Müstecip Ülküsal, 1899 yılında Romanya'nın Dobruca bölgesinde dünyaya gelen ve ömrünü Kırım Tatarlarının özgürlük mücadelesine adamış olan, tanınan bir Kırım Tatar yazarı, gazetecisi ve avukatıdır. Ataları 19. yüzyılın ortalarında Kırım'dan Dobruca'ya göç eden Ülküsal, Kırım davasının sesini dünyaya duyurmak için kurduğu Emel dergisi ile tanınır. Yaşamı boyunca Kırım, Romanya, Bulgaristan, Almanya ve Türkiye hattında aktif bir mücadele yürüttü. Değerli kalem, 10 Ocak 1996'da İstanbul'da vefat etti.
Kırım'a Dönüş ve Eğitim Yılları
Dobruca'da doğup büyüyen Müstecip Ülküsal'ın kökleri, 19. yüzyılın ortalarında ana vatanları Kırım'dan ayrılmak zorunda kalan bir aileye dayanmaktadır. Gençlik yıllarında Kırım'da bir Tatar hükümeti kurulduğunu haber alan Ülküsal, 1917 senesinde arkadaşlarıyla birlikte Kırım topraklarına geçti. Bu dönemde Foti Sala köyünde öğretmenlik yaparak topluma hizmet etmeye başladı. Ancak yaklaşan savaş onu Kırım'dan ayrılmaya mecbur bıraktı. Avrupa'ya dönerek Romanya ve Bulgaristan'da yaşamak zorunda kaldı. Burada eğitim hayatını kararlılıkla sürdürdü. Bükreş Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezuniyeti sonrasında avukatlık mesleğini başarıyla icra etmeye başladı. Toplumsal faaliyetlerini sürdüren aydın, Tonguç Kültür Merkezi adını taşıyan bir kültür merkezinin kuruluşuna öncülük etti. 1930 yılına gelindiğinde ise arkadaşlarıyla beraber, Kırım davasının simgesi haline gelecek olan Emel dergisi yayın hayatına kazandırıldı.
Diplomatik Girişimler ve Sürgün Makaleleri
İkinci Dünya Savaşı'nın zorlu yıllarında, 1941 senesinde ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç eden Ülküsal, aynı yılın nisan ayında Türk vatandaşlığına kabul edildi ve ömrünün kalan kısmını bu ülkede sürdürdü. Türkiye'de davasından vazgeçmeyen yazar, ayrıca 1942'de Cafer Seydahmet Kırımer ile birlikte Berlin'e giderek diplomatik temaslarda bulundu. Berlin'deki temaslarında Kırım'da bağımsız bir Ulusal Kırım Tatar hükümeti kurulması yönünde ısrarcı olsa da bu teklif kabul görmedi ve Türkiye'ye geri dönmek zorunda kaldı. Türkiye'ye dönüşünün ardından çalışmalarına hız kesmeden devam eden Ülküsal, Türk basınında ses getiren makaleler kaleme aldı. Bu yazılarında özellikle Kırım Tatarlarının sürgün edilmesi trajedisini ve Bulgaristan ile Romanya gibi komünist ülkelerde soydaşlarına yönelik uygulanan baskıları kamuoyuna aktardı.
Ankara Yılları ve Mücadelenin Devamı
Müstecip Ülküsal, 1960 yılının kasım ayında bir grup idealist Kırım Tatarının da girişimiyle, savaş öncesinde yayınlanan derginin bir devamı niteliğinde Emel dergisini Ankara'da yeniden çıkardı. Bu yayın organında Kırım davasını savunmaya devam eden yazarın pek çok makalesi yayımlandı. Tüm bu çalışmaların ardından Ülküsal, 1976 yılında emekli oldu.
Ülküsal'ın ömrünü adadığı Kırım Tatar davası yolunda gerçekleştirdiği başlıca çalışmalar ve önemli adımlar şunlardır:
- Kırım'da bağımsızlık hareketinin başlamasıyla bölgeye giderek Foti Sala köyünde öğretmenlik yapması,
- Dobruca'da arkadaşlarıyla birlikte bağımsızlık mücadelesinin sesi olan Emel dergisi kuruculuğunu üstlenmesi,
- Türkiye'ye yerleştikten sonra Berlin'e giderek milli hükümetin kurulması için diplomatik girişimlerde bulunması,
- Türk basınında Kırım Tatarlarının maruz kaldığı sürgünleri ve baskıları anlatan makaleler yayımlaması.