Türk resim sanatının erken dönem ustalarından olan Hüseyin Avni Lifij, Samsun'un Ladik ilçesinde 1886 senesinde doğmuştur. Usta ressam, 2 Haziran 1927'de henüz 41 yaşında vefat etmiştir. Çerkes kökenli bir ailenin ferdi olan sanatçı, kendine özgü fırça vuruşları ve Türk resmine kazandırdığı sembolist hava sayesinde döneminin en özgün isimlerinden biri haline gelmiştir. Genç yaşta başladığı sanat yolculuğunda Osman Hamdi Bey'in dikkatini çekmeyi başaran ressam, aldığı saray desteğiyle Paris'te eğitim görmüş ve ülkesine döndükten sonra hem öğretmenlik yapmış hem de savaş yıllarının ruhunu tuvale aktarmıştır.
Sanatçının ailesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Kafkasya'nın Kuban bölgesinden göç ederek Samsun'a yerleşmiş; Lifij de bu göçün ardından Samsun'un Ladik ilçesindeki Karaaptalsultan köyünde dünyaya gözlerini açmıştır. İlköğrenimine 1893 yılında İstanbul'da, Fatih Aşıkpaşa Mahalle Mektebi'nde başlayan ressam, burada resim ve müzik derslerine büyük ilgi göstermiştir. 1896'da burayı tamamlayan genç yetenek, aynı yıl Şehzadebaşı'ndaki Numune-i Terakki Mektebi'nde orta öğrenimine başlamıştir.
Ortaokulu 1898 yılında başarıyla bitiren genç yetenek, yabancı dilini geliştirmek gayesiyle lise mezunu bir eğitmenden özel Fransızca dersleri almıştır. Ancak aynı sene yakalandığı amansız bir hastalık sebebiyle okul hayatından iki yıl boyunca uzak kalmak zorunda kalmıştır. Sağlığına kavuşmasının ardından 1901'de Osmanlı Nafıa Nezareti'nin Demiryolları Müdürlüğü bünyesinde memuriyet hayatına adım atmıştır.
Paris Yolunu Açan Pipolu Otoportre
Genç ressam memuriyet hayatını sürdürürken, yabancı dilini geliştirmek amacıyla Alyans İsraelit okuluna devam etmiştir. Ayrıca İskender Ferit Bey'den 1904 yılına kadar özel ders almıştır. İnsan anatomisini kavramak için Mülkiye Tıbbiyesi'ndeki dersleri, boya tekniklerini öğrenmek için ise Eczacı Mektebi'nin fizik ve kimya derslerini dinleyici olarak takip etmiştir.
Avni Lifij'in sanat hayatındaki en büyük dönüm noktası 1906'da yaşanmıştır. Fransızca öğretmeni İskender Ferit ve Henri Prost'un önerisiyle genç ressam, eserlerini Müze Müdürü Osman Hamdi Bey'e sunmuştur. Sanatçının meşhur Pipolu Otoportre adlı çalışmasını çok beğenen Osman Hamdi Bey, ondan yeni eserlerini de kendisine göstermesini talep etmiştir.
Sağlanan bu kıymetli destek, Lifij'in önünde Paris kapılarını aralamıştır. Osman Hamdi Bey'in hazırladığı yurt dışı öğrenci listesi, 'Pipolu Otoportre' eşliğinde Şehzade Abdülmecid Efendi'nin onayına sunulmuştur. Sarayın beğenisini kazanan sanatçı, 1909'da Paris'e giderek l'Ecole Nationale Speciale des Beaux-Arts bünyesindeki Fernand Cormon atölyesinde eğitimine devam etmiştir. Boş zamanlarında ise ressam Guillonnet ve Andre Lecomte Du Noüy'ün atölyelerine devam ederek onlarla dostluk geliştirmiştir.
Yurda Dönüş, Öğretmenlik ve Savaş Yılları
1912'de İstanbul'a geri çağrılan Lifij, İstanbul Sultanisi'nde resim öğretmenliğine başlamış, 1915 yılında ise Kandilli İnas Sultanisi'nde Fransızca dersleri vermiştir. Aynı yılın ekim ayında, Paris'te Louvre Müzesi'ndeyken Luca Giordano'nun 'Mars ile Venüs' tablosundan yaptığı kopya eserin de dahil olduğu bir seçki Güzel Sanatlar Okulu'nda sergilenmiştir.
Sanatsal üretimine ara vermeyen Lifij'in beş adet yapıtı, Maarif Kurulunun 12 Mart 1921 tarihli kararıyla devletin 'Resim Eserleri Koleksiyonu'na dahil edilmiştir. Aynı yıl kurulan Serbest Resim Atelyesi'ndeki sergiye ise yedi poşad ve bir eskiz çalışmasıyla katılmıştır.
Sanatçının katıldığı önemli sergiler ve sanatsal etkinlikler şu şekildedir:
- 1916 yılında düzenlenen Birinci Galatasaraylılar Yurdu Resim Sergisi.
- 1917 sonbaharında İstanbul'da gerçekleştirilen Savaş Resimleri ve Diğerleri Sergisi.
- 1918 senesinde Viyana'da açılan Savaş Resimleri ve Diğerleri Sergisi.
- Türk Ressamlar Cemiyeti'nin organize ettiği Dördüncü Galatasaray Resim Sergisi.
Bursa Yolculuğu, Ankara Günleri ve Son Yılları
Ekim 1922'de Mustafa Kemal Paşa'yı karşılamak üzere Bursa'ya giden heyette Lifij'in yanı sıra eşi Harika Hanım ve heykeltıraş kayınbiraderi Nijad da bulunmaktaydı. Buradaki görüşmenin akabinde Gazi Mustafa Kemal, sanatçıyı Ankara'ya davet ederek Erkanı Harbiye'de dört ay ağırlamıştır.
Ankara'daki bu misafirliği sırasında Mareşal Fevzi Çakmak'ın portresini çizen ressam, bu seyahatten aldığı ilhamla dönüşünde tarihi öneme sahip Karagün ve Akgün kompozisyonlarının hazırlıklarına girişmiştir. Yaklaşık bir yıllık yoğun bir çalışmanın ardından bu büyük kompozisyonları tuvale geçirmiştir. 1924'te ise Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi Tezyini Sanatlar öğretmenliğine atanarak burada 'Mareşal Fevzi Çakmak Mesaide' adlı meşhur çalışmasını tamamlamıştır.
Bu kurumda tezyini sanatlar muallimi olarak vefatına kadar çalışan sanatçı, maalesef ilk mezunlarını göremeden 2 Haziran 1927'de Laleli'deki Harikzedegan Apartmanı'nda henüz 41 yaşındayken vefat etmiştir. Sanatçının kabri günümüzde İstanbul'un Eyüp ilçesinde yer alan ve eşsiz Haliç manzarasıyla bilinen tarihi Pierre Loti Tepesi'nde bulunmaktadır.