Uşak'ın Hacım köyünde 1876 senesinde dünyaya gelen Mütevellizade Hacımlı Mehmet Bey, Türk sanayi tarihinin ve milli mücadelenin en önemli simalarından biridir. Vatan savunmasında aktif rol üstlenen bu değerli şahsiyet, Cumhuriyet'in ilanından sonra kurduğu dev tesislerle ülkenin ekonomik bağımsızlığına büyük katkılar sunmuştur. Ailesinin dokuz çocuğundan biri olarak Hacım köyünde dünyaya gelen Mehmet Bey, çocukluk yıllarını babası Ali Bey ile annesi Emine Hanım'ın yanında kardeşleriyle birlikte huzurla geçermiştir. Tarım ve ticaretle erken yaşta uğraşmaya başlayan girişimci, dürüstlüğü ve çalışkanlığıyla kısa sürede bölgenin güvenilir isimleri arasına girmeyi başarmıştır. 1973 yılında hayata gözlerini yuman bu kıymetli vatansever, arkasında silinmez izler bırakmıştır.
Milli Mücadele Dönemi ve Kahramanlıkları
Gençlik yıllarında ağabeyi Ahmet Bey ile iş hayatına atılan Mehmet Bey, tarım sektöründeki başarılarıyla adından söz ettirmiştir. Bölgenin en güvenilen ve saygı duyulan eşrafından biri olduğu için Osmanlı Devleti tarafından kendisine vergi toplama yetkisi tanınmış ve bu doğrultuda Mütevelli unvanı ile taltif edilmiştir. Ayrıca Hacım Sultan Türbesi'nin muhafazası da resmi makamlarca yine onun sorumluluğuna bırakılmıştır. Osmanlı döneminde padişah II. Abdülhamid, Mehmet Bey'in cephedeki ve saraydaki üstün başarılarından ötürü kendisine düğün hediyesi olarak tuğralı altınlar ihsan etmiştir.
Yunan işgali başladığında vatan sevgisiyle hareket eden Mehmet Bey, Uşak ve çevresinde ilk direniş meşalesini yakan kahramanlar arasındadır. Çevre köylerden topladığı vatansever milislerle düşmana karşı amansız bir mücadeleye girişmiştir. Ankara Hükûmeti kurulunca emrindeki birliklerle birlikte düzenli orduya katılarak Albay rütbesini almıştır. 1 Eylül 1922 tarihindeki Uşak'ın kurtuluşunda, Yunan orduları başkomutanı General Trikupis'in esir alınma sürecinde bizzat cephede yer almıştır.
Sanayide Öncü Adımlar: Ateş Değirmeni ve Uşak Şeker Fabrikası
Savaştan sonra ticaret hayatına geri dönen Mehmet Hacım, bölgede sanayileşmenin ilk temellerini atmıştır. Buhar gücüyle çalışan ve halk arasında Ateş Değirmeni adıyla bilinen un fabrikasını kurarak yerel ekonomiyi canlandırmıştır. Yunan işgali sırasında Rum ve Ermeni ustaların ayrılması ve tesisin yakılmasına rağmen pes etmemiştir. Şehirde ilk anonim şirketi kurarak bölge halkına örnek olduğu için devletten onur beratı almıştır.
Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte büyük bir sanayi hamlesine girişmiştir. Uşak Şeker Fabrikası'nı kurmak için yerel müteşebbislerle güç birlişi yapmıştır. Resmi olarak 26 Kasım 1926 tarihinde faaliyetlerine başlayan bu devasa tesis, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk özel anonim yatırımı olarak sanayileşme yolunda çok mühim bir adım teşkil etmiştir. Fabrikanın inşasına tüm Uşak halkı büyük destek vermiştir.
Katkı sağlayan bazı unsurlar şunlardır:
- Aile yâdigarı altınlar ve bilezikler,
- Çiftçilerin bağışladığı yirmi ölçek buğdaylar,
- Bölge insanının elinde avucunda ne varsa sunduğu maddi birikimler.
Katkıda bulunan herkes, verdikleri pay oranında bu tarihi şirkete ortak olmuştur. Mehmet Hacım, fabrikanın kurulmasında olağanüstü fedakarlıklar göstermiştir. Tesisin kendi adıyla anılması tekliflerini nezaketle geri çevirerek fabrikanın Uşak ismiyle yaşamasını istemiştir. Bu köklü tesis günümüzde de üretime devam etmektedir. Fabrikanın devletleştirilmesinden sonra Mehmet Bey, ömrünü ticaret ve çiftçilikle sürdürmüştür.
Vatanseverlik Mirası ve Son Yılları
Mehmet Hacım, Kurtuluş Savaşı'ndaki kahramanlıklarından dolayı TBMM tarafından Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Kendisi, Atatürk'ün önderliğinde kurulan genç Türkiye Cumhuriyeti'nin kısa sürede kalkınmasında büyük rol üstlenen kadronun temsilcisidir. Hayatı boyunca toplumsal dayanışmaya önem veren iş insanı, Denizli Çivril'deki hastane arazisini bizzat satın alarak bağışlamıştır. Kendisine yapılan tüm tekliflere rağmen isminin bu sağlık kuruluşuna verilmesini kabul etmemiştir. Uşak ve Denizli bölgesindeki yörüklerle yaşadığı çiftlik arazisi anlaşmazlığı ise Türkiye'nin en uzun süren davalarından biri olarak tarihe geçmiştir. Evliliğinden İbrahim, Ali ve Emine adında üç evladı olan Mehmet Hacım, 1973 yılında 97 yaşında vefat etmiştir.