Türkiye'de modern seramik sanatının temelini atan öncü isimlerden biri olan İsmail Hakkı Oygar, 1907 yılında Bulgaristan'ın Petriç kentinde dünyaya geldi. Eğitimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Paris'te derinleşen sanat vizyonunu ülkesine taşıyarak, Türk plastik sanatlarının uluslararası alanda temsil edilmesini sağladı. Sanatçı, 1975 yılında Bozcaada'da geçirdiği trajik bir trafik kazası sonucu aramızdan ayrılana dek durmaksızın üretti, öğretti ve yeni nesil sanatçıların yetişmesine öncülük etti. Gerek kuruculuğunu üstlendiği sanat toplulukları gerekse kendi adıyla açtığı sanat galerisiyle, ülkemizin modern sanat hafızasında silinmez bir iz bıraktı.
Sanayi-i Nefise'den Paris Akademilerine Uzanan Eğitim Yılları
Gelişime açık ve vizyoner bir kişiliğe sahip olan Oygar, sanat serüvenine bugünkü adı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi olan Sanayi-i Nefise Mektebi resim ve heykel bölümlerinde başladı. Yeteneklerini geliştirerek 1922 yılında bu köklü okuldan mezun oldu. Diplomasını alır almaz, dönemin sanat başkenti olan Paris'in yolunu tuttu. 1926 ile 1929 yılları arasında Avrupa'nın seçkin okullarından Paris Dekoratif Sanatlar Okulu bünyesinde 'İç Mimari ve Dekorasyon' eğitimi aldı. Aynı zamanda Arts et Métiers'de seramik ve cam hamuru üzerine teknik çalışmalar gerçekleştirdi. Paris'teki bu yoğun eğitim yılları, onun seramiği modern bir sanat dalı olarak kavramasını sağladı.
Genç sanatçı, Paris'te geçirdiği verimli yıllarda yalnız değildi. O dönem Fransa'da bulunan Hale Asaf, Cevat Dereli, Fahrettin Arkunlar, Muhittin Sebati, Nurullah Berk, Şeref Kamil Akdik, Ratip Aşir Acudoğlu ve Mahmut Cuda gibi değerli Türk sanatçılarla yakın bir dostluk kurdu. Nişanlısı Hale Asaf ile birlikte özel bir akademi olan Grande Chaumière'ye devam ederek sanatsal perspektifini daha da zenginleştirdi. Seramik alanındaki özgün arayışlarının ilk somut meyvesini ise 1928 yılında aldı. Paris Exposé à la Nationale'de açtığı ilk seramik sergisiyle adını uluslararası sanat çevrelerine duyurmayı başarıdı.
Yurda Dönüş ve Türkiye'de Seramik Sanatının İnşası
1928 yılında vatanına geri dönen İsmail Hakkı Oygar, ayağının tozuyla Akademi'de Weber'in öğretmen yardımcılığı görevine getirildi. O yıllarda ülkede sanatsal bir atılım yaşanmaktaydı. Dönemin Millî Eğitim Bakanı Mustafa Necati ile Akademi Müdürü Namık İsmail, akademideki tezyini sanatlar bölümünün modern bir yapıya kavuşmasını arzuluyordu. Oygar'ın yurt dışındaki nitelikli eğitimi, onu bu vizyon için biçilmiş kaftan yapıyordu. Böylece genç sanatçı, akademide yeni bir Seramik Atölyesi kurmakla resmen görevlendirildi.
İstanbul'a dönüşünün üzerinden henüz bir yıl geçmişti ki, Türk resim ve heykel sanatçılarının yönünü belirleyecek tarihi bir adım attı. Aralarında nişanlısı Hale Asaf'ın da yer aldığı Paris arkadaşlarıyla birlikte Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği'nin kurucu kadrosuna katıldı. 1929 yılında kurulan bu dinamik birliğin dördüncü sergisinde Oygar; iki suluboya peyzaj çalışması, iki seramik sigaralık, bir kase ve bir meyvelik ile yer aldı. Birlikteliğin ilk parlak dönemini taçlandıran 25 Ekim 1931 tarihli son sergiye ise yedi adet nadide seramik vazosuyla katılarak üretkenliğini kanıtladı.
Sanat Müşavirliğinden Galericiliğe Çok Yönlü Bir Kariyer
İsmail Hakkı Oygar'ın enerjisi sadece akademideki derslerle sınırlı kalmadı. Birinci İzmir Enternasyonal Sanat Fuarı'nın sanat müşavirliği sorumluluğunu üstlenen sanatçı, kültürel organizasyonlarda rüştünü ispatladı. Bu başarısının ardından 1937 yılından başlayarak tam on üç yıl boyunca Etibank'ta müşavir dekoratör olarak görev yaptı. Türkiye'de özel galericiliğin gelişiminde de öncü bir rol oynadı. Taksim Meydanı'ndaki Resim Heykel Daimi Satış Galerisi'nin 1939'daki açılışının ardından, 1945 yılında Beyoğlu İstiklal Caddesi'nde kendi adını taşıyan Galeri İsmail Oygar'ı kurdu. Bu teşebbüs, Türk plastik sanatlar tarihine adını altın harflerle yazdıran ülkemizin ikinci özel galerisi oldu. Galerinin perdelerini aralayan ilk etkinlik ise ünlü D Grubu'nun 12. sergisi olarak kayıtlara geçti.
Çağdaş Türk seramik sanatının sınırları aşarak Avrupa'ya açılmasına adeta liderlik etti. 1962 yılında Prag'da düzenlenen Uluslararası Çağdaş Seramik Sergisi'nde Türkiye Sergi Komiseri olarak görev aldı. Aynı zamanda Uluslararası Seramik Akademisi II. Kongresi'nde ülkemizi başarıyla temsil etti. Bir yıl sonra Venedik'te toplanan III. Türk Sanatı Kongresi esnasında Tarihi Türk Sanatı ile Çağdaş Türk Seramik Sanatı sergilerinin kürasyonunu yürüttü.
Sanat hayatının en büyük gururlarından birini 1967 yılında yaşadı. Uluslararası Seramik Akademisi'nin geleneksel sergisi ile genel kurulunun İstanbul'da, Güzel Sanatlar Akademisi çatısı altında toplanmasını sağladı. Bu prestijli kurula üye olarak kabul edilen ilk Türk seramik sanatçısı unvanını kazandı ve sergide gösterdiği üstün başarıyla altın madalyaya layık görüldü.
İsmail Hakkı Oygar, kendi fırını bile bulunmayan imkansızlıklarla dolu seramik atölyesinde, Türk seramik sanatının zirve isimlerini yetiştirmeyi başarıdı. Onun rehberliği veya katkılarıyla yetişen seramik ustalarından bazıları şunlardır:
- Ayfer Karamani
- Füreyya Koral
- Sadi Diren
- Nasip İyem
- Bingül Başarır
- Candeğer Furtun
- Atilla Galatalı
- Beril Anılanmert
- Hamiye Çolakoğlu
- Zehra Çobanlı
- Jale Yılmabaşar
Yeteneği, vizyoner eğitimciliği ve sanatı uluslararası arenaya taşıyan cesur adımlarıyla arkasında devasa bir miras bırakan değerli usta, 1975'te Bozcaada'da geçirdiği elim bir trafik kazasıyla aramızdan ayrıldı.