Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında bilim dünyasında adından söz ettiren en seçkin kadın araştırmacılardan biri olan Nuriye Pınar (Nuriye Ferhan Erdem), 1914 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Türkiye'nin ilk kadın jeoloğu ve deprem uzmanı unvanını gururla taşıyan bu öncü bilim insanı, hayatını yurdumuzun sismik hareketlerini incelemeye ve yer yapısını aydınlatmaya adadı. 1930'lu yıllarda başlayan akademik mücadelesiyle hem yer bilimleri literatürüne adını altın harflerle yazdırdı hem de deprem bilimi konusunda ülkenin en yetkin otoritesi haline geldi. O, adını sismoloji tarihine altın harflerle yazdırdı. 30 Eylül 2006 tarihinde aramızdan ayrılan Pınar, arkasında derin izler bırakan akademik ve siyasi bir kariyer bıraktı.
Bordeaux Üniversitesinden İstanbul Üniversitesi Kürsülerine
Eğitim hayatına İstanbul'un köklü kurumlarından biri olan Erenköy Kız Lisesi'nde başlayan Nuriye Pınar, 1932 senesinde buradan başarıyla mezun oldu. Aynı yıl düzenlenen özel bir devlet sınavını kazanarak Fransa'da yüksegörenim görme fırsatını elde etti. Bordeaux Üniversitesinde Doğa Bilimleri alanında jeoloji, botanik ve zooloji alanlarında lisans seviyesinde eğitim alırken, kimya alanında da ek bir uzmanlık sertifikası almaya hak kazandı. Bu eğitim ona yepyeni ufuklar açtı. 1937 yılında eğitimini tamamlayarak vatana dönen araştırmacı, İstanbul Üniversitesi Jeoloji Enstitüsünde asistan sıfatıyla göreve başladı. Enstitüde yabancı profesörlerin verdiği Alp Tektoniği, stratigrafi ve paleontoloji derslerinin Türkçe çevirilerini üstlenerek yer bilimleri terminolojisinin dilimize kazandırılmasına çok büyük emek verdi.
Deprem Biliminde Çığır Açan Araştırmalar ve Kuzey Anadolu Fayı
1940'lı yıllara gelindiğinde ilgisini sismoloji alanına kaydıran Nuriye Pınar, özellikle 1939 Erzincan ile 1943 Adapazarı-Hendek depremlerinin ardından kaleme aldığı bilimsel makalelerle dikkatleri üzerine çekti. Çalşmalara deprem bilimi yön verdi. Türkiye'de tamamlanan ikinci jeoloji doktora tezi olma özelliğini taşıyan çalışmasında Marmara Denizi havzasının sismik yapısını ele aldı. Marmara'daki derin çukurlardan geçen fay sistemlerini ilk kez Kuzey Anadolu Fay Hattı ile ilişkilendirerek haritaya aktarmayı başarıdı.
Sismoloji ve paleontoloji alanında gerçekleştirdiği başlıca katkılar şu şekildedir:
- Marmara Denizi havzasında sismik hareketliliği inceleyerek İzmit'ten Mürefte'ye uzanan fay haritasını dünyada ilk kez belirledi.
- Meslektaşı Ervin Lahn ile birlikte ortaklaşa yürüttığü çalşmalar neticesinde, Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Türkiye'nin ilk açıklamalı deprem kataloğunu hazırladı.
- Batı ve Kuzey Anadolu'daki aktif kırık hatlarının oluşturduğu sismik riskleri henüz 1940'lı yıllarda bilimsel raporlarla kamuoyuna duyurdu.
- Doğa bilimlerindeki yetkinliğini paleontolojiye de taşıyarak Anadolu coğrafyasına özgü üç yeni denizkestanesi (echinid) türünü literatüre kazandırdı.
Avrupa Sismoloji Komisyonundan Milletvekilliğine Uzanan Çizgi
Ulusal başarılarının yanı sıra küresel çapta da takdir toplayan Nuriye Pınar, 1951 senesinde Avrupa Deprembilim Komisyonuna üye olarak seçilme başarısı gösterdi. Yaklaşık on yıl süresince ülkemizin ulusal sismoloji raporlarını titizlikle hazırlayarak uluslararası arenada Türkiye'yi temsil etti. Bilimsel faaliyetlerini toplumsal faydaya dönüştürme gayretini meclis çatısı altına da taşıyan Pınar, 1954-1960 yılları arasında Demokrat Parti çatısı altında İzmir milletvekili olarak TBMM bünyesinde X. ve XI. dönem milletvekilliği görevlerini yürüttü. Siyaset hayatı da oldukça hareketliydi. 30 Eylül 2006'da vefat eden bu çok yönlü Cumhuriyet kadını, ülkemizin bilimsel kalkınma tarihindeki en parlak simalardan biri olmaya devam etmektedir. Onun mirası bugün hâlâ yaşamaktadır.