Müzeyyen Senar, 16 Temmuz 1918’da Bursa’da dünyaya geldi ve 8 Şubat 2015’te İzmir’de hayata gözlerini yumdu. Türk Sanat Müziği’nin tarihinde derin izler bırakan sanatçı, “Cumhuriyetin Divası” sıfatıyla anılmaktadır. Bazı kaynaklara göre asıl adı Zeliha Eren olup İnegöl’ün Hilmiye köyünde düğdiiği, babasının Reşit, annesinin ise Fatma olduğu belirtilmektedir. Küçük yaşlarda evlatlık verildiği de ileri sürülen sanatçının yaşamı, belirsizliklerle başlayıp muhteşem bir sahne kariyeriyle sürekliliğini korudu.
Müzik Eğitimiyle Başlayan Yıldızlaşma
Müzeyyen Senar’ın müzikle tanışması, Anadolu Musiki Cemiyeti’nde başladı. Kemançe üstadı Kemal Niyazi Seyhun Bey ve udi Hayriye Hanım, genç sanatçıya ilk dersleri veren isimler oldu. Sesi yayıldıkça devrinin önemli isimleri de ona kapılarını açtı: Hafiz Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar, Lemi Atlı ve Mustafa Nafiz Irmak gibi ustaların rehberliğinde hem dönemin sevilen şarkılarını hem de kendi bestelerini seslendirmeyi öğrendi.
Kemal Niyazi Bey’le birlikte İstanbul Radyosu’nun permişlembe yayınlarına katılmaya başlayan Senar, bu program aracılığıyla geniş kitlelere ulaştı. Sesini o yayınlarda duyanlar arasında 10. Yıl Belvü Gazinosu’nun sahibi İbrahim Dervişzâde de yer alıyordu; Dervişzâde, genç sesi 1933 yazında gazinoşunun yıldızlar programına kattı. Bu tarihten itibaren İstanbul’un önde gelen pek çok mekanında sahne alan Senar, kentli dinleyicinin vazgeçemediği bir isim haline geldi.
Atatürk’ün Huzurundaki Konserler
Müzeyyen Senar’ın yeteneği, Türk Sanat Müziği’nin büyük hayranı Mustafa Kemal Atatürk’ün dikkatini de çekti. Sanatçı, 1936-1938 yılları arasında beş kez Atatürk’ün özel meclislerinde sahne aldı. İlk buşululuklukları 19 Aralık 1936’da Dolmabahçe Sarayı’nda gerçekleşti; bunu Bursa’daki Çelik Palas Oteli, Mudanya’da Ege Vapuru’ndaki Cumhuriyet Balosu ve son olarak 1938 Haziran’ında Savarona Yatı’ndaki konser izledi. Senar, Radi Dikici’nin kaleme aldığı Müzeyyen Senar Efsanesi adlı kitapta saraya ilk girişindeki heyecanını büyük bir samimiyetle dile getirmiş; Atatürk’ün Rumeli türkülerinde kendisine eşlik ettiğini ve çok güzel zeybek oynadığını da aktarmıştır.
1938’de Ankara Radyosu’nun ilk yayınlarına katılan sanatçı, 1941 yılına dek radyo üzerine düşenli biçimde yayına girdi. Bu yıllarda İstanbul’un ünlü gazinoalarında sürdürdüğü başarılı sahne programları ve plak çalışmaları, onun Türk musikisindeki konumunu kalıcı kıldı. Sahne kariyerinin son noktası olarak 1983’te İstanbul Bebek Gazinosu’nda perde çekti; bu tarihten sonra yalnizca özel müzik toplantılarında sesi duyuldu.
Son Yıllar ve Miras
Sanat yaşamının uzun soluklu bir tablosunu sunan 2004 konseri, Sezen Aksu’nun organizasyonuyla İstanbul Cemil Topuzlu Harbiye Açıkhava Tiyatrosu’nda gerçekleşti. O gecede Senar’a sahnede Emel Sayın, Ajda Pekkan, Sibel Can ve Halit Kıvanç gibi isimler eşlik etti. Son sahnesi ise 5 Eylül 2006’da İstanbul Sarayburnu’ndaki Sepeçiler Kasrı’nda gerçekleşen veda konseriydi. O konser; kızı Feraye, Bülent Ersoy, Adnan Şenses, Erol Evgin ve Levent Yüksel gibi yıldız isimlerin katılımıyla anıların en parlak sahnelerinden biri olarak tarihe geçti.
Kariyeri boyunca önemli iş birlikleri de yapan Senar, 1998’de Bir Ömre Bedel adlı albümünde Sezen Aksu, Nilüfer, Nükhet Duru, Ajda Pekkan, Tarkan ve Şebnem Ferah gibi isimlerle bir araya geldi. Aynı yıl Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen sanatçının son albümü En Son Okuduklarim 2001’de yayımlandı.
26 Eylül 2006’da İzmir’deki evinde geçirdiği beyin enfarktüsü sanatçının sol tarafını felce uğrattı. 2007’de İstanbul Darüşşafaka Rehabilitasyon Merkezi’nde tedavi gören Senar, iyileşme sürecinde kızı Feraye ve oğlu Ömer ile Bodrum’da yaşamayı sürdürdü. 24 Şubat 2008’de sesini kaybettiği açıklanan sanatçı, bu acı gerçeğin farkında bile değildi. 8 Şubat 2015’te İzmir’de hayata veda eden Müzeyyen Senar, Türk müzik tarihine yirmi birinci yüzyıla taşınan efsanevi bir miras bıraktı.