Mahmut Toğrul, 1967 yılında Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesine bağlı Tilkiler köyünde Alevi bir ailenin evladı olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini bölgede tamamladıktan sonra kimya alanında uzmanlaşan akademisyen, Halkların Demokratik Partisi çatısı altında Gaziantep milletvekili olarak Meclis'e girdi. Siyasi yaşamı boyunca anadilde eğitim hakkı ve insan hakları konularındaki çıkışlarıyla adından söz ettirdi.
Akademik Yaşamı ve Sivil Toplum Çalışmaları
Toğrul, ilkokul eğitimini doğduğu köyde tamamladı. Ortaokul ve lise yıllarını ise Gaziantep'te geçirdi. Yükseköğrenimini Dicle Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü'nde başarıyla bitirdi. Lisans eğitiminin ardından organik kimya alanına yönelerek burada doktora derecesini elde etti. Akademik birikimini uluslararası alana taşımak amacıyla İngiltere'ye giden Toğrul, prestijli Cambridge Üniversitesi bünyesinde kendi alanı üzerine bir yıl boyunca doktora sonrası bilimsel çalışmalarını başarıyla yürüttü.
Dicle Üniversitesi'ne döndükten sonra burada uzun yıllar görev yaptı. Eğitim Sen üniversite temsilciliğini 15 yılı aşkın bir süre boyunca kararlılıkla yürüttü. Ayrıca kuantum mekaniği üzerine "Yeni Bir Toplumsal Paradigma Olarak Kuantum Mekaniği" başlığı altında dersler verdi. Bilimsel çalışmalarının yanı sıra çeşitli sivil toplum kuruluşlarında da aktif sorumluluklar üstlendi. Anadilde eğitim verecek bir üniversite kurma hedefi doğrultusunda 2013'te kurulan Mezopotamya Vakfı'nın genel sekreterliğini üstlendi. Bu vakıf, 2015 yılında Kürdistan Üniversitesi adıyla bir kurum açılması için resmi makamlara başvuruda bulundu. Bununla birlikte, yoksullukla mücadele etmeyi amaçlayan Sarmaşık Derneği'nin yönetim kurulunda da görev alarak toplumsal dayanışma faaliyetlerine katkı sundu.
Siyasi Kariyeri ve Meclis Çalışmaları
Akademik ve sivil toplum geçmişinin ardından siyasete adım atan Mahmut Toğrul, parlamentoda önemli görevlerde bulundu. HDP bünyesinde Gaziantep'i temsil etmek üzere 25, 26 ve 27. dönemlerde milletvekili seçildi. Yasama faaliyetlerinin yanı sıra 27. dönemde TBMM İdare Amiri olarak da sorumluluk üstlendi. Siyasi arenada özellikle Kürt sorununun çözümü, insan hakları ve demokratik haklar konusundaki duruşuyla ön plana çıktı.
Toğrul'un parlamentodaki ve sivil toplumdaki temel faaliyet alanları şunlardır:
- Gaziantep Milletvekilliği ve TBMM İdare Amirliği görevleri
- Akademik özgürlüklerin korunması ve anadilde eğitim hakkı savunuculuğu
- Toplumsal kalkınma ile yoksullukla mücadele derneklerindeki yönetim rolleri
Siyasi Görüşleri ve Hukuki Süreçler
Kasım 2012'de onlarca akademisyenle omuz omuza vererek anadilde savunma hakkını, Öcalan üzerindeki tecridin kaldırılmasını ve Çözüm Süreci'nde yeni adımların atılmasını destekleyen ortak bir deklarasyona imza attı. Barış Akademisyenleri bildirisi sonrasında yaşanan gözaltılara karşı tepki olarak kendisinin de gözaltına alınmasını talep etti. Anayasa Mahkemesi'nin Barış Akademisyenleri lehine verdiği hak ihlali kararını takiben, ihraç edilen bilim insanlarının üniversitelerindeki görevlerine iade edilmesini içeren kapsamlı bir kanun teklifini TBMM Başkanlığına sundu. Girişimi meclis genel kuruluna taşıdı.
Meclis genel kurulundaki konuşmaları zaman zaman sert tartışmalara yol açtı. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Afrin'e yönelik askeri harekatına yönelik eleştirileri, parlamento çatısı altında fiziksel bir kavgaya dönüştü. Çıkan arbedede yaralanan Toğrul'un kürek kemiğinde kırık tespit edildi. Siyasi hitapları nedeniyle yargılanan Toğrul, 2018 yılında terör propagandası suçlamasıyla 1 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. Savunmasında, sarf ettiği sözlerin tamamen ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.