Türk ilim ve tasavvuf dünyasının seçkin isimlerinden olan akademisyen, yazar ve din adamı Mahmud Esad Coşan, 14 Nisan 1938 tarihinde Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Ahmetçe köyünde dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca akademik çalışmaları, vaazları, kaleme aldığı eserleri ve İskenderpaşa Cemaati'nin liderliğıyle geniş kitleleri etkileyen Coşan, 4 Şubat 2001'de Avustralya'da geçirdiği feci bir trafik kazası neticesinde vefat etti. Köklü aile bağları Buhara'dan Anadolu'ya uzanan ve çocukluk yıllarından itibaren İstanbul'un manevi atmosferinde yetişen ilim insanı, ömrünü eğitime, yayıncılığa ve toplumsal irşada adadı.
Eğitim Hayatı ve Akademik Çalışmaları
Halil Necati ve Şadiye Coşan çiftinin evladı olarak dünyaya gelen Mahmud Esad Coşan, aile kökleri itibarıyla Buhara kökenli seyyidlere dayanmaktadır. Babasının 1942 yılında İstanbul Müftülüğü bünyesinde göreve başlaması üzerine aile İstanbul'a taşındı. İstanbul'daki eğitim serüveninde 1950'de Vezneciler İlkokulu'nu tamamladı. Ardından 1956 senesinde Vefa Lisesi'nden başarıyla mezun oldu. Yükseköğrenimini ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap-Fars Filolojisi Bölümü'nde gerçekleştirdi ve buradaki diplomasını 1960 yılında aldı. Bu süreçte Arap ve İran Dili edebiyatlarının yanı sıra Orta Çağ Tarihi ile Türk-İslam Sanatı alanlarında sertifikalar edindi. Mezuniyetinin hemen sonrasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesinde Klasik Dini Türkçe Metinler Kürsüsü asistanı olarak akademik kariyerine ilk adımı attı.
Fakültenin yayın kurulunda iki yıl boyunca sekreterlik vazifesini yürüttü. Lisansüstü çalışmalarında hızla ilerleyerek 1965 yılında 'Hatiboğlu Muhammed ve Eserleri' başlıklı teziyle doktor unvanına layık görüldü. 1973 senesinde Hacı Bektaş-ı Veli: Makalat çalışmasıyla doçentliğini aldı. Bu başarısının akabinde aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk-İslam Edebiyatı Kürsüsü'nde öğretim üyesi olarak ders vermeye başladı ve bu kürsünün başkanlığını üstlendi. Akademik kariyerinin zirve noktası olarak 1982 yılında 'Matbaacı İbrahim-i Müteferrika ve Risale-i İslamiyye' takdim teziyle profesörlük derecesini kazandı. Ayrıca Ankara'da özel bir yüksek okulda ve Sakarya Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi'nde dersler veren Coşan, yurt dışında da konuk öğretim üyesi olarak görevler üstlendi. 1987 senesinde kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.
İskenderpaşa Cemaati Liderliği ve İrşad Faaliyetleri
Akademik faaliyetlerinin yanı sıra tasavvufi yolda da ilerleyen Coşan, 1977 yılında Nakşibendi şeyhi Mehmed Zahid Kotku'nun izni doğrultusunda hadis sohbetleri vermeye başladı. Cemaatin önde gelen isminin 13 Kasım 1980'deki vefatıyla birlikte grubun liderlik sorumluluğunu devraldı. Emekliliğin ardından irşad çalışmalarına yoğunlaştı. Geniş kitlelere ulaşmak maksadıyla konferanslar tertip etti, sohbet halkaları kurdu ve çeşitli sivil toplum faaliyetlerinde bulundu. Medya ve yayıncılık alanındaki girişimleri de bu dönemde öne çıktı. İlim, kültür ve sosyal hayatı harmanlayan yayın organlarının kuruluşuna öncülük etti.
Öncülük ettiği veya katkı sunduğu yayınlar şunlardır:
- İslâm Dergisi
- Kadın ve Aile Dergisi
- İlim ve Sanat Dergisi
Aynı zamanda bu süreli yayınlarda kaleme aldığı başmakaleler ile düşüncelerini okuyucuya aktardı. Kitle iletişim araçlarının gücüne inanan din adamı, 1993 yılında Akra FM radyosunu kurarak sesini daha geniş coğrafyalara duyurmayı başardı.
Avustralya Yılları ve Vefatı
Türkiye'de yaşanan 28 Şubat süreciyle birlikte yaşamını yurt dışında sürdürme kararı alarak Avustralya'ya yerleşti. 1997 yılından itibaren ise Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde konferanslar ve irşad faaliyetleri gerçekleştirdi. Ömrünün son döneminde Avustralya'da ikamet eden Mahmud Esad Coşan, 4 Şubat 2001 gecesi Türkiye saatiyle 04.00 civarında Sidney yakınlarında bulunan Dubbo kentinde vahim bir trafik kazası geçirdi. Henüz 62 yaşındayken gerçekleşen bu elim kazada kendisiyle birlikte damadı Ali Yücel Uyarel de yaşamını yitirdi. Feci kazanın ardından acı haberin Türkiye'ye ulaşmasıyla beraber sevenleri, cemaatin Bulgurlu, Üsküdar'da yer alan merkezine akın etti. Üsküdar'daki Hacı Mehmet Efendi Sokağı'nda sabahın erken saatlerinden itibaren toplanan kalabalık, cemaatin merkezi olarak kabul edilen Çilehane Camii'nin önünde uzun kuyruklar oluşturdu. Taziyeler, bu camide merhumun babası Necati Coşan ile ağabeyi Mithat Coşan tarafından kabul edildi. Kadınlar ise caminin yakınlarında bulunan Coşan'ın evinde toplandı. Nihayetinde 9 Şubat 2001 günü Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından naaşı Eyüp Mezarlığı'nda toprağa verildi.