İdris Baluken Kimdir?

Türkiye siyasetinin yakın dönemine damga vuran isimlerden biri olan İdris Baluken, 2 Temmuz 1976 tarihinde Bingöl’de dünyaya gözlerini açtı. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra hekimlik yapan Baluken, demokratik siyaset zemininde aktif rol alabilmek amacıyla meclis sıralarına adım atmıştır. Siyasi hayatına Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) ile Halkların Demokratik Partisi (HDP) çatısı altında yön veren tecrübeli siyasetçi, grup başkanvekilliği gibi kritik sorumlulukları üstlenerek partisinin parlamentodaki en görünür yüzlerinden biri haline geldi. Ailesinin ve doğup büyüdığü toprakların izlerini taşıyan yaşam öyküsü, tıp dispanserlerinden meclis kürsülerine ve oradan da zorlu hukuki süreçlere uzanan çok yönlü bir portre sunmaktadır.

Tıp Eğitiminden Uzman Hekimliğe

Bingöllü Mehmet Sait ve Hacere çiftinin evladı olarak hayata başlayan Baluken, ilk gençlik yıllarını memleketinde geçirdi. Eğitim hayatına yerel düzeyde yön vererek 1992 senesinde Bingöl Lisesi’nden başarıyla mezun oldu. Yükseköğrenimini gerçekleştirmek üzere başkente giden Baluken, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde lisans eğitimini tamamlayarak doktorluk mesleğine ilk adımı attı. Bu başarının ardından uzmanlık eğitimine odaklanarak İstanbul’a geçiş yaptı. Heybeliada Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi’nde eğitim alarak Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz uzmanı unvanını kazandı.

Uzmanlık belgesini aldıktan sonra doğduğu topraklara hizmet etmek gayesiyle Doğu Anadolu bölgesine dönüş yaptı. Meslek hayatı boyunca farklı sağlık kuruluşlarında görev alarak şifa dağıttı. Bu kapsamda çalıştığı kurumlar şunlardır:

• Bingöl Verem Savaş Dispanseri bünyesinde yürütülen koruyucu sağlık hizmetleri,
• Bingöl Devlet Hastanesi acil ve poliklinik servisleri,
• Diyarbakır Göğüs Hastalıkları Hastanesi’ndeki uzmanlık uygulamaları.

Sadece hastanelerle yetinmeyen Baluken, mesleki dayanışma ve sivil toplum faaliyetlerinde de adından söz ettirdi. Toraks Derneği, Türk Tabipler Birliği (TTB) ve Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Diyarbakır şubelerinde yönetim kademelerinde görevler üstlendi. Toplum sağlığı mücadelesine sivil alanda katkı sağlarken, kendi branşında hem ulusal hem de uluslararası düzeyde çok sayıda bilimsel ve akademik çalışmaya imza attı. Meslektaşları arasında hekimlik kimliğiyle güçlü bir yer edindi.

Meclis Sıraları ve Siyasi Dönüm Noktaları

Hekimlik ve sivil toplum alanındaki tecrübesini parlamento zeminine taşımak isteyen Baluken, 12 Haziran 2011 genel seçimlerinde Barđş ve Demokrasi Partisi (BDP) listelerinden aday oldu. Yapılan seçimlerin ardından Bingöl Milletvekili seçilerek TBMM 24. Dönem çalışmalarına dahil oldu. Siyasi yeteneği ve uzlaşmacı tarzı sayesinde partisi içerisinde hızla yükseldi. Bu doğrultuda 22 Temmuz 2012 ile 28 Nisan 2014 tarihleri arasında BDP Grup Başkanvekilliği makamında bulundu.

Zamanla değişen siyasi dengelerle birlikte 11 Temmuz 2014 tarihinde BDP’nin kapanma kararının ardından yeni kurulan Halkların Demokratik Partisi’ne (HDP) geçiş yaptı. Parlamentodaki yasama faaliyetlerine kararlılıkla devam eden Baluken, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyeliği vazifesini yürüttü. Partisinin grup yönetimindeki gücünü koruyarak 23 Haziran 2015 tarihine değin HDP Grup Başkanvekili unvanıyla siyaset sahnesinde boy gösterdi.

Siyasi yolculuğunu Diyarbakır’a kaydıran Baluken, 7 Haziran 2015 genel seçimlerinde HDP listelerinden Diyarbakır Milletvekili seçilerek meclisteki yerini korudu. Bu dönemde kısa süren 25. Dönem parlamento çalışmalarında 23 Haziran 2015 ile 17 Kasım 2015 tarihleri arasında aktif mesaisine devam etti. İstikrarsız siyasi ortam nedeniyle yinelenen 1 Kasım 2015 seçimlerinde yeniden aynı şehirden milletvekili seçilerek 26. Dönem yasama görevine 17 Kasım 2015 itibarıyla başladı.

Hukuki Süreçler ve Tahliye Dönemi

2016 yılı, Baluken’in hayatında derin sarsıntılara yol açan hukuki krizlerin başlangıcı oldu. Hakkında yürütülen çeşitli terör soruşturmaları doğrultusunda terör örgütü propagandası yapma, suç ve suçluyu övme, örgütü üye olmaksızın suç işleme ve devletin kurumlarını alenen aşağılama iddialarıyla Ankara'da gözaltına alındı. Bingöl Adliyesi’ne nakledilen siyasetçi, 4 Kasım 2016’da çıkarıldığı mahkeme tarafından tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığı, kısa süre sonra hazırladığı iddianamede ağırlaştırılmış müebbet ve on beş yıla varan hapis cezası talep etti.

Yargılama safhasında sürpriz gelişmeler yaşandı. Diyarbakır 8. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davanın ilk celsesinde, delillerin karartılma ihtimalinin bulunmaması, milletvekilliği statüsü ve Anayasa Mahkemesi'nin tutuklu vekillere dair geçmiş emsal kararları gözetilerek 30 Ocak 2017’de tahliyesine karar verildi. Serbest bırakılmasının ardından dışarıda çok kısa bir süre geçiren Baluken, başsavcılığın karara itiraz etmesi üzerine 21 Şubat 2017'de yeniden tutuklanarak demir parmaklıklar arkasına gönderildi. Davanın savcılık mütalaasında 47 yıla kadar hapis cezası öngürülüyordu.

Yargılama süreci 4 Ocak 2018'de nihayete erdi. Mahkeme heyeti, Baluken’i "Terör örgütü üyeliği" ve "Terör örgütü propagandası yapmak" cürümlerinden suçlu bularak 16 yıl 8 ay hapis cezasına mahkum etti. Uzun soluklu bir mahkumiyet döneminin ardından, Sincan Cezaevi’nde 6 yıl 5 ay 1 gün boyunca tutuklu kalan eski milletvekili, 5 Nisan 2023 tarihinde tahliye edilerek özgürlüğüne kavuştu. Kürtçe dilini çok iyi, İngilizceyi ise orta düzeyde konuşabilen İdris Baluken, Evrim Baluken ile evli olup iki çocuk sahibidir.