Türk kültür hayatının en önemli yapı taşlarından biri olan Ömer Asım Aksoy, 5 Nisan 1898 tarihinde Gaziantep'te dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca eğitim, hukuk, siyaset gibi farklı alanlarda kritik görevler üstlenen Aksoy, özellikle Türk Dil Kurumu çatısı altında yürüttüğü çalışmalarla ülkemizin dil hazinesine paha biçilemez katkılar sağladı.
Milli Mücadele ve Eğitim Yılları
Eğitim hayatına doğduğu kentte başlayan Aksoy, ilk, orta ve lise öğrenimini Gaziantep'te tamamladı. Mezuniyetinin ardından memuriyet hayatına adım atarak bir süre öğretmenlik yaptı. 1917 senesinde Halep Posta ve Telgraf Başmüdürlüğü çatısı altında kâtip olarak çalıştı. 1919'da memleketine döndüğünde hem telgraf memurluğu görevini yürüttü hem de Ticaret İdadisi'nde Türkçe dersleri verdi. 1920 yılında Tıp Fakültesi'ne başlasa da eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı. Çünkü Antep halkının Fransız işgali altındaki topraklarını korumak için başlattığı milli direnişe katılmayı seçti.
Düşman işgalinin sona ermesinin ardından, 1922-1925 yılları arasında Gaziantep Lisesi ile Amerikan Koleji'nde Türkçe öğretmenliği yaptı. Aynı dönemde Darülhilafe Medresesi'nde matematik dersleri verdi. Sosyal yaşamda da son derece aktif olan Aksoy, bu yıllarda birçok sivil toplum kuruluşunda sorumluluk üstlendi.
Bu dönem üstlendiği görevlerden bazıları şunlardır:
- Maarifi İslamiye Cemiyeti bünyesinde yönetim kurulu üyeliği,
- Halk Mektebi'nde yöneticilik ve Muallimler Cemiyeti bünyesinde başkanlık,
- Gazisancak ve Halk Dili gazetelerinde başyazarlık,
- Türk Ocağı'nda il genel yazmanlığı görevleri.
Hukuk, Siyaset ve Ankara Yılları
Ömer Asım Aksoy, 1925 yılında hayatını kendisi gibi Gaziantepli olan Beşire Hanım ile birleştirdi. Evlendiği sene İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi ve buradaki eğitimini 1928 yılında başarıyla tamamladı. Mezuniyet sonrasında adliye teşkilatına adım atarak Nizip Cumhuriyet Savcılığı görevini üstlendi. Üç yıl süren bu görevin ardından 1931'de Gaziantep'e avukat olarak geri döndü.
Gaziantep'teki ikinci döneminde, Antep Lisesi bünyesinde Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği yaptı. Aynı zamanda Halkevi ile Cumhuriyet Halk Partisi İl Başkanlığı görevlerini eş zamanlı olarak omuzladı. Sergilediği çok yönlü başarılar ve yerel düzeydeki etkili çalışmaları, onu 1935 yılında TBMM çatısı altına taşıdı. Gaziantep milletvekili sıfatıyla parlamento çalışmalarına katılan Aksoy, ulusal düzeyde hizmet etme imkanı buldu.
Türk Diline Adanan Bir Hayat ve TDK Mirası
Milletvekilliği görevi sürerken, 1941 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün kurduğu Türk Dil Kurumu'nun yönetim kurulu üyeliğine seçildi. Dil alanındaki merakı, henüz ortaokul yıllarında halk ağzı, deyimler ve atasözleri üzerine yoğunlaşmasıyla başlamıştı. Aksoy, 1941 ile 1976 yılları arasında TDK Derleme ve Tarama Kolu Başkanı olarak çalıştı. Bu özverili çalışmalar neticesinde Türk dil tarihine geçecek muazzam eserler vücuda getirildi:
- 12 ciltten oluşan Türkiye'de Halk Ağzından Söz Derleme Sözlüğü,
- 8 ciltlik Tarama Sözlüğü,
- Dil devrimi sürecine ışık tutan ve yazılmasına öncülük ettiği değerli kitaplar.
1950 genel seçimlerinde Demokrat Parti'nin iktidara gelmesiyle Aksoy'un parlamentodaki milletvekilliği görevi nihayete erdi. Bu siyasi gelişme, onun dil devrimine ve yazım çalışmalarına daha fazla yoğunlaşmasına vesile oldu. Hayatı boyunca yalnızca bir kez sınırların dışına çıkan Aksoy, 1971 yılında Türk Dil Devrimi'ni dünya kamuoyuna anlatmak amacıyla Macaristan'ı ziyaret etti.
1963-1976 yılları arasında kol başkanlığının yanı sıra Türk Dil Kurumu Genel Yazmanlığı görevini de büyük bir titizlikle yürüttü. TDK'den ayrıldıktan sonraki dönemde de dil üzerine çalışmalarını evinde sürdürdü. Türk diline sunduğu üstün hizmetler nedeniyle 1988'de Dil Derneği, 1992'de ise Edebiyatçılar Derneği tarafından onur üyeliği ile ödüllendirildi.
Ömrünün son günlerine kadar Türkçe için üretmeye devam eden değerli dil bilimci, 30 Ekim 1993 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumdu. Ardında bıraktığı zengin dil arşivi ve devrimci çalışmalarıyla Türk kültür tarihinde silinmez bir iz bıraktı.