Türk felsefe ve sanat dünyasının önde gelen yazar, eleştirmen ve yayıncılarından Hüsamettin Çetinkaya, 1953 yılında Malatya'da emektar bir işçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Gençlik yıllarından itibaren felsefe ve estetik kuramlarına yönelen aydın, Türkiye'deki postmodernizm, sanat estetiği ve Marksizm tartışmalarını dergiler ve kitaplar aracılığıyla yeni bir boyuta taşımayı başardı.
Akademik Altyapı ve İlk Kalem Oynatmaları
Fikir dünyasının temellerini akademik düzeyde sağlamlaştırmak isteyen Çetinkaya, 1974 ile 1980 yılları arasında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde felsefe lisans eğitimi aldı. Buradaki başarılı öğreniminin ardından, 1981-1983 yılları arasında Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi'nde Güzel Sanatlar alanında yüksek lisans derecesini tamamladı. Bu eğitim süreçleri, onun felsefe ile sanatsal kurguyu harmanlayan özgün üslubunun oluşmasına katkı sağladı. İlk yazılarını 1983-1985 yılları arasında Yarın ile Bilim ve Sanat gibi dönemin saygın dergilerinde yayımlayarak adını duyurdu.
Yazar, 1987 ve 1989 yılları arasında ise Edebiyat Dostları dergisinin kurucu yazarlar kadrosunda yer aldı. Dergide kaleme aldığı makalelerde, hem sosyalist gerçekçilik ve yansıma kuramına hem de geleneksel 'saf sanat' anlayışlarına karşı köktenci eleştiriler yöneltti. O dönemde yapısalcı Marksizmin önemli ismi Luis Althusser ve düşünsel çevresinin geliştirdiği kuramları Türk entelektüel tartışma zeminine taşıdı.
Takip eden süreçte eleştirel çalışma ve düşünceleri birçok yayın organında kendine yer buldu:
- Ayrım ve Yeni İnsan
- Edebiyat ve Eleştiri ile Yaratı
- Özgür Üniversite ile Varlık
- Wesvese, İmlasız ve felsefece
- Ötekisiz ve Üç Nokta
Bu yayınlar sayesinde kuramsal tartışmalar döneminin sanat algısını derinden etkiledi.
Entelektüel Yayıncılık ve Düşünsel Tartışmalar
Hüsamettin Çetinkaya, yayıncı kimliğiyle Türk düşün hayatına yön verdi. Özellikle 1993 yılında yayın hayatına kazandırdığı Edebiyat Eleştiri dergisi, 1995 yılına dek süren yayın yolculuğunda önemli bir köprü vazifesi gördü. Dönemin postmodern teorilerini çok yönlü olarak irdeleyen bu kitap-dergi, temel kuramsal metinlerin Türkçeye kazandırılmasında öncü oldu.
Dergi, piyasa ile aydın ilişkilerini cesurca sorguladı. Ülamicı ve belirli sol çevrelerin entelektüelleri arasında kurulan siyasi ittifakları eleştiren özgün metinlere sayfasında geniş yer ayırdı. Yazar, 1993 yılında Birikim dergisinde Ahmet İnsel tarafından açılan ve Taner Akçam ile Mümtaz'er Türköne gibi isimlerin katıldığı 'Medine Vesikası' tartışmasında da yer almıştı. Çetinkaya, bu düşünsel eğilimi açıkça eleştiriye tabi tuttu.
Yayıncılık faaliyetlerini sürdüren düşünür, 2004 yılında Genel Yayın Yönetmenliğini de üstleneceği Ara-lık Yayınları'nı kurdu. Bu yayınevi, dünyaca ünlü kıta Avrupası felsefesini ve Althusser sonrası kuşağı temsil eden teorisyenlerin yapıtlarını yayımlayarak büyük bir kültürel boşluğu doldurdu. Ardından, kitap-dergi formatındaki Sınırda adlı yayını çıkarttı. Sanat, felsefe ve politika ağırlıklı bu yayınla küreselleşme karşıtı entelektüel bir duruşu inşa etmeyi hedefledi.
Bu yoğun yayın döneminin yanı sıra, üç yıl boyunca (2006-2009) D.Ü. Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde sanat sosyolojisi ile sanat psikolojisi alanında dersler verdi. Bilgilerini genç kuşaklara aktaran yazar, günümüzde de güncel eleştirilerini ve düşünsel ürünlerini www.sinirdan.blogspot.com blog adresinde aktif olarak okuyucularıyla paylaşmaya devam etmektedir.
Kuramsal Kitapları ve Sanat Eleştirisi
Hüsamettin Çetinkaya, yayınlanmış kitaplarıyla Türk sanatı ve siyaset kuramına sınırları aşan tezler kazandırmıştır. 2000 yılında okuyucuyla buluşan Başkaldırı Sanatının Sonu adlı çalışmasında, sanatın mutlaka eleştirel bir misyona sahip olması gerektiğini savundu. Ülkemizdeki resim sanatında sağlam bir teorik geleneğin henüz inşa edilmediğini dile getirdi. Teorik noksanlığın ise sanatta beğeni kaybı, yüzeysellik ve pragmatist ahlak biçimlerini doğurduğunu açıkladı.
Yazarın 2007 yılında yayımladığı Ahlak ve Politika isimli eseri, Kant ahlakı üzerine getirdiği özgün yorumlarla ahlakın evrensel ve insani bir kabul olması gerektiğini savunan kuramsal bir çalışmadır. Bu yapıtlar, ülkemizin entelektüel birikimine katkı sağlamıştır.