Cumhuriyet döneminin en çok okunan kalemlerinden biri olan Muazzez Tahsin Berkand, kaleme aldığı duygusal yapıtlarla Türk edebiyatında ve sinemasında derin izler bırakmış bir yazardır. Asıl adı Meryem Muazzez olan yazar, 1894 ya da 1900 yılında Selanik'te dünyaya gelmiş ve 4 Ekim 1984'te İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Balkan Harbi'nin ardından ailesiyle birlikte payitaht İstanbul'a göç eden Berkand, burada aldığı nitelikli eğitim ve yabancı dil bilgisi sayesinde dönemin seçkin kurumlarında öğretmenlik ve çevirmenlik yapmıştir. Özellikle gençlerin ve kadın okurların kalbini kazanan altmışa yakın aşk romanı yazan edebiyatçı, aynı zamanda Yeşilçam sinemasının altın çağına yön veren senaryoların da ilham kaynağı olmuştur.
Selanik'ten İstanbul'a: İlk Yıllar ve Eğitim Hayatı
Muazzez Tahsin'in çocukluk yılları, Osmanlı İmparatorluğu'nun en hareketli dönemlerine ve Balkan coğrafyasının çalkantılı günlerine rastlar. Avukat Hasan Tahsin Bey'in kızı olan Meryem Muazzez, Selanik'te doğduktan sonra çocukluk döneminde büyük bir göç dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Balkan Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte aile, doğup büyükleri toprakları geride bırakarak İstanbul'a yerleşmek zorunda kalmıştır. Bu zorlu göç süreci, genç Muazzez'in hayata bakışını ve eğitim azmini gölgelememiştir. İstanbul'da özel dersler alarak İngilizce ve Fransızca dillerini mükemmel seviyede öğrenen Berkand, dönemin prestijli okullarından olan İstanbul Fevziye Lisesi'nde eğitim gördü. Ardından Kumkapı semtindeki Fransız rahibelerin yönetiminde olan Saeurs d’Assomption okuluna devam ederek entelektüel birikimini zenginleştirdi. Bu çok kültürlü eğitim altyapısı, onun ilerleyen yıllarda hem eğitimcilik hem de çevirmenlik kariyerinde hızla yükselmesini sağlayan en önemli unsur olmuştur.
Suriye'den Osmanlı Bankası'na Uzanan Çalışma Hayatı
Eğitimini tamamladıktan sonra Muazzez Tahsin, Darülmuallimat tarafından düzenlenen öğretmenlik sınavına katılarak büyük bir başarı elde etti. Sınavı birincilikle tamamlayan genç öğretmen, farklı eğitim kurumlarında Fransızca ve Türkçe dersleri vermeye başladı. Bu dönemde yeteneğiyle dikkat çeken Berkand, ünlü yazar Halide Edip Adıvar'ın daveti üzerine 1917 yılında Suriye'ye gitti. Beyrut Kız Sultanisi bünyesinde iki yıl boyunca Türkçe öğretmenliği yaptı. Lübnan'daki bu kıymetli deneyimin ardından vatanına dönen yazar, Şişli Terakki Lisesi kadrosuna katılarak Fransızca ve ahlak dersleri okuttu. Cumhuriyet'in kurulmasının ardından iş hayatında yeni kapılar aralandı. 1925 ile 1929 yılları arasında Millî Auto adlı şirkette tercüme ve kurumsal yazışma işlerini yürüttü. 1929 senesinde ise hayatının en uzun soluklu mesleki durağına adım attı. Osmanlı Bankası'nın Hukuk İşleri Bürosu bünyesinde mütercim olarak işe başlayan Berkand, bu prestijli kurumda tam çeyrek asır boyunca aralıksız hizmet verdi. Ayrıca banka koridorlarında geçen bu yirmi beş yıllık süreç, onun disiplinli ve üretken yaşam tarzının en somut göstergesidir.
Yeşilçam'ı Besleyen Popüler Romanlar ve Edebi Miras
Muazzez Tahsin Berkand, mesleki kariyerinin yanı sıra edebiyat dünyasında yarattığı büyük etkiyle asıl şöhretine kavuşmuştur. Pek çok gazete ve mecmuada yazıları yayımlanan Berkand, özellikle gençlerin ve kadınların soluksuz okuduğu bir yazar haline geldi. Edebi üretkenliğiyle hayranlık uyandıran yazar, ömrü boyunca altmışa yakın aşk romanına imza atmıştır. Kaleme aldığı eserlerde genellikle platonik ve naif aşk temalarını işleyen aşk romanlarıyla tanınan Berkand, dönemin toplumsal yapısına uygun, temiz ve sürükleyici bir anlatım dili benimsedi. Onun bu popüler ve samimi üslubu, kitaplarının halk tarafınden çok sevilmesini ve basılan eserlerinin defalarca yeni baskı yapmasını sağladı. Yazarın yazdığı romanların büyük bir kısmı dört ya da beş baskı yaparak yayıncılık dünyasında önemli başarılar kazandı.
Berkand'ın edebi mirası, sadece kütüphane raflarında kalmamış, Türk sinemasının gelişiminde de hayati bir rol oynamıştır. Eserlerinin sinematik dili ve güçlü kurgusu, Yeşilçam yapımcılarının dikkatinden kaçmamıştır. Yazarın en çok okunan ve beyaz perdeye aktarılan bazı önemli romanları şunlardır:
- Kezban (1941 yılında yayımlanan ve Türk sinemasında defalarca uyarlanan klasikleşmiş eseri)
- Bülbül Yuvası (1943 basımlı dramatik yapıtı)
- Küçük Hanımefendi (1945 yılında okurla buluşan ve Yeşilçam'ın en sevilen film serilerinden birine dönüşen ünlü eseri)
- Sarmaşık Gülleri (1950 tarihli duygusal romanı)
Bu yapıtlar, Yeşilçam döneminde çekilen melodramların temel taşlarını oluşturmuş ve Türk izleyicisinin hafızasında silinmez izler bırakmıştır. Araştırmacı Neriman Malkoç Öztürkmen'in Cumhuriyet dönemi kadın aydınlarını ele alan çalışmasında Berkand, yazarlık motivasyonunu ve okuyucuya ulaştırmak istediği saf insani duyguları içtenlikle paylaşmıştır. Cumhuriyet edebiyatının bu öncü kadını, arkasında büyük bir okur kitlesi ve sinema mirası bırakarak 4 Ekim 1984 tarihinde İstanbul'da aramızdan ayrılmıştır.