Cumhuriyet döneminin saygın idarecilerinden biri olan Niyazi Akı, Türk bürokrasi tarihine damgasını vurmuş önemli bir devlet adamıdır. Bilecik'te 1913 yılında dünyaya gelen Akı, aldığı başarılı mülkiye eğitiminin ardından yurdun pek çok köşesinde mülki idare amiri ve vali olarak görev yapmıştır. Özellikle 1960'lı yıllarda üstlendiği İstanbul Valiliği esnasında megakentin kronikleşmiş altyapı sorunlarına dokunan hizmetleriyle tanınan tecrübeli bürokrat, 30 Eylül 1992 tarihinde Bandırma'da vefat etmiştir.
Mülkiye'den Anadolu'nun Zirvelerine Uzanan Eğitim ve Kariyer Yolu
Niyazi Akı'nın devlet hizmetine uzanan yaşam yolculuğu, nitelikli bir eğitim hayatıyla şekillendi. Eğitim hayatının ilk önemli basamaklarından birini 1931 yılında Bursa Erkek Lisesi'ni başarıyla tamamlayarak geçti. Genç yaşında gösterdiği bu başarı, onun gelecekteki parlak idarecilik kariyerinin de habercisi niteliğindeydi. Dönemin en prestijli yükseköğretim kurumlarından biri olan Mekteb-i Mülkiye'ye giren Akı, buradan da 1934 senesinde mezuniyet diplomasını aldı. Mülkiye sıralarında edindiği derin yönetim vizyonu, ona devlet hizmetinde rehberlik etti. Eğitimini tamamladıktan hemen sonra kamu yönetimi alanında adımlar atan genç bürokrat, mesleki kariyerine ilk olarak Cebeci Nahiye Müdürlüğü görevini üstlenerek başladı.
Akı'nın Anadolu topraklarındaki idari hizmet serüveni oldukça geniş bir coğrafyayı kapsamaktadır. Bu kapsamda 1939-1940 seneleri arasında Alanya'da görev yaptı. Ardından 1943 yılında Safranbolu bölgesindeki idari görevlerini yerine getirdi. Yerel yönetim tecrübelerinin akabinde merkez teşkilatında da önemli roller üstlenen Akı, İçişleri Bakanlığı Tetkik Kurulu Danışmanlığı görevini yürüttü.
Bürokrasideki başarısı onu kısa sürede valilik makamına taşıdı. Anadolu'nun farklı bölgelerindeki yönetim başarısı nedeniyle görev yerleri sıklıkla yenilenen tecrübeli idareci, kariyeri boyunca pek çok ilde vali olarak üstün hizmetlerde bulunmuştur. Niyazi Akı'nın vali olarak görev yaptığı şehirler kronolojik olarak şu şekildedir:
- 1950-1951 yılları arasında Tunceli
- 1951-1953 yılları arasında Kars
- 1953-1955 yılları arasında Kastamonu
- 1955-1957 yılları arasında Erzurum
- 1957-1960 yılları arasında Antalya
- 1960-1961 yılları arasında Diyarbakır
- 1961-1962 yılları arasında Amasya
- 1962-1966 yılları arasında ise İstanbul
Bu illerde gerçekleştirdiği idari reformlar ve halkla kurduğu güçlü bağlar, onun başarılı bir devlet adamı olarak anılmasını sağlamıştır.
İstanbul Valiliği ve Kent Altyapısına Katkıları
Amasya'daki başarılı çalışmalarının ardından Niyazi Akı, Türkiye'nin kalbi sayılan İstanbul'a vali olarak atandı. 6 Mart 1962 tarihinde başladığı bu kritik vazifeyi 18 Ocak 1966 tarihine kadar sürdürdü. İstanbul Valiliği döneminde, özellikle kentin hızlı göç alan bölgelerindeki temel sorunlara odaklandı. O dönemde ciddi sıkıntılar yaşayan gecekondu bölgelerinin elektrik ihtiyacını gidermek için yoğun bir mesai harcadı. Şehrin elektrik altyapısını güçlendirerek karanlıkta kalan pek çok yerin aydınlığa kavuşmasını sağladı. Vatandaşların yaşam standartlarını yükselten bu vizyoner yaklaşımı, onun İstanbul halkının gönlünde yer edinmesini sağlamıştır.
Bürokraside Son Yıllar, Emeklilik ve Vefatı
İstanbul'daki dört yıllık başarılı valilik döneminin son bulduğu 18 Ocak 1966 tarihinde Akı, Devlet Personel Dairesi Başkanlığı görevine getirildi. Ankara'daki bu üst düzey idari görevinin sonrasında valilik mesleğine geri dönen Akı, Balıkesir Valiliği vazifesini icra ederken devlet hizmetinden emekliye ayrıldı. Emeklilik yıllarında da tecrübesinden faydalanılan eski vali, 1984 yılında Et ve Balık Kurumu Yönetim Kurulu Üyeliği görevine getirilerek kamu iktisadi teşebbüslerinde de görev aldı. Ömrünü devletine ve milletine adamış olan eski İstanbul Valisi Niyazi Akı, 30 Eylül 1992 tarihinde Bandırma'da hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı sayısız hizmet ve dürüst bürokrat mirasıyla her zaman sevgi ve saygıyla anılmaya devam edecektir.