Türk askeri tarihinin en sancılı ve hareketli yıllarında görev yapan Tümgeneral Nuri Hazer, ordunun siyasetle imtihan edildiği dönemlerde aldığı kritik kararlarla tanınan önemli bir askerdir. 1907 yılında Yalova Güneyköy'de dünyaya gelen general, 28 Mart 2005 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Askeri kariyerinde Ankara Garnizon Komutanlığı ve Kara Harp Okulu Öğretim Başkanlığı gibi stratejik görevlerde bulunan Hazer, aynı zamanda yakın tarihin en fırtınalı askeri müdahalelerinde bizzat sahada yer almıştı.
Askeri Kariyeri ve 27 Mayıs Dönemi
Nur Mehmet adıyla da bilinen Nuri Hazer, Emanullah Çelebi'nin kardeşi ve Halim Menteş'in bacanağıdır. Orduda hızla yükselerek tümgeneral rütbesine ulaşan Hazer, ülkenin kaderini değiştiren 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi öncesinde TSK içinde örgütlenen subay kadrosunun önemli isimleri arasında yer buldu. Müdahalenin ardından oluşan yeni yönetim ikliminden duyduğu rahatsızlıkları açıkça dile getirmekten çekinmedi. Bu dönemde ayrıca Milli Birlik Komitesi üyesi Suphi Karaman tarafından ikna edilerek tepkileri yumuşatıldı. Ancak Hazer'in askeri siyasete karşı duruşu burada son bulmadı. Milli Birlik Komitesi'nin uygulamalarına muhalif bir çizgide konumlanan Silahlı Kuvvetler Birliği'nin ilk üyelerinden biri olarak ordudaki ağırlığını sürdürdü. Tümgeneral rütbesiyle 1959-1960 yıllarında Kara Harp Okulu Öğretim Başkanlığı görevini yürüttü. Kariyeri boyunca üstlendiği önemli askeri görevler şunlardır:
- Kara Harp Okulu Öğretim Başkanlığı
- 28. Tümen Komutanlığı
- Ankara Garnizon Komutanlığı
20 Mayıs Ayaklanması ve Harbiyelilerin Korunması
Talat Aydemir liderliğinde gerçekleşen 20 Mayıs 1963 askeri ayaklanması, Tümgeneral Nuri Hazer için tarihi bir dönüm noktası oldu. Olaylar sırasında hızla Kara Harp Okulu'na intikal eden Hazer, durumun kontrol altına alınmasında büyük bir çaba gösterdi. Ayaklanmanın bastırılmasının ardından, idam talebiyle yargılanan genç askeri öğrencilerin ağır cezalar almasını önlemek amacıyla mahkemede şahitlik yaptı. Mahkemedeki ifadesinde, olaylar sırasında gençlerin kendisine karşı hiçbir düşmanca eylemde bulunmadığını ve ateş açmadığını vurguladı. Herhangi bir kaza veya çatışma yaşanmaması için sabaha kadar Harbiyelilerle doğrudan temas kurmadıklarını açıkladı. Gün ışıdığında ise öğrencilerin başındaki subayla görüşülerek durumun sakinlikle çözüldüğünü belirtti. Hazer, silahlarını sivil halkın gözü önünde teslim etmek istemeyen gençlerin, sonunda hiçbir direniş göstermeden okullarına döndüklerini dile getirdi.
Genç Askerlere Duyulan Güven ve Mirası
Kaleme aldığı anılarında, karşısında cesaretle duran mavi gözlü genç bir teğmenin duruşundan duyduğu gururu sözlerine yansıtmıştır. General, genç subay adaylarının eylemlerini komutanları Talat Aydemir'in emirlerine kesin itaat etmelerine bağlamıştı. Bu bağlılığın aslında onların ne kadar nitelikli birer asker olduklarına işaret ettiğini savunarak onları korumuştur. Nuri Hazer'in askerlik mesleğine ve harb okulu öğrencilerine yaklaşımı, askeri tarihimizin en kritik anlarında adaleti ve vicdanı ön planda tutan bir generalin duruşunu simgeler.