Prof. Dr. Hayati Çamaş, 1939 yılında Ordu ilinin şirin ilçesi Fatsa'da dünyaya gözlerini açan, ülkemizin veteriner biyokimya alanındaki en saygın akademisyenlerinden biridir. Kariyerini bilimsel araştırmalara adayan değerli akademisyen, Türkiye'de modern laboratuvar tekniklerinin yerleşmesinde öncülük üstlenmiş vizyoner bir bilim insanıdır. İlk ve orta öğrenimini doğduğu topraklarda tamamlayan Çamaş, azmi sayesinde Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'ni kazanarak yükseköğrenim yolculuğuna ilk adımı attı. 1964 yılındaki mezuniyetinin ardından yurdun dört bir yanında veteriner hekim olarak görev yaparak sahada büyük tecrübe kazandı. İsviçre'den Amerika'ya uzanan akademik köprüler kuran profesör, ömrünü nitelikli bilim insanları yetiştirmeye adamış müstesna bir şahsiyettir.
Fatsa'dan İsviçre Laboratuvarlarına Uzanan Akademik Serüven
Fatsa'da geçen çocukluk ve gençlik yıllarının ardından Hayati Çamaş, 1959 senesinde girdiği Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nden 1964 yılında başarıyla mezun oldu. Mezuniyeti takip eden dönemde, mesleki deneyim edinmek amacıyla 14 ay boyunca Antalya ilinde veteriner hekimlik yaptı. Buradaki hizmetinin ardından, 1967 yılında Mardin'in tarihi ilçesi Midyat'a Hükûmet Veteriner Hekimi olarak atandı. Midyat'taki görevini 1969 yılının son günlerine kadar büyük bir özveriyle devam ettirdi. Sahadaki pratik tecrübelerini akademik alana taşımaya karar veren genç hekim, aynı yılın sonunda Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı'nın açtığı sınavlarında üstün başarı göstererek asistanlık kadrosuna geçiş yaptı. Bu adım, onun uzun yıllar sürecek parlak akademik yaşantısının resmi başlangıcı oldu.
Akademik yetkinliğini uluslararası düzeye taşımak isteyen Çamaş, 1970 yılında İsviçre'ye gitti. 1971 ile 1973 yılları arasında bu ülkede çok önemli bilimsel araştırmalar yürüttü. İsviçre'de kaldığı süre zarfında sadece araştırmalar yapmakla kalmadı, aynı zamanda mesleki çalışmalarında büyük kolaylık sağlayacak olan Almanca dilini de ileri düzeyde öğrendi. Yabancı dillere olan yatkınlığı sayesinde ilerleyen yıllarda Almancanın yanı sđra Fransızca ve İngilizce dillerine de hâkim oldu. Bu çok dilli altyapı, onun dünya genelindeki bilimsel gelişmeleri yakından takip etmesine zemin hazırladı.
Türkiye Laboratuvarlarında Teknolojik Dönüşüm ve Bilimsel Üretkenlik
Yurtdışındaki akademik çalışmalarını tamamlayıp vatana dönen Prof. Dr. Hayati Çamaş, edindiği modern teknikleri Türkiye'deki laboratuvarlara kazandırmak için yoğun bir çalışma içine girdi. Yurtdışındaki kurslarda uzmanlaştığı ve Türkiye'deki laboratuvarlara kazandırdığı başlıca teknikler şunlardır:
- Kolorimetrik ve spektrofotometrik yöntemler
- Kromatografik ve elektroforetik analizler
- Atomik absorpsiyon spektrofotometrik teknikler
Bu modern analiz metotlarının büyük bir bölümünü ülkemizdeki laboratuvarlarda başarıyla uygulayarak Türk veteriner biyokimya çalışmalarına çağ atlattı.
Bilimin evrensel gücüne inanan tecrübeli akademisyen, Uzakdoğu'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar geniş bir coğrayadaki saygın üniversitelerle güçlü akademik köprüler kurdu. Bu küresel iş birlikleri sayesinde Türkiye'de nitelikli bilim insanlarının yetişmesi yolunda devasa adımlar attı. Eğitime ve genç araştırmacılara verdiği önemi her fırsatta gösteren profesör, akademik hayatı boyunca 5 yüksek lisans ve 13 doktora tezi olmak üzere toplamda 18 lisansüstü çalışmanın danışmanlığını üstlendi. Yetiştirdiği öğrenciler bugün Türkiye'nin dört bir yanındaki üniversitelerde onun meşalesini taşımaya devam etmektedir.
Hayati Çamaş, üretken kimliğiyle de Türk bilim dünyasına kalıcı eserler bıraktı. Kapsamlı araştırmalarının bir meyvesi olarak tam 58 bilimsel makaleye imza attı. Ayrıca veteriner hekimliği eğitimine katkı sunan 3 değerli kitap kaleme aldı. Çalışmalarını uluslararası arenalara da taşıyarak 7 adet ulusal ve uluslararası bildiri sundu. Hem araştırmacı hem de proje yürütücüsü sıfatıyla toplamda 8 adet prestijli ulusal ve uluslararası projede aktif olarak görev aldı.
Üniversite Kuruculuğu ve Üst Düzey Yönetim Yılları
Prof. Dr. Hayati Çamaş'ın otuz yılı aşan akademik kariyerinin 20 yılı aşkın bir süresi, kuruluş aşamasındaki üniversitelerin yapılandırılmasında ve üst düzey yönetim kademelerinde geçti. Eğitim kurumlarının kurumsallaşması adına adeta bir mimar gibi çalşan Çamaş, bu süreçte pek çok önemli idari görevi başarıyla omuzladı. Çeşitli anabilim dalı başkanlıkları ve bölüm başkanlıklarının yanı sđra Dekanlık, Rektör Yardımcılığı, Enstitü ve Merkez Müdürlükleri gibi kritik makamlarda bulundu. Akademik birikimini ülke politikalarına yansıtmak amacıyla TÜBİTAK Danışma Kurulu Üyeliği yaptı. Aynı zamanda Üniversitelerarası Kurul Temsilciliği görevini yürüterek yükseköğretim sisteminin gelişimine yön verdi.
Doğu Anadolu Bölgesi'nin kalkınması ve bilimsel açıdan desteklenmesi amacıyla düzenlenen kongrelerde de başrol oynadı. Van şehrinde gerçekleştirilen “Yakın Tarihimizde Van” konulu uluslararası sempozyumun tertip komitesinde yer aldı. Bu önemli buluşmanın genel değerlendirme panelinde de aktif rol üstlendi. Bununla da yetinmeyen Çamaş, yine Van'da düzenlenen “I. Ulusal Nükleer Tarım ve Hayvancılık” kongresinin hayata geçirilmesinde büyük emek sarf etti. Bölgesel kalkınmaya odaklanan “Doğu Anadolu'da Tarımın Verimlilik Sorunları Sempozyumu”nun organizasyon komitesinde de görev alarak bilimsel bilgisini toplumsal faydaya dönüştürdü. Birçok Avrupa, Amerika ve Uzakdoğu ülkesinin önde gelen üniversitelerinde inceleme ve araştırmalar gerçekleştirerek edindiği tecrübeleri Türkiye'nin yükseköğretim vizyonuna entegre etti.