Onur Hamzaoğlu, sanayileşmenin çevre ve insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seren bilimsel çalışmalarıyla tanınan, 1961 Ordu doğumlu Türk halk sağlığı akademisyeni ve hekimdir. Kendisi öğretmen bir çiftin çocuğudur. Ayrıca akademik kariyerini toplum sağlığına adayarak halkın bilinçlenmesi için çaba sarf etti. Özellikle Kocaeli'nin Dilovası ilçesinde yürüttüğü çevre kirliliği araştırmalarıyla Türkiye'de çevre sağlığı mücadelesinin sembol isimlerinden biri haline gelmiştir.
Akademik Kariyeri ve Eğitimi
Eğitim hayatına askeri tıp çatısı altında başlayan Onur Hamzaoğlu, Gülhane Askeri Tıp Akademisi'ni başarıyla tamamlayarak tıp doktoru oldu. Tıbbi uzmanlığını halk sağlığı alanında yaptıktan sonra, akademik derinliğini artırmak amacıyla Hacettepe Üniversitesi bünyesinde epidemiyoloji yan dal eğitimini bitirdi. Gelişim sürecinde GATA'da epidemiyoloji yardımcı doçentliği ve halk sağlığı doçentliği kadrolarında bulundu. Başarılı hekim, 2002 senesinde Kocaeli Üniversitesi kadrosuna katılarak burada uzun yıllar halk sağlığı profesörü olarak dersler verdi. Aynı zamanda kurum bünyesinde yürüttüğü çeşitli idari sorumluluklar ile yönetim kademelerinde görev aldı. Bu süreçte gerçekleştirdiği nitelikli araştırmalar, kendisine hem ulusal hem de uluslararası alanda ödüller kazandırdı.
Dilovası Araştırması ve Toplumsal Yankıları
Deneyimli bilim insanı, Kocaeli'nin sanayi yoğun bölgesi olan Dilovası'ndaki çevre sağlığı çalışmalarıyla geniş kesimlerce tanındı. Bölgedeki kontrolsüz sanayileşmenin insan yaşamñ üzerindeki etkilerini inceleyen akademisyen, çarpıcı sonuçlara ulaştı. 2011 yılında paylaşılan ön sonuçlar, bölgedeki yeni doğan bebeklerin ilk dışkılarında ve anne sütünde ağır metallerin bulunduğunu kanıtlıyordu. Çalışma, 'Endüstri yoğun bölgelerde yaşayanlarda ölüm nedenleri: Dilovası örneği' başlığıyla duyuruldu. Bu sarsıcı araştırma üzerine dönemin Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu ve Dilovası Belediye Başkanı Cemil Yaman, toplumu paniğe sevk ettiği gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu. Bu şikayetin ardından Hamzaoğlu hakkında idari ve adli düzeyde resmi soruşturmalar başlatıldı. Bu baskılara rağmen geri adım atmayan araştırmacı, sanayinin zararlarına karşı verdiği kararlı mücadele sebebiyle "Türkiye'nin Selikoff'u" olarak anılmaya başladı.
Lakabına ilham veren benzetmenin temelinde şu unsurlar yer almaktadır:
- Amerikalı doktor Irving Selikoff'un, asbestin öldürücü zararlarını teşhis ettiği için yıllarca kovuşturulması,
- Selikoff, günümüzdeki asbest yasaklarının öncüsü kabul edilmektedir,
- Onur Hamzaoğlu da benzer şekilde ağır metal kirliliğini raporlayarak hedef haline gelmiştir.
Siyasi Mücadele, İhraç ve Tutukluluk Süreci
Bilimsel çalışmalarının yanı sıra toplumsal muhalefetin de içinde yer alan akademisyen, 2016 yılında yayımlanan Barış İçin Akademisyenler bildirisini imzaladı. Bu imza sonrasında yürürlüğe giren Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile Kocaeli Üniversitesi'ndeki profesörlük görevinden ihraç edildi. Üniversiteden uzaklaştırılmasının ardından aktif hak mücadelesine devam eden Hamzaoğlu, Kasım 2016'da Halkların Demokratik Kongresi bünyesinde Gülistan Kılıç Koçyiğit ile birlikte eş sözcülük görevini üstlendi.
HDK'nin 4 Şubat 2018 tarihli basın açıklaması gerekçe gösterilerek 9 Şubat'ta gözaltına alındı. Gözaltı sürecinin ardından, 17 Şubat tarihinde çıkarıldığı mahkeme tarafından resmi olarak tutuklandı. Cezaevindeyken annesinin ağır hastalığı sebebiyle soruşturma savcısı 5 Nisan 2018'de tahliyesini talep etti. Ancak ilgili Sulh Ceza Hakimi, savcılığın sunduğu bu tahliye talebini doğrudan reddetti. Annesi Saliha Hamzaoğlu 5 Mayıs'ta hayatını kaybetti. Başarılı akademisyen, cenaze merasimine jandarma nezareti altında iştirak edebildi.