Türkiye'nin yetiştirdiği en parlak teorik fizikçilerden biri olan Prof. Dr. Rahmi Güven, kara delikler ve süpersicim teorileri üzerine yaptığı uluslararası çalşmalarla modern bilime yön vermiş saygın bir bilim insanıdır. 1948 yılında Karaman'da dünyaya gözlerini açan Güven, akademik yaşamı boyunca klasik ve kuantum yerçekimi alanında çığır açan kuramsal modeller geliştirmiştir. Genç yaşlardan itibaren matematiğe ve evrenin sırlarına ilgi duyan araştırmacı, ODTÜ'de aldığı nitelikli eğitimle kariyerinin temellerini atmıştır. Einstein'ın genel görelilik teorisindeki karmaşık denklemleri çözerek küresel fizik camiasının dikkatini çeken başarılı akademisyen, adını bilim tarihine yazdırmayı başarmıştır.
Cumhuriyet Okullarından Dünya Kürsülerine
Dr. Ziya Güven ve Ümmühan Güven çiftinin oğlu olarak Karaman'da doğan Rahmi Güven, eğitim hayatına Gazi Mustafa Kemal Paşa İlkokulu'nda başladı. Gazi Mustafa Kemal Paşa İlkokulu'ndan mezun olmasının ardından Konya Maarif Koleji'nde öğrenim görerek temel eğitimini tamamladı. Lise yıllarından sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü'ne giren genç fizikçi, burayı 1970 senesinde tamamladı. Lisansüstü eğitimine de aynı adreste devam ederek 1973'te yüksek lisans derecesini elde etti. Ankara'da geçen bu derece üretken öğrencilik döneminde Türk matematiğinin efsane ismi Cahit Arf ile teorik fiziğin öncülerinden Feza Gürsey'in öğrencisi olma şansını yakalayarak onlardan çok değerli akademik kazanımlar edindi. Genç akademisyen, 1976 yılında ODTÜ'de tamamladığı doktora çalşmasıyla bilim dünyasındaki yerini sağlamlaştırdı.
Kardeşleri Asuman Güven Aksoy ve Bilgehan Güven'in ağabeyi olan Rahmi Güven, akademik gelişimini sınırların ötesine taşıdı. Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Austin Teksas Üniversitesi Teorik Fizik Merkezi'nde doktora sonrası araştırmalar gerçekleştirdi. Ayrıca Avusturya'da Viyana Üniversitesi Teorik Fizik Enstitüsü bünyesinde de benzer nitelikte bilimsel çalşmalar yürüttü. Bu süreçte yerçekimi teorileri üzerine yoğunlaştı. Yurda döndükten sonra ODTÜ ve Boğaziçi'nde dersler verdi.
Penrose-Güven Limiti ve Teorik Fiziğe Katkıları
Rahmi Güven'in uzmanlaştığı temel alan klasik ve kuantum gravitasyon teorileriydi. Özellikle Einstein teorisinin kesin çözüm yolları üzerine yoğunlaşan bilim insanı, kara delikler hakkında kapsamlı araştırmalar yürüttü. Süpersimetrik kara delikler ve süpergravitasyon teorileri gibi teorik fiziğin en zorlu konularında özgün makaleler kaleme aldı. Ayrıca M-Teorisinin 5-zar çözümü de onun fizik literatürüne sunduğu katkılar arasında yer buluyordu. Sicim teorisi alanında küresel düzeyde ses getiren en büyük başarısı ise Penrose limitini süpersicim teorilerine genelleştirmesi oldu.
Bu özgün buluş, dünya genelinde Penrose-Güven limiti olarak literatüre geçti. Çalşma, 2020 Nobel Fizik Ödülü sahibi Roger Penrose'un fikirlerinin geliştirilmesinde önemli bir köprü oluşturdu. Güven'in fizik dünyasına sunduğu önemli katkılar başlıca şu alanlarda yoğunlaşmaktadır:
- Einstein teorisinin kesin çözüm yolları ve kara delikler,
- Süpersimetrik kara delik modelleri ile süpergravitasyon teorileri,
- M-Teorisinin 5-zar çözümü ve Penrose limitinin süpersicim teorilerine genelleştirilmesi.
Meslektaşı Cihan Saçlıoğlu onun açtığı yeni araştırma alanlarını vurgular. Aynı şekilde Prof. Dr. Metin Gürses de meslektaşının titiz çalşma tarzını doğrulamaktadır. Metin Gürses'in aktardığına göre başarılı fizikçi, yürüttüğü bilimsel çalşmaları aceleyle yayınlamaktan kaçınır, araştırmalarının kendi kriterlerini aşmasını beklerdi. Bu detay, onun bilimsel disiplinini açıkça göstermektedir.
Özerk Bilim Mücadelesi ve Akademik Liderlik
Güven, 1981 yılında Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde doçentlik unvanını kazandı. 1989 yılına gelindiğinde ise aynı kurumda profesör kadrosuna atandı. Burada uzun yıllar boyunca hem araştırmacı hem de yönetici olarak kritik sorumluluklar üstlendi. 1991 ile 1996 yılları arasında Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü Başkanlığı görevini başarıyla sürdürdü. Öğrencileri tarafından çok sevilen bu değerli akademisyen, genç dimağların yetişmesinde de büyük rol oynadı.
Uluslararası alanda da son derece etkin bir rol üstlenen Güven, İtalya'nın Trieste kentinde bulunan Abdus Salam Uluslararası Teorik Fizik Merkezi bünyesinde çok uzun yıllar boyunca çeşitli kademelerde kritik bilimsel görevler yürüttü. 1991-1996 yılları arasında asosiye üye olarak başladığı kuruma, 2000-2007 yılları arasında kıdemli asosiye üye sıfatıyla katkı sundu. Yurt içinde ise TÜBİTAK Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü ile Işık Üniversitesi Fizik Bölümü'nde akademik faaliyetlerine devam etti. Kasım 2005'te Işık Üniversitesi Fizik Bölümü Başkanı oldu ve ardından Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı vazifesini yürüterek buradan emekliye ayrıldı.
Fizik ve matematik alanındaki üstün başarıları vesilesiyle 1997 yılında Türkiye Bilimler Akademisi asli üyeliğine seçilen Prof. Dr. Rahmi Güven, bilimsel özerklik konusundaki kararlı duruşuyla da akademi camiasına örnek teşkil etti. TÜBA'nın yapısını değiştiren ve üyelerin hükümet tarafından seçilmesini öngören yasal düzenlemeler sonrasında kurumdan istifa etti. Kurumun bilimsel bağımsızlığını yitirdiğini savunan profesör, daha sonra kurulan Bilim Akademisi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Onun bu onurlu duruşu, bilimsel etik ilkelerine olan bağlılığının en somut nişanesi olarak tarihe geçti.