Türk tiyatro ve sinemasının en karakteristik seslerinden biri olan Köksal Engür, 1946 yılında Kars'ta dünyaya gelmiştir. Sanat hayatına henüz on yaşındayken adım atan usta oyuncu, yarım asrı aşan kariyeri boyunca oyunculuğu ve seslendirme çalışmalarıyla hafızalara kazınmıştır. Tiyatro sahnesinde sergilediği benzersiz performansların yanı sıra televizyon dizilerindeki unutulmaz rolleriyle geniş kitlelerin sevgisini kazanmıştır.
Radyo Dalgalarından Tiyatro Sahnelerine
Sanat yolculuğuna 1956 yılında TRT Ankara Radyosu'nun bünyesindeki Çocuk Saati programında yer alan kısa radyo tiyatrolarıyla başlamıştır. Genç yaşta sahne tozu yutan aktör, 1956 ve 1957 yılları arasında iki sene boyunca Ankara'da Kızılay Gençlik Tiyatrosu bünyesinde sahne almıştır. Sanatçının ilk sahne deneyimi, henüz 11 yaşındayken rol aldığı çocuk oyunu Heidi olmuştur. Bu özel yapımda Alev Sezer ve Sema Aybars ile birlikte sahneyi paylaşmıştır. İlk profesyonel adımını ise Ankara Halkevi bünyesindeyken Meydan Sahnesi'ndeki bir çocuk oyunuyla atmıştır.
Akademik eğitimini tamamlamak amacıyla 1965 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü'ne giren sanatçı, başarılı geçen dört yıllık eğitim sürecinin ardından 1969 senesinde okulundan mezun olmuştur. Eğitim sürecinde, 1965'te katıldığı Ankara Deneme Sahnesi'nde 1972 yılına kadar çalışmalarını sürdürmüştür. 1975 senesinde ise Çağdaş Sahne ekibine geçiş yapmıştır. Sanatçı, bankaların talepleri doğrultusunda çok sayıda çocuk tiyatrosu projesi tasarlamış ve sahnelemiştir.
Ankara'da Sahne 9 ve Ankara Halkevi gibi oluşumlarda rol aldıktan sonra rotasını İstanbul'a çevirmiştir. İstanbul'da Hodri Meydan Tiyatrosu, Dormen Tiyatrosu, Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu ve Küçük Sahne gibi saygın özel topluluklarda görev almıştır. Ayrıca Bakırköy Belediye Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesi yapımlarında sahneye çıkmıştır. Nedim Saban, Kenterler ve Haluk Bilginer gibi Türk tiyatrosunun mihenk taşlarıyla ortak çalışmalar yürütmüştür.
Beyaz Perde ve Ekranların Unutulmaz Karakteri
Televizyon dünyasıyla da erken dönemde bağ kuran usta sanatçı, 1970'lerin başında TRT ekranlarında Levent Kırca ile birlikte Oyun Treni programını hazırlamıştır. Geniş kitlelerin kendisini tanıması ise özellikle 2002 yapımı Zerda dizisinde canlandırdığı Sıddık karakteriyle gerçekleşmiştir. Türk televizyon tarihinin en özgün yapımları arasında gösterilen ve 2011 ile 2023 yılları arasında izleyiciyle buluşan efsanevi absürt komedi dizisi Leyla ile Mecnun'da canlandırdığı Aksakallı Dede rolüyle adını geniş kitlelere duyurmuştur. Bu mistik rol, seyirciden büyük ilgi görmüştür. Sinema filmlerinde de rol alan sanatçı, 2015'te Sait Faik Abasıyanık'ın ünlü eseri Medar-ı Maişet Motoru'ndan uyarlanan İkimize Bir Dünya filminde oynamıştır. Senaryosunu Safa Önal'ın kaleme aldığı ve Yılmaz Atadeniz'in yönettiği bu yapımda, Yağmur Aydan, Erkan Meriç, Mazlum Kiper ve Güner Özkul ile birlikte kamera karşısına geçmiştir.
Benzersiz Sesiyle Dünyaca Ünlü Aktörlere Hayat Verdi
Köksal Engür, tiyatro ve televizyon oyunculuğunun yanı sıra seslendirme alanında da ekol yaratmış bir isimdir. Kendine özgü ses tonuyla yabancılara can vermiştir. Dünyaca ünlü oyuncular Robert De Niro, Al Pacino, Dustin Hoffman, Robin Williams ve Jack Lemmon onun sesiyle Türk izleyicisine ulaşmıştır. Ayrıca popüler kültürde yer edinen animasyonlarda da sesini duyurmuştur. Süngerbob Kareşort çizgi dizisinde huysuz ahtapot Squidward karakterini seslendirmiştir. Unutulmaz çocuk programı Susam Sokağı'ndaki Büdü karakteri ve sevilen çizgi kahraman Red Kit de onun eşsiz seslendirmesiyle hayat bulmuştur.
Uzun yıllara yayılan ve ödüllerle taçlandırılan sanat hayatında, 1999 yılındaki Afife Tiyatro Ödülleri töreninde sergilediği Molly Sweeney oyunundaki üstün performansıyla Yılın En İyi Erkek Oyuncusu ödülüne layık görülmüştür. 2002 senesinde ise yine aynı ödül töreninde Tek Kişilik Şehir oyunuyla Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu ödülüne layık görülmüştür. Beyaz perdedeki başarısı da 2005 yılında düzenlenen 16. Ankara Film Festivali'nde Korkuyorum Anne filmiyle kazandığı En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülüyle belgelenmiştir.
Kariyeri boyunca kazandığı başarılı ödüllerden bazıları şunlardır:
- 1999 Afife Tiyatro Ödülleri: Molly Sweeney oyunuyla Yılın En İyi Erkek Oyuncusu,
- 2002 Afife Tiyatro Ödülleri: Tek Kişilik Şehir oyunuyla Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu,
- 2005 16. Ankara Film Festivali: Korkuyorum Anne filmiyle En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu.
Özel Yaşamı ve Vefatı
Sanatçı, 9 Ağustos 1976 tarihinde Jale Engür ile evlenmiştir. Çift, 1990 yılında itibaren ayrı yaşamaya başlasa da uzun yıllar evliliklerini sürdürmüş ve nihayet 13 Aralık 2017 tarihinde tek celsede boşanmıştır. Bu birliktelikten 1982 doğumlu bir kız çocukları dünyaya gelmiştir.
Değerli oyuncu, 26 Mart 2023 tarihinde böbrek yetmezliğine bağlı rahatsızlıkları sebebiyle 77 yaşında hayata gözlerini yummuştur. Kariyeri boyunca sergilediği usta oyunculuğunun yanı sıra seslendirdiği ikonik çizgi film karakterleri ve dünya sinemasının önde gelen aktörlerine verdiği sesiyle Türk sanat dünyasında silinmez izler bırakarak aramızdan ayrılmıştır. Onun sanata kattığı derinlik ve kendine özgü duruşu, sanat dünyasında her zaman özel bir yerde hatırlanacaktır.