Mustafa Kemal Atatürk'ün çocukluk yıllarından itibaren en yakınında bulunan Nuri Mehmet Conker, 1882 yılında Selanik'te dünyaya gözlerini açtı. Askeri dehasıyla cephelerin kaderini başarıyla değiştirdi ve ardından siyaset dünyasında önemli izler bıraktı. Vatanın kaderinin belirlendiği en zorlu dönemlerde cepheden cepheye koşan bu kahraman asker, cumhuriyetin kuruluş sürecinde önemli sorumluluklar üstlendi. Milli mücadeleye yön veren isimlerin başında gelmesi de bundandı. Trablusgarp'tan Anafartalar'a kadar geniş bir coğrafyada mücadele veren Conker, askeri ve siyasi kariyeri boyunca ülkesinin bağımsızlığı için en ön saflarda canını siper etti. O, bağımsızlık meşalesini her daim canlı tuttu.
Cephelerden Cepheye Bir Ömür
Askerlik mesleğine adım atarak 1902 yılında Harbiye eğitimini tamamlayan genç subay, 1905'te ise Harp Akademisi sıralarından mezun oldu. Atatürk ile kurduğu sarsılmaz dostluğu askeri başarılarıyla taçlandıran kahraman asker, meslek hayatı boyunca Selanik'teki 3. Ordu'da, ardından meşhur Hareket Ordusu bünyesinde önemli sorumluluklar üstlendi. Bu dostluk ömür boyu sürdü. Kararlılığıyla öne çıktığı Arnavutluk Harekatı'nın ardından, Kuzey Afrika topraklarında Trablusgarp ve Bingazi muharebelerine katılarak adını tarihe yazdırdı. Cihan Harbi yıllarında ise Çanakkale'nin geçilmez kılınmasında başrol oynayan Anafartalar ve Conkbayırı çarpışmalarının yanı sıra doğuda Muş Cephesi'nde de amansız bir mücadele yürüttü. Özellikle ileri saflarda bizzat bulunarak askerlerine cesaret aşıladığı Bolayır ve Conkbayırı muharebelerinde ağır yaralar almasına rağmen görev aşkından asla ödün vermedi. Conker'in katıldığı askeri harekatlar ve görev bölgeleri şunlardır:
- Selanik'teki 3. Ordu görevleri
- Hareket Ordusu faaliyetleri ve Arnavutluk Harekatı
- Trablusgarp ve Bingazi muharebeleri
- Anafartalar ve Conkbayırı savunmaları
- Doğu Anadolu'daki Muş Cephesi harekatı
- Bolayır ve Conkbayırı'ndaki ön saflar çatışmaları
Milli Mücadele Dönemi ve Ankara Günleri
Anadolu'da yanan bağımsızlık meşalesine ortak olmak amacıyla 1920 yılının Haziran ayında Ankara topraklarına ayak basan tecrübeli asker, tereddüt etmeden Kurtuluş Savaşı saflarına katıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendisine ilk olarak basın ve istihbarat müdürlüğü vazifesi emanet edildi. Kısa süre sonra ise şehrin asayişini sağlamak üzere Ankara bölge komutanlığı görevine getirilen vatansever komutan, aynı dönemde bir süreliğine Ankara valisi olarak da bürokraside sorumluluk üstlendi. 1920 yılının Eylül ayı ile 1921 yılının Mart ayı arasında kalan dönemde ise 41. Tümen komutanı ve aynı zamanda Adana Valisi unvanlarıyla güney cephesinde aktif rol aldı. Kritik askeri teçhizatları temin etmek amacıyla 1921'in Mart ayında özel bir satın alma göreviyle Almanya'ya gönderildi. Görevi başarıyla yerine getirdi.
Meclis Kürsüsünden Edebi Kaleme
Vatan savunmasındaki görevlerini başarıyla tamamladıktan sonra 1921 yılında kendi isteği doğrultusunda ordudan emekli olan devlet adamı, ülkesine hizmet etmeye sivil hayatta da devam etti. Conker, 1925 ile 1927 yılları arasında parlamentoda Kütahya Milletvekili olarak yasama faaliyetlerinde bulundu. Daha sonra 1932-1935 döneminde Gaziantep Milletvekili sıfatıyla görev yaptı. Bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi başkan vekilliği gibi son derece saygın bir makamı yürüttü. Mecliste aktif rol üstlendi. Cephedeki eşsiz birikimini ve askeri teorilerini kaleme döktüğü "Zabit ve Komutan" adlı ölümsüz bir eser bıraktı. Eseri büyük ses getirdi. Bu değerli tarihi şahsiyet, 11 Ocak 1937 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumdu.