Cumhuriyet döneminin seçkin hariciyecilerinden biri olan Nazmi Vildan Akıman, hem Türkiye’yi dünyanın dört bir yanında temsil eden saygın bir diplomat hem de edebiyat dünyasına değerli eserler kazandırmış bir şairdir. 1 Eylül 1929 tarihinde Ankara’da hayata gözlerini açan Akıman, uzun yıllar süren başarılı meslek hayatı boyunca çok sayıda kritik görevde bulunmuştur. Ankara’da başlayan yaşamı, aldığı nitelikli eğitimlerin ardından onu Türk diplomasisinin en önemli figürlerinden biri hâline getirmiştir. Deneyimli diplomat, yaşamının son dönemini geçirdiği İstanbul’da 1 Temmuz 2022 tarihinde dünyaya veda etmiştir.
Eğitim Hayatı ve Diplomasiye İlk Adımlar
İstanbul’un köklü eğitim kurumlarından biri olan Şişli Terakki Lisesi’ni bitiren Nazmi Akıman, yükseköğrenimini sürdürmek üzere İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne kaydoldu. Buradaki başarılı eğitiminin ardından akademik birikimini uluslararası alana taşımayı hedefledi. Bu amaçla Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek Columbia Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni tamamladı. Donanımlı bir hukukçu ve siyaset bilimci olarak ülkesine dönen Akıman, dışişleri teşkilatı bünyesinde göreve başladı.
Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Akıman, uluslararası arenada pek çok kritik vazife üstlendi. Tecrübeli büyükelçi, Türk dış politikasının şekillenmesinde ve uluslararası kurumlarda ülkesinin temsil edilmesinde önemli roller oynadı. Akıman'ın üstlendiği başlıca diplomatik görevler şunlardır:
- Birleşmiş Milletler (BM) Daimî Temsilciliği Başkâtipliği
- CENTO Genel Sekreter Yardımcılığı
- Dışişleri Bakanlığı Sözcülüğü
- NATO Daimî Temsilciliği Müsteşarlığı
Ülke Temsilcilikleri ve Ege Krizi
Nazmi Akıman, Türkiye’nin ilk Küba Büyükelçisi unvanını alarak iki ülke arasındaki ilişkilerde tarihi bir öncülük yaptı. Buradaki görevinin ardından İspanya ve Yunanistan’da büyükelçilik vazifelerini sürdürdü. Özellikle 1987 Ege Kıta Sahanlığı Krizi döneminde Türkiye’nin Atina Büyükelçisi olarak görev yapması, iki ülke ilişkilerinin gerildiği hassas bir aşamada onun diplomasi kariyerindeki en büyük sınavlardan birini teşkil etmiştir. İki komşu ülke arasındaki gerginliğin had safhaya ulaştığı bu süreçte yürüttüğü hassas çalışmalarla tanındı.
Emekliliğinin ardından da ülkesine hizmet etmeye devam eden Akıman, Türkiye-Çekya İş Konseyi başkanlığını üstlendi. İki ülke arasındaki ticari bağları güçlendiren bu çalışmasıyla öne çıktı. Çek Cumhuriyeti ile kurduğu olumlu ilişkiler vesilesiyle 2012 yılında bu ülkenin prestijli nişanlarından Gratias Agit ödülüne layık görüldü.
Şair Kişiliği ve Entelektüel Mirası
Diplomasi koridorlarındaki başarılarının yanı sıra sanata ve edebiyata da büyük ilgi duyan Akıman, edebi kimliğiyle ön plana çıktı. Varlık Dergisi bünyesinde basılan iki adet şiir kitabı yayımladı. Yazdığı şiirler edebiyat çevrelerinde büyük ilgiyle karşılandı. Ayrıca şairin sevilen eseri Yeni Eylüller, Yunancaya tercüme edilerek komşu ülkedeki Pontiki Dergisi’nde kendine yer buldu.
Deneyimli hariciyeci, iki ülke arasındaki ilişkileri analitik bir bakış açısıyla inceleyen çalışmalara da imza attı. 2002 yılında Duke Üniversitesi yayını olan Akdeniz (Mediterranean Quarterly) dergisinde bir makale kaleme aldı. "Turkish-Greek Relations: From Uneasy Coexistence to Better Relations? A Retired Ambassador Takes Stock" başlıklı bu çalışmasında Türk-Yunan ilişkilerini emekli bir büyükelçi gözüyle değerlendirdi.
Hayata veda eden usta diplomatın cenazesi, 4 Temmuz 2022 tarihinde Zincirlikuyu Camii’nde düzenlenen törenin ardından İstanbul’daki Zincirlikuyu Mezarlığı’na getirilerek burada toprağa verilmiş ve ebedi istirahatgahına uğurlanmıştır.