Türkiye'de kardiyolojinin kurucu isimlerinden olan tıp eğitimcisi Dr. Hatice Aliye Açıkalın, 1909 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve ömrünü hekimliğe adamıştır. Tıp dünyasına kazandırdığı yüzlerce uzman hekimin yanı sıra yazdığı akademik eserlerle tanınan Açıkalın, 13 Mayıs 2003 tarihinde doğduğu şehirde vefat etmiştir. Köklü bir aileden gelen hekim, ömrü boyunca tıp biliminin Türkiye'deki gelişimine öncülük etmiştir.
Köklü Bir Aile ve İlk Tıp Yılları
Hatice Aliye Açıkalın, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin önemli isimleriyle çevrili köklü bir ailede yetişmiştir. Sultan II. Abdülhamid'in son mabeyncisi ve tarihi 31 Mart Vakası Fezlekesi'nin yazarı Ali Cevad Bey'in kızıdır. Aynı zamanda, Mustafa Kemal Atatürk'ün yakın çalışma arkadaşlarından eski Büyükelçi Cevat Açıkalın'ın kız kardeşidir. Açıkalın, Atatürk'ün eşi Latife Hanım'ın kız kardeşi olan Rukiye Celadet Açıkalın'ın da görümcesidir. Eğitim hayatını İstanbul Tıp Fakültesi'nde tamamlayarak mezun olan başarılı hekim, ihtisas için yurt dışına gitmiştir. İç hastalıkları alanındaki uzmanlık ihtisasını 1930'lu yıllarda Paris'te tamamlayan hekim, buradaki eğitimi esnasında kalp hastalıkları üzerine derinleşerek Türkiye'de bu disiplinin ilk ve en önemli öncülerinden biri olmayı başarmıştır. Bu yönelim, onu Türkiye'de kardiyolojinin ilk temsilcilerinden biri yapacaktır.
Kardiyoloji Alanındaki Öncü Çalışmaları
Paris'teki tıp ihtisasının ardından ülkeye dönen hekim, kalp sağlığı alanında önemli adımlar atmıştır. Ülkemizde kardiyoloji alanındaki akademik ve kurumsal standartların belirlenmesinde rol oynayan Hatice Açıkalın, 1963 senesinde faaliyete geçen Türk Kardiyoloji Derneği'nin bir numaralı kurucu üyesi olarak tıp tarihine geçmiştir. Ayrıca, Dr. Oğuz Uşaklıgil ile birlikte Türkiye'de yayımlanan ilk Elektrokardiyografi kitaplarından birini kaleme almıştır. Açıkalın, ulusal ve uluslararası tıp literatürüne büyük katkılar sunmuştur. Farklı tıp mecmualarında yayımlanmış yüze yakın bilimsel makalesi bulunmaktadır.
Tıp alanındaki başlıca kazanımları şunlardır:
- Türkiye'deki ilk Elektrokardiyografi kitaplarından birini yazarak literatüre kazandırması,
- Türk Kardiyoloji Derneği'nin kurucu kadrosunun zirvesinde yer alması,
- Kalp hastalıkları alanında ülkedeki ilk uzmanlık ve öncülük adımlarını atması.
Akademik Mirası ve Son Dönemi
Kariyerinde idari ve eğitici rolleri de üstlenen hekim, 1950'lerden itibaren tıp eğitimine yoğunlaşmıştır. Emekli olduğu 1974 yılına kadar Cerrahpaşa ve Haseki hastanelerinde klinik şefliği vazifesini yürütmüştür. Bu süreçte yüzlerce uzman hekim yetiştirerek tıp dünyasına çok değerli katkılar sunmuştur. Meslek hayatını sonlandırdıktan sonra da bilimsel araştırmalardan kopmayan hekim, gönüllü tıp çalışmalarına ömrünün sonuna kadar devam etmiştir. Ömrünün tamamını geçirdiği İstanbul'un Bebek semtinde dünyaya gözlerini yuman Açıkalın, 94 yaşında hayata veda etmiştir. Geriye bıraktığı zengin tıp mirası, bugün de geçerliliğini korumaktadır.