Cumhuriyet’in ilk yıllarında, 3 Ocak 1925 tarihinde Şebinkarahisar’da hayata gözlerini açan Mithat Özsan, Türk tarım biliminin ve yükseköğreniminin gelişiminde derin izler bırakmış müstesna bir ziraat mühendisi ve akademisyendir. Bölgede 13 yıl belediye reisliği yapan tüccar Mehmet Rüştü Bey’in evladı olan Özsan, ilk, orta ve lise öğrenimini Şebinkarahisar, Antalya ve İstanbul’da tamamlamıştır. Eğitim hayatının ardından mesleki rotasını çizen genç idealist, yükseköğrenimini tamamlamak üzere adım attığı Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden 1948 yılında başarıyla mezun olmuştur. Bu mezuniyet, onun büyük yolculuğunun ilk adımıdır.
Karadeniz’den Çukurova’ya Bilim Yolculuğu
Genç mühendis, akademik dünyaya adım atmadan önce saha tecrübesi edinmek amacıyla Rize’ye yönelmiştir. 1949 yılında göreve başladığı Rize Çay Fabrikası bünyesinde beş yıl boyunca çalışarak pratik deneyim kazanmıştır. Bu çalışma döneminin ortasında, 1951 yılında hayatını birleştirmiş ve bu evlilikten iki kız çocuğu sahibi olmuştur. Saha çalışmalarının ardından içinde taşıdığı araştırma tutkusuyla yeniden üniversite sıralarına dönmeye karar vermiştir. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi bünyesindeki Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü’ne 1954 yılında adım atarak lisansüstü eğitimine ve asistanlık görevine başlamıştır. Burada tropikal bölge ürünleri üzerine derinlemesine uzmanlaşarak, ülkenin bu alandaki bilimsel çalışmalarına katkı sağlamak için geceli gündüzlü çalışmıştır.
Bilimsel araştırmalarını titizlikle sürdüren araştırmacı, 1958 yılında doktora unvanını alarak uzmanlığını tescillemiştir. Üstün gayretleriyle 1963’te doçentlik, 1972’de ise profesörlük derecesine yükselerek ülkenin önde gelen akademisyenlerinden biri haline gelmiştir. Kariyerinin ilerleyen döneminde yönünü Adana’ya çevirmiştir. 1967 yılında Adana Ziraat Fakültesi’nde göreve başladı. Adana’daki bu yeni akademik yapının kurulmasında ve bölgeyi temsil edecek bir yükseköğrenim kurumuna dönüşmesinde öncü bir rol üstlenmiştir. Üniversitenin kurulmasında emeği geçen ilk kurucu ekibin en aktif üyelerinden biri olmuştur.
Fakültedeki idari becerileriyle öne çıkan başarılı akademisyen, 1972 yılının Kasım ayında Ziraat Fakültesi Dekanlığı görevine getirilmiştir. Bu makamda bir yıl boyunca görev yaptıktan sonra, 1973 yılının Aralık ayında yeni kurulan üniversitenin ilk rektörlüğüne getirildi. 1973'te Çukurova Üniversitesi’nin kurucu rektörü seçildi. Bu tarihi görev adını bölgenin eğitim tarihine yazdırdı.
Akademik ve İdari Görevler
Yaşamı boyunca eğitim ve bilim dünyasına yön veren ünlü akademisyenin üstlendiği başlıca kurumsal sorumluluklar şunlardır:
- Çukurova Üniversitesi Kurucu Rektörlüğü: Üniversitenin ilk döneminin yanı sıra üçüncü, dördüncü ve beşinci dönemlerinde toplam 16 yıl süren tarihi rektörlük hizmeti.
- TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyeliği: 1982-1988 yılları arasında ulusal bilim politikalarının şekillenmesinde aktif rol oynayan altı yıllık üyelik dönemi.
- KYK Yönetim Kurulu Başkanlığı: 1979-1987 yılları arasında Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu bünyesinde üstlenilen sekiz yıllık başkanlık görevi.
- Adana Ziraat Fakültesi Dekanlığı: Fakültenin kuruluş sürecinin ardından 1972-1973 yıllarında üstlenilen dekanlık makamı.
Bilimsel Miras ve Seçkin Başarılar
Türkiye’de turunçgil tarımının gelişmesinde ve bu alanda çok sayıda genç bilim insanının yetişmesinde sağladığı benzersiz katkılar, onun en büyük akademik mirasıdır. Bu çabaları ve Çukurova Üniversitesi’nin Türk üniversiteleri arasında seçkin bir konuma gelmesinde gösterdiği başarılı hizmetleri, 1993 yılında TÜBİTAK Hizmet Ödülü ile taçlandırılmıştır. Bilimle ve ülkesine hizmet aşkıyla dolu bir ömür süren duayen akademisyen, 15 Nisan 2023 tarihinde aramızdan ayrılmıştır. Yetiştirdiği binlerce öğrenciyle ismi her daim yaşayacaktır.