Türk tiyatrosunun verimli kalemlerinden ve değerli rejisörlerinden biri olan, aynı zamanda hukuk dünyasında uzun yıllar savcılık görevi yürüten Nihat Asyalı, 1934 yılında Elazığ'ın Ağın ilçesinde doğdu.
İlk ve orta öğrenimini Ankara'da tamamladı.
Tiyatroyla da üniversite yıllarında tanıştı.
Cumhuriyet savcılığı ve Danıştay savcılığı gibi kritik görevleri başarıyla yürüttü.
Değerli sanatçı, 23 Eylül 2011 tarihinde kalp yetmezliği nedeniyle 77 yaşında aramızdan ayrıldı.
Arkasında zengin bir tiyatro mirası bırakan usta isim, yerli edebiyatın dev eserlerini sahneye taşıması ve özgün oyunlarıyla kültür dünyamızda derin izler bırakmıştır.
Hukuk ve Sahne Arasındaki Çift Kariyerli Yaşam
Sanatçı Rüştü Asyalı'nın ağabeyi olan Nihat Asyalı, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde tamamladı.
Hukuk eğitimini sürdürürken içindeki sahne aşkını dindiremeyen Asyalı, bu dönemde üniversite tiyatrolarında oyunculuk ve yönetmenlik yapmaya başladı.
Mezuniyetinin ardından Cumhuriyet Savcı Yardımcısı olarak adli görevine başlayan Asyalı, mesleki sorumluluklarını yerine getirirken sanatsal üretimden asla kopmadı.
Kamu hizmetindeki kariyer basamaklarını hızla tırmanan Asyalı, 1963 senesinde Danıştay bünyesine katıldı.
Yüksek mahkemedeki başarılı mesaisini sürdürerek 1981 yılında Danıştay savcısı unvanıyla emekliliğe ayrıldı.
Resmi görevlerinin yanı sıra Ankara Üniversitesi Tiyatrosu ve Ankara Deneme Sahnesi gibi kurumlarda çalıştı.
Buralarda oyuncu ve yönetmen olarak aktif görevler üstlendi.
Uluslararası Başarılar ve Edebiyattan Tiyatroya Uyarlamalar
Nihat Asyalı, özellikle dünya klasikleri ile Türk edebiyatının güçlü romanlarını sahneye uyarlama konusunda olağanüstü bir başarı sergilemiştir.
Bu doğrultuda Boccaccio'nun meşhur Decameron eserindeki bir hikayeyi Dirilen Adam başlığıyla tiyatroya aktardı.
Bu oyun Üniversite Tiyatrosu'nda sahne buldu.
Gladkov'un yapıtını Çimento adıyla, Gonçarov'un klasikleşmiş eserini ise Oblomov ismiyle Türk tiyatrosuna kazandırdı.
Fahir Aksoy'un hatıralarından yola çıkarak Kürdün Meyhanesi adlı çalışmayı oyunlaştırdı.
Sanatçının en ses getiren uyarlamalarından biri, Yaşar Kemal'in 'Yer Demir Gök Bakır' romanından oyunlaştırdığı Uzundere olmuştur.
Bu başarılı uyarlama, Ankara Deneme Sahnesi çatısı altında değerli yönetmen Yılmaz Onay'ın rejisiyle izleyiciyle buluştu.
Ankara Deneme Sahnesi, bu iddialı prodüksiyonla 1966 yılında Fransa'nın Nancy kentinde düzenlenen uluslararası tiyatro yarışmasına katıldı.
Festivalde yirmiden fazla ülkeden elliye yakın tiyatro grubu yarışmaktaydı.
Ankara Deneme Sahnesi, sergilediği Uzundere oyunuyla birincilik ödülünü Brezilyalı bir toplulukla paylaştı.
Büyük yankı uyandıran bu oyun, sonraki dönemlerde de 'Yer Demir Gök Bakır' adıyla Dormen Tiyatrosu, Ankara Sanat Tiyatrosu (AST) ve Devlet Tiyatroları sahnelerinde seyirciden büyük alkış topladı.
Özgün Tiyatro Eserleri ve Televizyon Çalışmaları
Sanatçı, uyarlamalarının yanı sıra doğrudan kendi kaleminden çıkan özgün oyunlarla da tiyatro edebiyatını zenginleştirmiştir.
Yazdığı tiyatro oyunları şu şekildedir:
- Grev (Yılmaz Onay rejisiyle Çağdaş Sahne'de oynandı)
- Direniş Üçlemesi
- Ateşle Oynayan
- Rab Şeytan'a Dedi ki
- Yunus Diye Göründüm
- Yanar Elleri
- Devlet Kuşu
- Cehennem Yargıçları
Bu özgün eserlerden 'Rab Şeytan'a Dedi ki', usta yazara En İyi Oyun Yazarı ödülünü kazandırmıştır.
Ayrıca Gladkov'dan uyarladığı 'Çimento' ile özgün eseri 'Grev', Çağdaş Sahne'de Yılmaz Onay yönetmenliğinde seyirciyle buluştu.
Nihat Asyalı'nın sanatsal üretkenliği sadece tiyatro salonlarıyla sınırlı kalmamış, televizyon dünyasına da uzanmıştır.
TRT Çocuk Programları bünyesinde izleyiciyle buluşan 13 bölümlük Bir Varmış, Bir Yokmuş - Penguen Pertev Gösterisi adlı çocuk dizisinin senaryosunu kaleme almıştır.
Bunun yanı sıra efsanevi Susam Sokağı dizisinde görev aldı.
TRT ve Amerikan CTW ortaklığındaki yapımın yazarlar grubunda çalıştı.
Nazım Hikmet Mirası ve Aile Yaşamı
Sanat hayatının son demlerinde de üretkenliğini korudu.
Asyalı, 2010 yılında özel bir projeye imza attı.
Kardeşi Rüştü Asyalı ve müzisyen Cem İdiz'in kendisine yönelttiği teklifi kabul ederek Nazım Hikmet'in 'Memleketimden İnsan Manzaraları'nı ele aldı.
Usta sanatçı, yapıtın özgün gücüne ve amacına asla zarar vermedi.
Şairin ölümsüz şiirini 2010 yılında tiyatro sahnesine on bir tabloluk bir oyun olarak uyarladı.
Nihat Asyalı, 5 Haziran 1965 tarihinde Süheyla Kurtay ile evlendi.
Çiftin Selen adında bir kız çocukları dünyaya geldi.
Hem hukuk kariyerinde hem de sahnede seçkin bir ömür sürdü.
Asyalı, geride bıraktığı birbirinden değerli ve saygın eserlerle Türk sanat tarihindeki yerini korumaktadır.