Türkiye'nin sanayileşme öyküsünde adını ağız sağlığı ile özdeşleştiren Lütfi Banat, Tuna Nehri'ndeki ata toprağından İstanbul'a uzanan hayat hikayesinde Türk sanayisinin gelişimine ve halkın kişisel bakım alışkanlıklarının dönüşümüne yön vermiş son derece vizyoner bir iş insanıdır. Romanya sınırları içindeki Adakale'de 1900 yılında dünyaya gözlerini açan Banat, çocukluk yıllarında ailesiyle göç ettiği İstanbul'da azimle çalışarak sıfırdan zirveye ulaşmayı başarmıştır. Kaşağı üretimiyle başladığı ticaret hayatını İkinci Dünya Savaşı sonrasında diş fırçası imalatına dönüştürerek ülkenin kişisel bakım alışkanlıklarına yön vermiş, hayatının son döneminde ise kazancını eğitime yatırarak adını taşıyan modern okullarla topluma kalıcı bir miras bırakmıştır.
Adakale'den İstanbul'a Uzanan Göç ve Girişimcilik Ruhu
Genç girişimcinin çocukluk yılları, Tuna Nehri üzerinde yer alan ve Türk nüfusunun yoğun olarak yaşadığı Adakale adasında geçmiştir. Ancak 1910'lu yılların başında, henüz çocuk yaşta ailesiyle birlikte payitaht İstanbul'a göç etmek zorunda kalmıştır. Soyadı Kanunu çıktığında doğduğu topraklara olan özlemini dile getirmek isteyen Lütfi Bey, o bölgedeki dağların genel adı olan Banat soyadını gururla seçmiştir. Çalışma çağına adım attığında farklı bir yol seçti. Girişimci ruhu onu üretmeye teşvik etmiştir. Ordunun süvari birlikleri için kaşağı imalatına başladı. Ürettiği fırçaları askeri birimlere satarak ticarete atıldı.
İkinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle birlikte ordu bünyesindeki askeri teknolojiler hızla değişmeye başlamıştır. Motorize taşıtlara geçilmesi süvari birliklerini ve kaşağı talebini bitirmiştir. Bu köklü değişim karşısında pes etmeyen Lütfi Banat, 1947 yılında rotasını kişisel bakım sektörüne çevirmiştir. Böylece Türkiye'nin ilk yerli diş fırçası markası olan Banat kurulmuştur. Dönemin zorlu ulaşım ve lojistik imkanları nedeniyle, ilk ürettiği diş fırçalarını büyük bavullara doldurarak elden dağıtmıştır.
Sabah Yürüyüşünden Doğan Ömürlük Dostluk ve Ortaklık
İlerleyen yaşlarında Kadıköy'deki Büyük Kulüp bahçesinde düzenli olarak sabah yürüyüşlerı yapan Banat, burada hayatını değiştirecek bir dostluk kurmuştur. Kulüp üyesi olan genç iş insanı Zühtü Şenyuva ile 1975 yılında yolları kesişmiştir. Aralarındaki yirmi yıllık yaş farkına rağmen, bu iki isim arasında derin bir samimiyet ve güven bağı oluşmuştur. Zühtü Bey o yıllarda Şişli'deki Beytem Plaza inşaatını sürdürürken, Lütfi Banat ciddi bir sağlık sorunuyla yüzleşmiştir.
Kalp rahatsızlığı nedeniyle Almanya'da ameliyat olması gereken Lütfi Bey, fabrikasının geleceğinden büyük endişe duymuştur. Dostuna içini dökerek endişesini paylaşmıştır. Ameliyatta başına bir şey gelmesi durumunda fabrikayı devralmasını rica etmiştir. Zühtü Şenyuva ise arkadaşına moral vererek, "Sağlığına kavuşup tekrar işinin başına dönmen şartıyla bu fabrikayı satın alırım," cevabını vermiştir. Bu duygusal anlaşmanın ardından, yetmiş altı yaşındaki Lütfi Banat fabrikayı elli altı yaşındaki Şenyuva'ya satmıştır. Ameliyatı son derece başarılı geçmiştir. Operasyonun ardından ülkeye dönen usta sanayici, kendi kurduğu fabrikasının başına yönetici olarak geçip yirmi yıl daha çalışmıştır.
Geleceğe Yatırım: Eğitim Sevdası ve Lütfi Banat Vakfı
Satıştan elde ettiği geliri hayırlı bir amaç için kullanmak isteyen Lütfi Banat, rotasını eğitime çevirmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı'ndan aldığı resmi onay ve destekle birlikte hareket eden hayırsever iş insanı, İstanbul'un seçkin semtlerinden Levent İlkokulu'nun bahçesinde son derece modern tasarıma sahip yepyeni bir okul binası inşa ettirmiştir. Eğitime kazandırılan bu değerli kuruma, 1987 yılında hayırsever iş insanının adı verilmiştir. Lütfi Bey'in eşi olan Fatma Banat (Erten) ise, Arnavutköy Kız Koleji ve Robert Kolej bünyesinde 1945 ile 1988 yılları arasında tam kırk üç yıl boyunca coğrafya öğretmenliği yaparak eğitim camiasında efsaneleşmiş ve ardında binlerce başarılı öğrenci bırakmış kıymetli bir eğitmendir.
Eşinin başkanlığını yürüttüğü Lütfi Banat Vakfı, okulun tüm ihtiyaçlarını karşılarken birçok önemli tesisi de bünyesinde üreterek eğitim hayatına büyük katkılar sağlamıştır. Vakfın eğitim dünyasına kazandırdığı modern birimler arasında şunlar yer almaktadır:
- Fatma Banat Anaokulu
- Fatma Banat Kütüphanesi
- Fatma Banat Konferans Salonu
Günümüzde de ailenin hayatta olan fertleri, vakıf aracılığıyla bu eğitim yuvasına destek vermeyi büyük bir kararlılıkla sürdürmektedir. Cumhuriyet tarihinin bu örnek girişimcisi, 5 Haziran 1995 tarihinde İstanbul'da 95 yaşında hayata veda etmiştir.