İstanbul'da 2 Nisan 1878 tarihinde dünyaya gözlerini açan Mehmet Necati Lugal, ömrünü Doğu dilleri ve edebiyatına adamış öncü bir Türk akademisyendir. Çizmecioğulları ailesinin bir mensubu olan Lugal, uzun yıllar hem Türkiye'de hem de Almanya'da yürüttüğü çalşmalarla Doğu bilimleri alanında derin izler bırakmıştır. Klasik diller alanındaki derin uzmanlığı sayesinde hem Türk hem de Alman üniversitelerinde uzun yıllar dersler veren başarılı profesör, 23 Mart 1964 tarihinde Ankara'da vefat edene dek akademik üretkenliğini kesintisiz şekilde sürdürmüştür.
İlk Yılları ve Öğretmenlik Dönemi
Babası Hüseyin Hüsnü Bey olan Mehmet Necati, köklü Trabzonlu Çizmecioğulları ailesine mensuptur. Eğitim hayatının ardından mesleki kariyerine adım atan Lugal, 1903 senesinde Darülmuallim bünyesinde Fars Dili ve Edebiyatı öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Eğitimcilik yeteneğiyle öne çıkan genç öğretmen, 1905 yılında Mercan İdadisine atanmıştır. Ardından pek çok okulda ders verdi. Bu eğitim kurumlarından bazıları şunlardır:
- İstanbul Sultanisi
- Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi
- Kuleli Askeri İdadisi
- Darüşşafaka
- Darülhilâfetilaliyye Medresesi
Necati Bey, 1917 yılına kadar bu okullarda öğretmenlik yaptı.
Avrupa Yılları ve Hamburg Kürsüsü
Harbiye Nezareti tarafından 1917 yılında açılan sınav, Lugal'in hayatında yepyeni bir dönemin kapısını aralamıştır. Bu sınavdaki başarısı üzerine, Almanya'da eğitim gören Türk öğrencilere hocalık ve müfettişlik yapmakla görevlendirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde Almanya'da yürüttüğü çalşmalar esnasında Alman Şarkiyat alimlerinin dikkat ve alakasını üzerine çeken Lugal, Hamburg Üniversitesi'nin daveti üzerine aynı enstitüde yardımcı profesörlük görevine başlamıştır. Teklifi kabul eden Lugal, daha sonra aynı kurumda Türk ve Fars Dilleri ve Edebiyatı Rektörlüğü makamına getirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesine kadar geçen uzun süreçte Hamburg'da akademik çalşmalarını kararlılıkla sürdürmüştür.
Yurda Dönüş ve Ankara Üniversitesi Çalşmaları
Avrupa'da savaş rüzgarları eserken Türkiye'ye geri dönen Necati Lugal, ülkesinde yeni bir kariyer sayfası açmıştır. İlk durağı Bayezid Umumi Kütüphanesi oldu. Kütüphanedeki idari görevinin ardından 1943 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne geçiş yapmıştır. Burada Klasik Şark Dilleri Kürsüsü Profesörü olarak akademik kadroda yer almıştır. Yaklaşık dokuz yıl boyunca fakültede talebe yetiştiren Lugal, 1952 yılında resmi olarak emekliğe sevk edilmiştir.
Emeklilik döneminde de bilimsel dünyadan kopmayan profesör, 1956-1959 yılları arasında gelen davetler üzerine Bonn ile Frankfurt üniversitelerinde misafir profesör olarak bulunmuş ve Alman Şarkiyatçılarla ortak çalşmalara imza atmıştır. Türkiye'ye döndükten sonra 1959-1960 yıllarında Türk Tarih Kurumu'nda Şarkiyat uzmanlığı görevini icra etmiştir.
Yaş haddi uygulamasının 1960 senesinde kaldırılmasıyla birlikte, akademik hayatına kaldığı yerden devam etme imkanı bulmuştur. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Klasik Dini - Türkçe Metinler Şerhi Kürsüsü'nde profesörlük koltuğuna oturmuştur. Doğu bilimlerine ömrünü adayan değerli araştırmacı, bu görevi başındayken vefat etmiştir.