Türk düşünce dünyasının en özgün simalarından biri olan Nermi Uygur, felsefeyi fildişi kulesinden indirip edebiyatın sıcaklığıyla buluşturan öncü bir akademisyen ve yazardır. 15 Ocak 1925 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen ünlü düşünür, yaşamı boyunca felsefi sorgulamaları akıcı bir Türkçe ve üslubuyla harmanlayarak geniş kitlelere ulaştırmayı başardı. 21 Şubat 2005'te yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yuman Uygur, ardında sadece kuru akademik tezler değil, insanı ve dünyayı derinden sorgulayan son derece zengin bir edebi miras bıraktı.
Galatasaray Lisesi'nden Avrupa'ya Uzanan Akademik Arayış
Eğitim hayatına Pendik'te adım atan genç Nermi, ilköğrenimini Büyükada İlkokulu'nda tamamlayarak çocukluk yıllarından itibaren adaların huzurlu ve ilham verici atmosferini soludu. Entelektüel kimliğinin harcını ise 1944 yılında mezun olduğu Galatasaray Lisesi'nin Latince Bölümü'nde kardı. Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde sürdüren Uygur, burayı 1948 yılında başarıyla bitirdi. Akademik ufkunu daha da genişletmek amacıyla Almanya'ya yönelerek Köln Üniversitesi'nden de mezun oldu ve uluslararası bir vizyon edindi.
Yurda döndükten sonra, 1950 yılının Ocak ayında mezun olduğu İstanbul Üniversitesi'nde asistan olarak göreve başladı. Bilimsel kariyer basamaklarını büyük bir azimle tñrmanan Uygur, 1952 yılında hazırladığı "Kültür Bilimlerinin Varlık Yapısı" isimli teziyle doktor unvanını kazandı. Felsefeye olan derin tutkusu onu Avrupa yollarına düşdürdü; Almanya, Fransa ve Belçika'da fenomenoloji alanında derinlemesine araştırmalar yaptı. İlginçtir ki, bu ülkeleri baştan başa bisikletiyle gezerek hem doğayı hem de düşünce dünyasını adımladı. Bu seyahatlerin ardından kaleme aldığı "Husserl'de Başkasının Ben'i" teziyle 1955 yılında doçentlik derecesini elde etti. Akademik olgunluğunu ise 1964 yılında profesörlük unvanı alarak taçlandırdı.
Düşünceyi Edebiyatla Yoğuran Deneme Ustalığı
Nermi Uygur'un felsefe dünyasına getirdiği en büyük yenilik, akademik kuruluğu aşma çabasıydı. "Filozof eğer bir denemeci gibi çalışırsa başarıya ulaşır" ilkesini benimseyerek kalemini edebiyatın estetiğiyle buluşturdu. Bu doğrultuda 1962 yılında yayımladığı Dilin Gücü adlı eseri, onun dünyayı, felsefeyi ve kültürü sorgulama serüveninin ilk büyük kilometre taşı oldu. Kitaplarında düşüncerini deneme formatında sunarak felsefeyi toplumla buluşturan köprüler kurdu. Türkçe dilinin felsefe yapmaya ne denli uygun olduğunu eserleriyle kanıtladı.
Kısa sürede sınırları aşan ünü, 1960'lardan itibaren yurt dışında yayımlanan yazılarıyla uluslararası bir boyut kazandı. Kazandığı araştırma bursuyla 1966'da Almanya'da, 1970'te ise Fransa ve İngiltere'deki çeşitli üniversitelerde bilimsel çalışmalar yürüttü. 1979 ile 1981 yılları arasında Almanya'nın Wuppertal Üniversitesi'nde konuk profesör olarak kürsüye çıktı. Burada mantık, dil, sanat ve kültür felsefesi gibi alanlarda ağırlıklı dersler vererek Türk felsefesini Avrupa'da temsil etti.
Akademiden Sonra Sönmeyen Felsefe Meşalesi ve Mirası
1992 yılında üniversitedeki resmi görevinden emekli olan Uygur, felsefeden asla kopmadı. Emekliliğinin hemen ardından Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde felsefe tarihi dersleri vermeye başlayarak genç zihinleri aydınlatmayı sürdürdü. Ancak 2002 yılında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından alınan bir kararla üniversiteyle olan bu organik bağı yeniden kesintiye uğradı. Bu gelişme, onun yaşam boyu sürdürdüğü felsefe eğitimine duyduğu inancı ve tutkuyu gölgelemeye yetmedi.
Entelektüel birikimini çeşitli sivil ve mesleki organizasyonlarla da paylaşan Nermi Uygur, seçkin kurumların faaliyetlerinde aktif roller üstlendi:
- PEN (Dünya Yazarlar Birliği)
- Türk Dil Kurumu
- Türk Fizik Derneği
- Dağcılık Kulübü (ilk üyelerinden biri olarak)
Türkçe dışında da eserler üreten bilge yazarın yapıtları aşağıdaki dillerde de yayımlanmıştır:
- Almanca
- İngilizce
- Fransızca
Felsefede denemeci yaklaşımın Türkiye'deki en büyük öncüsü olarak kabul edilen Uygur, ardında silinmez izler bırakarak felsefi düşüncenin ülkemizdeki gelişimine eşsiz bir katkı sunmuştur.