Nazmi Ziya Güran, 1881 yılında İstanbul'un Aksaray semtinde dünyaya gelen, Türk resminin izlenimci çizgideki en önemli ustalarındandır. İlk eğitimini Vefa'daki Özel Şemsülmaarif okulunda tamamladı. Çocukluk yıllarından itibaren çizime ve sanata karşı büyük bir ilgi beslemekteydi. Ailesinin bürokrat olma baskısına rağmen, resim öğretmeni olan amcası Binbaşı Hasip'ten gizlice dersler almaya başladı. Ancak bu durum yakınları tarafından fark edilince engellendi. Genç Nazmi Ziya, 1901 yılında Mülkiye Mektebi'nden başarıyla mezun oldu. Aynı sene babasını kaybetmesi, kendi kararları üzerinde tam yetki sahibi olmasının yolunu açtı. Nihayet 1902 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kaydolarak sanat yolculuğuna ilk adımı attı. Ressam, 11 Eylül 1937 tarihindeki zamansız vefatına kadar hem eğitimci kimliğiyle hem de doğayı temel alan fırçasıyla Türk resminin modernleşmesine öncülük etmiştir.
Sanat Aşkı ve Akademi Yıllarındaki Çatışmalar
Vefa İdadisi'ni bitirdikten sonra girdiği Mülkiye'den mezun olan Nazmi Ziya, akademide aradığı özgürlüğü bulmakta zorlandı. Sanayi-i Nefise Mektebi bünyesinde eğitim alırken, dönemin muhafazakar sanat eğilimleriyle ve geleneksel yöntemlerle çatışma yaşadı. Mektepte ders aldığı başlıca hocalar şunlardı:
- Osman Hamdi Bey
- Salvatore Valeri
- Varniya
- Osgan Efendi
Bu isimlerin sunduğu katı akademik programla uyum sağlamakta ciddi güçlüklerle karşılaştı. Genç sanatçının bu uyumsuzluğunun temelinde, doğayı birebir gözlemlemeyi ve her türlü yapay etkiden kaçınmayı öğütleyen Hoca Ali Rıza'nın telkinleri yatıyordu. Akademide öğrenciyken Fransız ressam Paul Signac ile tanıştı. Bu tanışıklığın onun üzerindeki sanatsal etkisini ölçecek yeterli veri bulunmasa da okulun klasik eğitim kalıplarıyla derin bir uyuşmazlık içindeydi. Eğitim kurallarına uymadığı gerekçesiyle hocası Valeri tarafından şikayet edildi. 1907 yılındaki diploma sınavında resimleri Osman Hamdi Bey tarafından beğenilmedi ve mezuniyeti bir yıl ertelendi. Bu gecikmeye rağmen yılmayan ressam, nihayet 1908 yılında akademiden mezun olmayı başardı.
Paris Yılları ve Avrupa Gözlemleri
Diplomasını aldıktan hemen sonra kendi imkânlarıyla Paris'e gitmeye karar verdi. Fransa'daki sanat serüvenine Academie Julian bünyesinde başlayan ressam, burada Marcel Bachet ve Royer gibi isimlerin atölyelerinde eğitim gördü. Daha sonra eğitimine Ecole National Supérieur'da devam etti. Cormon'un atölyesindeki derslerinden kalan zamanlarında ise açık havaya çıkarak ışığı ve doğayı tuvaline aktardı. Hoca Ali Rıza'nın kimseden etkilenmeme yönündeki meşhur nasihatini hayatı boyunca hep zihninde tuttu. Bu öğüde sadık kalırken sanatın kalbinin attığı büyük müzeleri keşfetmekten de geri durmadı. Louvre Müzesi'nde geçirdiği iki aylık yoğun çalışma sürecinde, ünlü ressam Antoine Coypel'in 'Democrite Başı' adlı eserinin birebir kopyasını çizerek klasik sanata duyduğu saygıyı ve teknik becerisini sergileme fırsatı buldu. 1911 yılında, atölyeden arkadaşı olan Fransız kökenli Marcel Chevalier ile hayatını birleştirdi. Avrupa seyahati sırasında yalnızca Fransa sınırları içinde kalmayan Nazmi Ziya, kıtanın farklı bölgelerindeki kültürel birikimi yerinde incelemek amacıyla Almanya ve Avusturya’yı da kapsayan geniş kapsamlı bir yolculuk gerçekleştirdi.
Yurda Dönüş, Eğitimcilik ve Mirası
1914 yılında, tüm Avrupa'yı sarsacak olan Birinci Dünya Savaşı'nın ayak sesleri duyulurken memleketine geri döndü. Yurda döndükten sonra üstlendiği başlıca idari ve eğitim odaklı görevler şunlardı:
- İzmir Muallim Mektebi Müdürlüğü
- İstanbul İl Tedrisat Müfettişliği
- Sanayi-i Nefise Mektebi Müdürlüğü (1918-1921 ve 1925-1927 yılları arasında)
Mütareke döneminin zorlu ekonomik koşulları altındayken ailesini geçindirebilmek için sanat dışı işlere yönelmek zorunda kaldı. Bu amaçla arkadaşlarıyla bir araya gelerek Çamlıca semtinde bir tavuk çiftliği kurdu ve kunduracılık yaptı. Sanat dünyasındaki liderlik vasfı ise 1918 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi Müdürlüğü'ne getirilmesiyle tescillendi. 1921 yılına kadar bu görevi başarıyla sürdüren ressam, 1925 yılında iki yıllığına tekrar okulun müdürlük makamına geçti. Sanatçı örgütlenmelerine de büyük önem veriyordu. 1909'da temelleri atılan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ve daha sonra Güzel Sanatlar Birliği adını alan oluşumda aktif roller üstlendi. Ayrıca topluluğun 1916 yılından itibaren her sene düzenlediği geleneksel sergilere eserleriyle katkıda bulundu. Akademi hocası olarak sürdürdüğü eğitmenlik görevinden ve devlet adına üstlendiği resmi siparişlerden arta kalan tüm vakitlerinde doğa ile baş başa kaldı. Bu süreçte açık havada fırça sallayarak benzersiz manzaralar üretmeyi sürdürdü. Dönemin kısıtlı imkânları nedeniyle ancak ölüm yılı olan 1937'de akademi çatısı altında kapsamlı bir kişisel sergi açabildi.