Giresun Valiliği
- 1934-1936 yılları arasında Bolu Valiliği
- 1936-1937 yılları arasında Maraş Valiliği
Maraş Valisi olarak görev yaptığı sırada amansız bir hastalığa yakalandı. Hastalığa yenik düşen Gülen, 1937 yılında hayata gözlerini yumdu.