Türk tiyatro sahnesinin unutulmaz simalarından biri olan Türkmen sanatçı İsmet Hürmüzlü, Kerkük'te 1938 yılında başladığı yaşam serüvenini başkent Ankara'da noktalayarak sahne dünyasına çok yönlü ve derin izler bıraktı. Kerkük'te dünyaya gelen usta isim; oyunculuk, tiyatro yönetmenliği ve yazarlık alanlarındaki büyük birikimiyle adını altın harflerle yazdırdı. Çocuk yaşlardan itibaren beslediği sanat tutkusu, onu 1961 senesinde Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'ne girmeye yöneltti. Konservatuvarda aldığı köklü ve profesyonel tiyatro eğitimiyle yeteneklerini harmanlayan Hürmüzlü, Türk tiyatrosunun gelişiminde önemli roller üstlendi. 1969 yılından itibaren Devlet Tiyatroları bünyesinde görev yapan usta isim, hem sergilediği sahne performansları hem de yönettiği oyunlarla rejisörlük alanındaki dehasını kanıtladı. 19 Ocak 2013 tarihinde tedavi gördüğü Ankara'daki hastanede yaşama gözlerini yuman sanatçının naaşı, Ankara Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Kerkük'ten Konservatuvara Uzanan Eğitim Yılları
Sanatçı İsmet Hürmüzlü, 1938 yılında Kerkük'te hayata gözlerini açtı. Bölgedeki Türkmen kültürünün ve zengin sözlü halk edebiyatı geleneğinin içinde büyüyüp yetişen genç Hürmüzlü, küçük yaşlardan itibaren tiyatro sanatıyla çok yakından ilgilenerek geleceğine yön çizmeye başladı. Sahnede olma arzusu ve sanatsal yeteneği, onu genç yaşta önemli kararlar almaya yöneltti. Eğitimini en üst düzeyde almak amacıyla Türkiye'ye gelen sanatçı, 1961 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'ne kabul edildi. Bu prestijli kurum bünyesinde aldığı eğitim, onun teorik ve pratik bilgi birikimini en üst seviyeye taşıdı. Ankara Devlet Konservatuvarı'ndaki öğrencilik yılları boyunca sahne tekniklerini, ses ve beden dilini etkili kullanmayı ve oyun çözümleme yöntemlerini öğrendi. Eğitim sürecinde gösterdiği üstün performans ve çalışkanlık, eğitmenlerinin de dikkatini çekti. Aynı zamanda buradaki eğitimini başarıyla bitiren genç sanatçı, edindiği bu sağlam altyapıyla profesyonel tiyatro sahasına adım atmaya hazır hale geldi. Türkmen kimliğiyle tanınan ve her anını sanata adayan aktörün sergileyeceği o son derece parlak kariyerin en temel yapı taşları, Ankara'daki bu yoğun ve disiplinli öğrencilik yıllarında oldukça güçlü bir biçimde atılmış oldu.
Devlet Tiyatroları ve Rejisörlük Başarıları
Konservatuvardan mezuniyetinin ardından profesyonel hayata atılan İsmet Hürmüzlü, 1969 yılından itibaren Devlet Tiyatroları kadrosunda aktif olarak görev üstlenmeye başladı. Devlet Tiyatroları çatısı altında geçirdiği kırk yılı aşkın süre boyunca, sahne sanatlarının her iki cephesinde de üstün başarı gösterdi. Sahnede canlandırdığı her karaktere derin bir ruh ve gerçekçilik kazandırarak izleyicilerden büyük beğeni topladı. Hürmüzlü, aktörlük becerilerinin yanı sıra rejisörlük yani tiyatro yönetmenliği dalındaki yeteneğini de kısa sürede kanıtlamayı bildi. Yönettiği oyunlarda sahne düzeni, ışık kullanımı, dekor seçimi ve oyuncu yönetimi gibi unsurları büyük bir hassasiyetle bir araya getirdi. Sanatçının hem oyuncu hem de yönetmen olarak katkı sunduğu, tiyatro tarihimizin kıymetli yapı taşları arasında yer alan başlıca tiyatro yapımları şunlardır:
- Ölüm Tuzağı
- Gömü
- Ana Hanım Kız Hanım
- Kamuoyu
- Gün Ortasında Karanlık
- Pervaneler
- Mevlana
- Yedi Kocalı Hürmüz
- Silvanlı Kadınlar
- 72. Koğuş
- Vuslat
Bu zengin repertuvar, sanatçının tiyatro sanatına kattığı çeşitliliğin ve geniş vizyonun en açık göstergelerinden biridir. Yer aldığı her projede sahne estetiğine ve tiyatronun toplumsal işlevine önem veren sanatçı, canlandırdığı ve yönettiği oyunlarla izleyicinin hafızasında derin izler bırakmıştır. Sanatının ve tiyatroya adanmış ömrünün yansıması olan mesleki disiplin, genç kuşak tiyatrocular için de yol gösterici nitelikte olmuştur.
Uluslararası Başarı: "Ölüm Kabini" ve İsveç'ten Gelen Onur
İsmet Hürmüzlü, tiyatro dünyasındaki aktörlük ve yönetmenlik çalışmalarının ötesinde, oyun yazarlığı alanında da oldukça üretken bir kaleme sahipti. Sanatçının kendi yazıp tiyatro literatürüne kazandırdığı eserler, onun sanatsal derinliğini ve tiyatro kuramına olan hakimiyetini gözler önüne serer. Yazar kimliğinin en parlak ve ses getiren ürünü ise kendisinin kaleme aldığı Ölüm Kabini isimli tiyatro oyunu oldu. Hürmüzlü, bizzat kaleme aldığı Ölüm Kabini isimli bu değerli yapıtla sadece Türkiye sınırları içinde alkışlanmakla kalmayıp, uluslararası sanat arenalarında da adından son derece övgü dolu sözlerle bahsettirmeyi başardı. Eserin edebi kalitesi ve tiyatro tekniği açısından gücü, ona dünya çapında bir başarı getirdi. Türkmen sanatçı, bu özgün eseriyle 1992 senesinde İsveç'te gerçekleştirilen törende Onursal Ödül'e layık görüldü. Bu uluslararası ödül, onun evrensel bir sanat diline sahip olduğunu kanıtlarken, Türk tiyatrosunun uluslararası tanıtımına da büyük katkı sağladı.
Sanatçının Vedası ve Tiyatro Mirası
Ömrünün büyük bir kısmını sahnelere adayan, Türkmen kimliğiyle tanınan İsmet Hürmüzlü, son anına kadar tiyatro aşkıyla yaşadı. Devlet Tiyatroları çatısı altında geçen üretken ve onurlu yılların ardından, sağlık sorunları nedeniyle Ankara'da tedavi görmeye başladı. Usta sanatçı, tedavi altında bulunduğu hastanede 19 Ocak 2013 tarihinde yaşama gözlerini yumdu. Vefatı, tüm sanat dünyasını ve sevenlerini yasa boğdu. Ankara'da düzenlenen cenaze töreninin ardından merhumun naaşı, Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verildi. Hürmüzlü, geride oyunculuğu, yönetmenliği ve ödüllü oyunlarıyla dopdolu bir tiyatro mirası bıraktı. O, Türk tiyatrosunun unutulmaz değerlerinden biri olarak anılmaya devam etmektedir.