Türk halk müziğinin ve arabesk dünyasının en kendine has seslerinden Dilber Ay, 29 Nisan 2019'da Ankara'da hayata gözlerini yumduğunda, ardında acılarla dolu ama bir o kadar da dirençli bir yaşam öyküsü bıraktı. Kahramanmaraş'ta başlayan ve zorluklarla örülen bu hayat hikayesi, güçlü sesi ve dik duruşu sayesinde Türkiye genelinde milyonların sevgisine mazhar oldu. Sahnelerdeki başarısının yanı sıra sinema filmleri ve televizyon programlarıyla da hafızalara kazınan sanatçı, Türk popüler kültürünün en sıra dışı ikonlarından biri haline geldi.
Acılardan Doğan Güçlü Bir Sesin Hikayesi
Dilber Bağbuş adıyla 1 Ocak 1956'da Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde, Yörük ve Kürt kökenli bir ailenin evladı olarak dünyaya gözlerini açtı. Kureyşan aşiretine mensup olan küçük Dilber'in çocukluğu yoksulluk ve sürekli göçlerle geçti. Bu süreç ailesini oldukça yıpratmıştı. Ülkokul üçüncü sınıfa kadar eğitim görebilen sanatçı, ailesiyle birlikte önce başkent Ankara'ya, ardından da Düzce'ye yerleşti. Müzikal yeteneği, 1969 yılında Düzce'de düzenlenen TRT Radyosu seçmelerinde seslendirdiği türküyle keşfedildi. Ancak bu yetenek, babası Hüseyin Bağbuş'un şiddet dolu engellemeleriyle karşılaştı. Henüz on üç yaşındayken kendisinden çok büyük bir adamla evlendirilen sanatçının bu evlilikten Satı ve Filiz isimli iki kızı oldu. İlerleyen yıllarda teyzesinin oğluyla kaçarak yaptığı ikinci evliliğinden ise Ünal adında bir erkek çocuk dünyaya getirdi. Dilber Ay, ömrünün son büyük aşkını ise 1998'de Almanya'da tanıştığı İbrahim Karakaş'ta buldu.
Sanatçı, kendisini geniş kitlelere tanıtacak olan Barak ağzı uzun havaları seslendirmeyi Halit Arapoğlu'ndan öğrendi. Özellikle seslendirdiği Barak havaları ve 1981 yılına damgasını vuran 'Meyrik' türküyle dinleyicilerin gönlünde taht kurdu. Takvimler 1974 yılını gösterdiğinde TRT Radyosu'nun sınavını kazanarak profesyonel müzik dünyasına resmen adım attı. Bu adım onun için dönüm noktasıydı. Genç yaşta radyoda icra ettiği türkülerle adını duyurmaya başlayan Dilber Ay, Ankara Konak Gazinosu başta olmak üzere dönemin önemli mekanlarında sahne aldı. İlk plağı 'Yavrum Oy / Oy Bahçenize Giremedim Ben Gazelden' ile diskografisini başlatan sanatçı, kariyeri boyunca pek çok başarılı albüme imza attı. Avrupa turnesinde sahne arkasında kendisini taciz etmeye çalışan bir kişiyi yaralaması sonucu Almanya'da hapis yatan sanatçı, bu fırtınalı olaylar ve karıştığı diğer kavgalar yüzünden TRT Radyosu'ndaki görevinden uzaklaştırıldı.
Kariyeri boyunca müzik dünyasının önde gelen isimleriyle ortak çalışmalara imza atan Dilber Ay, sahnede şu usta sanatçılarla birlikte yer aldı:
- İbrahim Tatlıses
- Bergen
- Bedia Akartürk
- İzzet Altınmeşe
Bergen ile yakın bir dostluk bağı kurdu.
Altın Koza'dan Televizyon Ekranlarına Popüler Kültür İkonu
Müzikteki başarısını beyaz perdeye de taşıyan Dilber Ay, sinema serüvenine 2006 yapımı Beynelmilel filmiyle adım attı. Bu filmdeki şarkıcı rolüyle 14. Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı. Filmde seslendirdiği Adıyaman yöresine ait 'Tavukları pişirmişem' türküsü, kısa sürede tüm Türkiye'nin diline pelesenk olan bir fenomene dönüştü. Öyle ki bu eğlenceli türkü, 2014 yılında Fenerbahçe'nin şampiyonluk kutlamalarında dahi futbolcuların coşkusuna eşlik etti. Eser adeta her yerde çalınıyordu. Sanatçı, ilerleyen yıllarda 'Yol Arkadaşım' filminde canlandırdığı araba tamircisi rolü gibi sıra dışı karakterlerle oyunculuktaki yeteneğini kanıtlamaya devam etti.
Televizyon dünyasında da iz bırakan sanatçı, 2011 ile 2015 yılları arasında yayınlanan 'Kadere Mahkûmlar' programıyla izleyicileri ekran başına kilitledi. Hapishane ortamını andıran bir dekorda, parmaklıklar ardında arabesk eserler seslendirerek televizyonda kendine has bir izleyici kitlesi oluşturdu. 2012 yılından itibaren ana akım medyada sıkça yer alması, onu hızlı bir şekilde popüler kültürün ikonik figürlerinden biri yaptı. Kendine has sert, maskülen ve özgüvenli tarzıyla hafızalara kazınan efsane sanatçının çileli ve mücadele dolu hayatı, vefatının ardından 2021 yılında çekilen otobiyografik 'Dilberay' sinema filmiyle ölümsüzleştirildi.