Türkiye'de modern cerrahinin ve organ naklinin gelişimine yön veren Prof. Dr. Mehmet Haberal, gerçekleştirdiği tıp devrimleriyle adını altın harflerle tarihe yazdırmış öncü bir akademisyendir. 3 Kasım 1975 tarihinde Hacettepe Hastanesi'nde gerçekleştirdiği ilk başarılı organ nakli operasyonuyla ülkedeki sağlık çalışmalarına yeni bir soluk getiren Haberal, aynı zamanda Başkent Üniversitesi'nin kurucusudur. Hem tıp dünyasında aldığı prestijli ödüllerle hem de Zonguldak milletvekili olarak üstlendiği siyasi görevlerle Türkiye'nin gelişimine çok yönlü katkılar sunmuştur.
Zonguldak'tan Ankara'ya Eğitim ve Uzmanlık Yılları
Mehmet Haberal, 29 Ekim 1944 tarihinde Rize'nin Pazar ilçesine bağlı Subaşı köyünde dünyaya gelmiştir. Burası onun doğup büyüdüğü topraklardı. İlkokul eğitimi için Zonguldak'a giden Haberal, buradaki Gazi İlkokulu'ndan 1954 yılında mezun olmuştur. Orta ve lise öğrenimini ise yine Zonguldak'ın köklü eğitim kurumlarından Mehmet Çelikel Lisesi'nde sürdürerek 1961 yılında başarıyla tamamlamıştır. Hekimlik mesleğine adım atmak amacıyla girdiği Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1967 senesinde mezun olan Haberal, uzmanlık alanı olarak cerrahiyi tercih etmiştir. Uzmanlık eğitimi ise dört yıl sürdü. Çalışmalarını Ankara'da sürdürerek 1971 yılında genel cerrahi uzmanı ünvanını kazanmıştır. Tıp alanındaki bu ilk uzmanlık başarısı, onun gelecekte imza atacağı uluslararası çalışmaların kapısını aralamıştır.
Yurt Dışı İhtisası ve Ülkede İlklere İmza Atan Operasyonlar
Uzmanlığını aldıktan sonra alanındaki gelişmeleri yakından takip etmek için Amerika Birleşik Devletleri'ne giden Haberal, 1973 yılında Teksas eyaletinin Galveston şehrinde bulunan Shriner Yanık Enstitüsü ve John Seally Hastanesi bünyesinde yanık tedavisi üzerine yüksek uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. Buradaki deneyiminin ardından organ transplantasyonu alanına odaklanan cerrah, Colorado Üniversitesi Tıp Fakültesi Organ Nakli Merkezi bünyesinde 1974-1975 yılları arasında ikinci bir yüksek uzmanlık eğitimi almıştır. Amerika'daki eğitim sürecini tamamlayıp ülkeye dönen başarılı hekim, edindiği birikimi hızla pratiğe dökmüştür. Hedefi ülkede nakil yapmaktı. Haberal'ın gerçekleştirdiği ve Türk tıp tarihini değiştiren başlıca öncü adımlar şunlardır:
- 3 Kasım 1975: Hacettepe Üniversitesi'nde annesinden 12 yaşındaki bir çocuğa yaptığı böbrek nakliyle, akrabalararası ilk başarılı nakil operasyonunu gerçekleştirmiştir.
- 10 Ekim 1978: Avrupa Transplantasyon Birliği'nden (Eurotransplant) sağlanan kadavra böbreğiyle yapılan ve ülkede bir ilk olma özelliği taşıyan kadavradan böbrek naklini tamamlamıştır.
- Mart 1982: Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfı bünyesinde Türkiye'nin ilk Hemodiyaliz Merkezi'ni hastaların hizmetine sunmuştur.
Yasal Düzenlemeler, Kurumlar ve Siyaset Hayatı
Organ nakli uygulamalarının yaygınlaşması için yasal bir çerçeveye ihtiyaç duyulduğunu gören Mehmet Haberal, 2238 sayılı kanun ile organ ve doku nakli yasasının çıkmasında rol oynamıştır. Ülkedeki yanık tedavisi bilincini artırmak amacıyla 1979'da Ankara'da 1. Ulusal Yanık Kurultayı'nı toplamıştır. Mesleki ve sosyal sorumluluk adımlarını sürdüren cerrah, 1980 yılında Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfı'nı kurmuştur. Hemodiyaliz Merkezi'nin açılışının yapıldığı 1982 yılında, akademik kariyerinde profesörlük kademesine yükselen Haberal, ilerleyen dönemde Başkent Üniversitesi'ni kurarak tıp ve eğitim dünyasına kalıcı bir eser bırakmıştır. Küresel tıp camiasının saygın kuruluşu Amerikan Cerrahlar Koleji, 2010 yılında kendisini şeref üyeliğine kabul etmiştir. Bu büyük bir onurdu. Tıp alanındaki öncülüğünün yanı sñra siyasete de adım atan Haberal, 24. dönem Zonguldak milletvekili olarak parlamentoda görev yapmıştır.