Menahem Hodara, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde bilim dünyasına yön veren ve ülkemizde modern dermatolojinin kurucularından kabul edilen öncü bir Türk hekimidir. İstanbul'da 1869 yılında dünyaya gelen ve Yahudi bir aileye mensup olan Hodara, Türkiye'nin ilk deri histopatolojisi uzmanı unvanını kazanarak tıp tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır. Gerek askeri hastanelerdeki hekimlik faaliyetleri gerekse saray bünyesinde yürüttüğü çalışmalarla tıp literatürüne çok önemli katkılar sunmuştur. Kendi adıyla anılan cildiye rahatsızlığını tıp dünyasına kazandırarak uluslararası düzeyde büyük bir saygınlık elde eden Hodara, 1926 yılında yine doğup büyüdüğü İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Ülkemizde cildiye biliminin laboratuvar düzeyindeki ilk sistematik araştırmalarını başlatan hekim, modern teşhis yöntemlerinin gelişmesinde de tarihsel bir rol oynamıştır.
Tıbbiye'den Hamburg ve Viyana Laboratuvarlarına Uzanan Eğitim Yolu
Menahem Hodara'nın tıp dünyasındaki parlak kariyerinin ilk temelleri, dönemin en saygın ve köklü eğitim kurumlarından biri olan Askeri Tıbbiye bünyesinde atılmıştır. Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane olarak da bilinen bu nitelikli okuldan 1890 senesinde başarıyla mezun olan Hodara, cildiye alanındaki derin ilgisi ve yeteneği sayesinde uzmanlık eğitimi alması amacıyla devlet tarafından Almanya'nın Hamburg kentine gönderilmiştir. Hamburg'da bulunduğu dönemde modern dermatolojinin laboratuvar metotları üzerine yoğunlaşan hekim, buradaki çalışmalarını tamamladıktan sonra Avusturya'nın başkenti Viyana'ya geçerek mesleki tecrübelerini daha da artırmıştır. Avrupa'daki bu uzun soluklu araştırma ve eğitim döneminin ardından, 1906 yılında İstanbul'a dönerek edindiği batı kaynaklı bilimsel birikimi vatanındaki hastaların tedavisi ve tıp eğitiminin gelişimi için seferber etmiştir.
Kasımpaşa Bahriye Hastanesi'nden Saray Hekimliğine Uzanan Kariyer
İstanbul'a dönüşünün hemen ardından hekimlik faaliyetlerine başlayan Menahem Hodara, Kasımpaşa'da yer alan Bahriye Merkez Hastanesi bünyesinde görevlendirilmiştir. Bugün Deniz Hastanesi olarak varlığını sürdüren bu köklü kurumda emraz-i cildiye (deri hastalıkları) ve zühreviye (cinsel yolla bulaşan hastalıklar) uzmanı olarak çalışmıştır. Bu hastanedeki klinikte hastalarını tedavi ederken bir yandan da bilimsel gözlemlerini laboratuvar ortamına taşımıştır. Buradaki üstün başarılarının neticesinde ilerleyen yıllarda saray hekimliği makamına kadar yükselen Hodara, bu prestijli görev sırasında da bilimsel araştırmalarından asla taviz vermemiştir. Gerek askeri hastanedeki yoğun mesaisi gerekse saraydaki sorumlulukları esnasında laboratuvar ortamında yürüttüğü cildiye deneylerini ve histopatolojik gözlemlerini büyük bir titizlikle sürdürmüştür.
Uluslararası Literatürde Yankı Uyandıran Tıbbi Keşifleri
Dr. Menahem Hodara'yı dünya çapında bir dermatoloji otoritesi haline getiren en büyük başarısı, tıp literatürüne kendi adıyla geçen cildiye keşfidir. Bir tür trichorrhexis nodosa rahatsızlığının ve dünya genelinde Hodara Hastalığı olarak adlandırılan saç ve deri hastalığını tanımlayarak tıp literatürüne kazandırmıştır. Deneysel çalışmalarında cildin çeşitli kimyasal bileşenlere verdiği tepkileri de inceleyen başarılı hekim; salisilik asit, krizarobin ve iyot maddelerinin insan derisi üzerindeki etkilerini ayrıntılı olarak araştırmıştır. Ayrıca, tıp dünyasında büyük izler bırakacak olan öğrencisi Hulusi Behçet ile birlikte çalşarak süblime maddesinin deri dokusundaki histopatolojik etkilerini gözlemlemiştir.
Histopatoloji alanında yaptığı mikroskobik incelemeler sayesinde dermatoloji bilimine kazandırdığı diğer önemli bulgular ise şunlardır:
- İnsan vücudunda oluşan çeşitli benlerin histopatolojik yapılarını ve doku gelişimlerini detaylandırmıştır.
- Donma vakalarının cilt dokularında yol açtığı hasarları mikroskobik düzeyde incelemiştir.
- Süt çocuklarındaki kalça erimesi rahatsızlığının histopatolojisini araştırmıştır.
- Tıp dünyasında "piedra" olarak bilinen saç mantarı hastalığını ilk kez tanımlayan kişi olmuştur.
Bununla da yetinmeyen Dr. Hodara, dönemin ünlü bakteriyoloji uzmanı Ömer Fuad Bey ile birlikte deri mikozları üzerine derinlemesine ortak çalşmalar yürütmüştür. Bu iş birliği neticesinde, insan derisinde gelişen mantar hastalıklarını ve deri aspergillozu vakalarını mikroskobik olarak saptayarak bu hastalıkların teşhis süreçlerine öncülük etmiştir. Araştırma ve deneylerinden elde ettiği tüm bu çarpıcı sonuçları Fransızca ve Almanca dillerinde makaleler haline getirerek Avrupa'nın en saygın tıp dergilerinde yayımlatmıştır. Dönemin dünyaca ünlü Alman dermatoloji uzmanı Unna, Hodara'nın bu küresel katkılarını takdir ederek onu "Alman ve Fransız tıp literatürünü yayınlarıyla zenginleştiren kişi" olarak tanımlayarak onurlandırmıştır.