Hayatı ve eğitimi
İvan Petroviç Pavlov, 14 Eylül 1849'da Rusya'nın Ryazan kentinde kalabalık bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1860'ta papazlığa hazırlanmak için Ryazan İlahiyat Okulu'na gitti, 1864'te buradan mezun olup İlahiyat Yüksek Okulu'na başladı. Teoloji eğitiminden fizyolojiye yönelmesinde Claude Bernard etkili oldu. 1870'te St. Petersburg Üniversitesi'ne girdi ve Mendeleyev, Beketov ve Seçenov'dan ders aldı; ardından Askerî Tıp Akademisi'ne devam etti. 1881'de Serafima ile evlendi. 1883'te yayımladığı tezde kalbin merkezden dağılan sinirleri üzerine yaptığı çalışmalarla bilim çevrelerinin ilgisini çekti. 1890'da Askerî Tıp Akademisi'nde farmakoloji profesörlüğüne getirilene dek yoksulluk içinde yaşadı; beş yıl sonra fizyoloji kürsüsü başkanı oldu. 27 Şubat 1936'da Leningrad'da öldü.
Sindirim çalışmaları
Pavlov fizyolojiye kronik deney yöntemini getirdi, cerrahi teknikler geliştirdi ve deneylerde hayvanın rahatsızlığını azaltmak için anestezi ve çeşitli yöntemler kullandı. 1889'da bir hayvan yemek yediğinde mide salgı bezlerini neyin harekete geçirdiğini araştırdı; köpeklerin yedikleri yiyecek midelerine ulaşmasa bile salgı bezlerinin çok miktarda "iştah sıvısı" ürettiğini buldu. "Küçük mide" ya da "ayrılmış mide" ameliyatı büyük ilgi gördü. Alfred Nobel'in 1893'te yaptığı 10.000 rublelik bağış, onun istediği türde bir laboratuvar kurmasını sağladı. Bu iki katlı taş binanın bodrum katında köpek kulübeleri, birinci katta üç deney salonu, ikinci katta ameliyathaneler ve iyileşme odaları vardı. Pavlov, burada bölünmüş mide operasyonunu gerçekleştirdi; bu yöntem sindirim sürecini ayrıntılarıyla incelemeyi mümkün kıldı. Sindirim sistemini karmaşık bir fabrikaya benzetti. Laboratuvarında çalışanlardan biri 1898'de kitabını Almancaya çevirdi; kısa süre sonra Fransızca ve İngilizce baskılar da yapıldı.
Koşullanma ve Nobel Ödülü
Pavlov, laboratuvarda mide üzerine çalışırken köpeğin, kendisine et verilmeden önce ayak seslerini duyunca salya akıtmaya başladığını fark etti ve çalışmalarını bu yöne çevirdi. Normal koşullarda et gören köpeğin salya salgılaması şartsız tepkidir. Ete zil sesi eşlik ettirildiğinde köpek zile koşullanır ve sonraki denemelerde zil sesine salya salgılaması şartlı tepki olarak adlandırılır. Deneylerinin temelinde psikolojik olayların da deneysel olarak incelenebileceği görüşü vardı; asıl amacı zihinsel etkinlikleri fizyolojik terimlerle açıklamaktı. Aşırı stres altındaki deneklerde deneysel nevroz oluştuğunu gözlemledi. Temel tepkileri üç biçimde açıkladı: her uyaran harekete geçirme veya engellemeye yol açar, bu süreçler beyinde belirli kurallara göre etkileşir ve sinir sistemlerinde doğuştan bireysel farklar vardır. 1904'te Nobel Fizyoloji ve Tıp Ödülü'nü kazandı; bu dalda ödül alan ilk fizyolog ve ilk Rus oldu, ödülü İsveç Kralı II. Oscar'ın elinden aldı. Watson'un deneyleri sayesinde refleks fikirleri Batı'ya yayıldı.
Kişiliği ve mirası
Pavlov, yanında çalışanların disiplinli olmasına ve işlerine kendilerini adamasına büyük önem verir, asistanlarından hatasız çalışma beklerdi. Birçok hekim yurt dışında öğrenim gördükten sonra doktora için onun laboratuvarına başvurdu. 1935'te isteği üzerine Deneysel Tıp Enstitüsü yakınında, deneylerde kullanılan köpeklerin anısına bir anıt dikildi. Fizyoloji ve psikoloji alanlarındaki çalışmalarıyla psikofizyoloji ve deneysel psikolojiyi derinden etkiledi; her iki bilim dalının kurucularından sayılır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ivan Pavlov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.