Geleneksel Türk tiyatrosunun en parlak dönemlerine damgasını vuran ünlü tuluat ustası Naşit Özcan, 1886 yılında İstanbul Şehzadebaşı'nda dünyaya gelmiştir. Çocukluk yıllarında doğduğu semtteki Abdi Efendi Tiyatrosu sayesinde sahne dünyasıyla tanışan sanatçı, kıvrak zekası ve doğaçlama yeteneğiyle "Sultan Hamid'i bile güldüren adam" olarak ün kazanmış ve "Komik-i Şehir" unvanına layık görülmüştür. Eğitimini Bayezit Rüştiyesi ve ardından Mızıka-ı Hümayun'da tamamlayan Özcan, çocukları Adile Naşit ve Selim Naşit Özcan gibi Türk sanat tarihine yön verecek yetenekleri yetiştirmiştir. Yaşamının son anına kadar sahne aşkını kaybetmeyen efsanevi aktör, yine tiyatroyla tanıştığı semt olan Şehzadebaşı'nda 26 Nisan 1943 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Sahneye Adım Atış ve Saray Yılları
Naşit Özcan'ın sanat hayatı, Mızıka-ı Hümayun'daki eğitim yıllarını bitirdiği dönemlerde dönemin büyük ustası Abdürrezzak Efendi'nin yanında çıraklık yaparak başlamıştır. Meşrutiyet ilân edildikten iki sene sonra saray tiyatro topluluğunun dağılması üzerine genç sanatçı, heveskâran cemiyetiyle ilk bağımsız oyunlarını sergilemeye karar vermiştir. İlk oyunu Haremağası Ut Meşkediyor olmuştur.
Kariyeri boyunca pek çok farklı tiyatro grubu ve kumpanyayla çalışan Naşit Bey, "Meşrutiyeti Osmaniye" çatısı altında Nurettin Şefkati, Eliza Binemeciyan ve Hekimyan gibi dönemin kıymetli sanatçılarıyla omuz omuza sahne almıştır. Sonrasında ise Rıdvan Paşa'nın oğlu Reşat Bey ile Sahne-i Heves'i kurmuştur. Sanat yolculuğuna Heveskerân Cemiyeti bünyesinde devam ederek önce Büyük Behzat, daha sonra ise Kemal Emin ile Ortaköy Tiyatrosu'nda izleyicinin karşısına çıkmıştır. Kavuklu Hamdi ve Küçük İsmail'in orta oyunu ekibi, Kel Hasan'ın meşhur tuluat kumpanyası ve Manakyan Topluluğu gibi Türk tiyatrosunun mihenk taşlarında uzun yıllar emek vermiştir. Saray tarafından pandomim ve tiyatro alanında kendisini geliştirmesi amacıyla Fransa'ya gönderilen usta oyuncu, İstanbul'a dönüşünde sarayda gösteriler yapan pandomim ekibine katılarak hünerlerini sergilemiştir.
Tuluatın Zirvesi ve İbiş Karakteri
Cumhuriyet'in kurulmasının ardından da kendi adına kurduğu tiyatro topluluklarıyla sanat üretimini sürdüren Naşit Özcan, sadece sahne oyunlarıyla yetinmeyerek orta oyunu, kukla gösterileri ile Karagöz ve Hacivat tasvirleri üzerinde de derinlemesine çalışmalar gerçekleştirmiştir. Özellikle geleneksel tiyatronun en önemli figürlerinden biri olan "İbiş" tiplemesine hayat vermiş, bu karakteri sahne üzerinde en başarılı şekilde canlandıran isimlerin başında gelmiştir. Sanatçının fırtınalı hayatı, Tarık Buğra'nın 1970 tarihli İbiş'in Rüyası romanına ilham kaynağı olmuştur.
Beyaz Perdeye Geçiş ve Aile Mirası
Tiyatro sahnelerinin tartışmasız lideri olan Naşit Bey, sinema sanatına karşı da büyük bir ilgi beslemiştir. Nitekim 14 Ocak 1937 tarihinde Tan gazetesine verdiği bir demeçte, sinemayı tiyatrodan daha çok sevdiğini açık yüreklilikle dile getirmiştir. Sanatçı, sahnede izleyiciyle yüz yüze olmanın keyifli olduğunu belirtmekle birlikte, beyaz perdenin çok daha rahat bir çalışma ortamı sunduğunu ve kitleler üzerindeki etkisinin son derece güçlü olduğunu ifade etmiştir. Sinema kariyerinde toplamda dört önemli filme imza atan usta oyuncunun yer aldığı yapımlar şu şekildedir:
- Bir Millet Uyanıyor filmindeki asker rolüyle izleyicinin hafızasına kazınmıştır.
- İstanbul Sokaklarında adlı yapımda canlandırdığı dilenci karakteriyle büyük başarı yakalamıştır.
- Naşit Dolandırıcı isimli komedi filminde başrol oynamıştır.
- Düğün Gecesi adını taşıyan diğer bir komedi klasiğinde izleyiciyi güldürmeyi başarmıştır.
Özel hayatında da tiyatroyla iç içe bir yaşam süren Naşit Özcan, ilk evliliğini Leman Hanım ile gerçekleştirmiştir. Gönlünü dönemin ünlü kantocusu Amelya Hanım'a kaptıran sanatçı, ilk eşinden boşanarak kendisiyle evlenmiştir. İslamiyet'i seçen Amelya Hanım, evlilik sonrasında Emel adını almıştır. Bu aşk evliliğinden doğan çocukları Adile Naşit ve Selim Naşit Özcan da babalarının izinden giderek Türk tiyatrosunun unutulmaz simaları haline gelmiştir.